Quốc tế

Một giải đấu tốn 9 triệu USD: Ai trả tiền cho môn cưỡi ngựa xa xỉ?

Từ những chiến mã trị giá hàng triệu USD, quỹ tiền thưởng ngày một phình to cho đến các thương vụ sở hữu đội đua và hợp đồng tài trợ béo bở, đua ngựa vượt chướng ngại vật (showjumping) đang trở thành thỏi nam châm hút vốn đầu tư mới. Thế nhưng, làm sao để chuyển hóa hào quang trên trường đua thành lợi nhuận bền vững vẫn là một bài toán hóc búa.

Không khí sôi động và khung cảnh choáng ngợp tại một chặng đua thuộc hệ thống Global Champions Tour, quy tụ đông đảo giới mộ điệu và các nhà đầu tư. Hình ảnh: Global Champions.

Share
this:

Đua ngựa vượt chướng ngại vật đỉnh cao đang từng bước lột xác thành một cỗ máy kinh doanh tinh vi. Ở đó, bức tranh tài chính của môn thể thao quý tộc này được vẽ nên bởi những chiến mã triệu đô, các giải đấu tầm cỡ quốc tế, sự hậu thuẫn của các tập đoàn lớn cùng mô hình giải đấu đồng đội chuyên nghiệp.

Tuy nhiên, cái giá phải trả để duy trì cuộc chơi ở đẳng cấp cao nhất vẫn vô cùng đắt đỏ, đặt ra một dấu hỏi lớn: Liệu sức hút thương mại đang lên có đủ sức mang lại dòng lợi nhuận dài hạn?

Trong thế giới showjumping, ngựa chiến chính là tài sản giá trị nhất. Hình ảnh: Instagram/@longinesglobalchampionstour

Chia sẻ với Forbes Trung Đông, ông Jan Tops, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch của Longines Global Champions Tour và Global Champions League (GCL), tiết lộ rằng chi phí để tổ chức một chặng đua vượt chướng ngại vật quốc tế quy mô lớn có thể ngốn tới 9 triệu USD (khoảng 8 triệu euro) hoặc hơn thế nữa.

Ra đời từ năm 2006, hệ thống giải đấu Longines Global Champions Tour của ông trong năm 2026 đã vươn tầm tới 17 chặng đua trải dài khắp 4 châu lục, với tổng quỹ tiền thưởng lên tới hơn 40,8 triệu USD (36 triệu euro).

Lịch trình năm nay quy tụ những điểm đến xa hoa bậc nhất thế giới như Doha, bãi biển Miami, Thượng Hải, Paris, London, và đặc biệt là màn chào sân đầy ngoạn mục tại Cairo hồi tháng 10, nơi các vận động viên tranh tài ngay dưới bóng quần thể Kim tự tháp Giza huyền thoại.

Bài toán kinh tế của mô hình sở hữu đội đua
Khoảnