Nhật Bản biến nghề thủ công thành một vòng tuần hoàn kinh tế như thế nào?

Đó là Bed and Craft, dự án kết hợp lưu trú với trải nghiệm nghề thủ công do kiến trúc sư Tomotsugu Yamakawa khởi xướng. Thay vì xây một khách sạn khép kín, Bed and Craft phân bổ các căn lưu trú tại nhiều điểm trong thị trấn, để du khách di chuyển giữa nơi ở, xưởng thủ công, nhà hàng và các cơ sở địa phương khác.

Forbes Japan xem đây là một trong những mô hình tiêu biểu cho cách du lịch có thể tạo thêm giá trị cho nghề thủ công truyền thống, thay vì chỉ đưa khách đến tham quan rồi rời đi.

Ý tưởng của Yamakawa hình thành sau thời gian ông làm việc tại Trung Quốc. Tại đây, ông từng chịu ảnh hưởng từ kiến trúc sư Ma Qingyun, người sau khi thành công trong sự nghiệp đã quay trở lại quê nhà và phát triển một dự án rượu vang gắn với địa phương.

Điều khiến Yamakawa đặc biệt chú ý là cách một kiến trúc sư có thể bước ra ngoài vai trò thiết kế công trình để trực tiếp tạo ra hoạt động kinh tế.

Sau khi trở về Nhật Bản, ông bắt đầu nghĩ đến một mô hình mà trong đó kiến trúc, du lịch và nghề thủ công có thể cùng tồn tại trong một hệ sinh thái. Bed and Craft ra đời từ ý tưởng về một nơi lưu trú cho phép du khách tiếp cận trực tiếp với thế giới của các nghệ nhân.

Vì sao là Inami?

Kiến trúc sư Tomotsugu Yamakawa, người sáng lập Bed and Craft, mô hình lưu trú kết hợp trải nghiệm thủ công tại thị trấn Inami, tỉnh Toyama, Nhật Bản.

Inami từ lâu được biết đến như một trung tâm điêu khắc gỗ của Nhật Bản. Với khoảng 200 nghệ nhân trong một cộng đồng chỉ khoảng 8.000 người, thị trấn có mật độ thợ thủ công hiếm thấy. Yamakawa nhận ra rằng đây chính là thứ Tokyo không dễ có được: một mạng lưới người làm nghề đủ dày để biến ý tưởng thiết kế thành sản phẩm thực tế ngay tại địa phương.

Tuy nhiên, về mặt du lịch, Inami từng chủ yếu là điểm dừng giữa những địa danh nổi tiếng hơn như Kanazawa và Shirakawa-go. Du khách có thể ghé qua, nhưng không nhất thiết ở lại.

Bed and Craft muốn thay đổi điều đó. Năm 2016, dự án chính thức đi vào hoạt động theo mô hình khách sạn phân tán, trong đó các căn lưu trú không nằm trong cùng một tòa nhà mà trải rộng trong thị trấn.

Cách bố trí này buộc du khách phải đi bộ qua các con phố, ghé xưởng thủ công, nhà hàng và những không gian địa phương khác. Thay vì chỉ sử dụng một phòng khách sạn, họ tiếp xúc trực tiếp với cấu trúc kinh tế và văn hóa của cả khu vực. Nói cách khác, thị trấn trở thành một phần của trải nghiệm lưu trú.

Mỗi căn phòng là một không gian nghệ thuật

Một điểm khác biệt của Bed and Craft nằm ở cách mỗi căn lưu trú được phát triển cùng một nghệ sĩ hoặc nghệ nhân địa phương. Dự án gọi cách làm này là “My Gallery System”, biến nơi ở thành một dạng gallery có thể sử dụng hàng ngày.

Khách không chỉ nhìn ngắm tác phẩm. Họ sống trong không gian được thiết kế bởi nghệ nhân, sử dụng đồ nội thất và vật dụng thủ công trong thời gian lưu trú, đồng thời có thể mua những món đồ mình yêu thích.

Nhờ đó, chi tiêu của khách du lịch không chỉ dừng ở tiền phòng. Một phần dòng tiền tiếp tục đi vào các xưởng thủ công và nghệ nhân địa phương thông qua hoạt động mua tác phẩm, qua đó tạo thêm nguồn lực cho quá trình sáng tác và sản xuất tiếp theo.

Đây cũng là lý do Bed and Craft được Forbes Japan đánh giá cao ở khía cạnh circular business, hay mô hình kinh doanh tạo ra một vòng tuần hoàn giá trị trong cộng đồng.

Thay vì tách du lịch khỏi sản xuất văn hóa, mô hình này đặt hai yếu tố trong cùng một chuỗi kinh tế. Du khách đến để lưu trú, nhưng trải nghiệm đó đồng thời tạo ra nhu cầu đối với sản phẩm thủ công và dịch vụ địa phương.

Không cần sở hữu toàn bộ bất động sản

Bed and Craft cũng không nhất thiết sở hữu tất cả các căn nhà mà dự án vận hành.

Mỗi bất động sản có thể thuộc về một chủ sở hữu khác nhau, trong khi Bed and Craft đảm nhận việc vận hành và chia sẻ doanh thu theo thỏa thuận với chủ tài sản.

Cách làm này giúp dự án mở rộng mà không phải tự mình mua toàn bộ bất động sản, đồng thời kéo thêm nhiều chủ thể địa phương vào mô hình kinh doanh chung.

Theo Forbes Japan, Yamakawa còn đặt ra một câu hỏi rộng hơn: trong tương lai, liệu những tài sản có giá trị văn hóa có thể trở thành một phần ngày càng quan trọng trong danh mục tài sản của giới doanh nhân và người giàu hay không.

Ở đây, giá trị của một căn nhà không chỉ nằm ở vị trí hay khả năng tăng giá, mà còn ở việc nó có thể trở thành một phần của hệ sinh thái văn hóa và kinh tế địa phương.

Giữ du khách ở lại lâu hơn

Điểm mấu chốt của Bed and Craft không nằm ở số lượng phòng.

Giá trị lớn hơn nằm ở khả năng khiến du khách ở lại Inami lâu hơn và chi tiêu ở nhiều điểm khác nhau trong thị trấn. Một đêm lưu trú có thể kéo theo bữa ăn tại nhà hàng địa phương, chuyến ghé thăm xưởng thủ công, một lớp trải nghiệm nghề và cuối cùng là việc mua một món đồ do chính nghệ nhân trong vùng làm ra.

Với nghệ nhân, điều đó mở thêm một kênh tiếp cận khách hàng mà không nhất thiết phải rời khỏi địa phương hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào cửa hàng truyền thống.

Với thị trấn, du lịch tạo ra nhiều điểm phát sinh doanh thu hơn thay vì tập trung vào một cơ sở lưu trú duy nhất. Với du khách, sản phẩm thủ công không còn là món đồ được nhìn thấy sau lớp kính trưng bày. Họ được sống cùng nó, sử dụng nó và hiểu rõ hơn câu chuyện của người làm ra nó trước khi quyết định mua.

Mùa xuân năm nay, nhân dịp kỷ niệm 10 năm hoạt động, Bed and Craft mở căn lưu trú thứ bảy. Mỗi căn tiếp tục được phát triển cùng một nghệ nhân khác nhau, duy trì mô hình trong đó lưu trú, sáng tạo và tiêu dùng văn hóa gắn chặt với nhau. Mô hình này cho thấy một khả năng rộng hơn: du lịch có thể trở thành công cụ duy trì nghề thủ công nếu dòng tiền từ khách được thiết kế để quay trở lại chính cộng đồng tạo ra giá trị văn hóa đó.

Tại Inami, một đêm nghỉ vì thế không chỉ tạo doanh thu cho nơi lưu trú. Nó có thể đồng thời tạo thêm khách hàng cho nghệ nhân, thêm doanh thu cho nhà hàng, thêm sức sống cho những căn nhà cũ và thêm lý do để một nghề thủ công tiếp tục tồn tại.

Đó cũng là cách Bed and Craft đang thử biến văn hóa địa phương từ một thứ cần được “bảo tồn” thành một phần có thể tự tạo ra giá trị kinh tế.
__

Lược dịch: Forbes Việt Nam

Nguồn: Forbes Japan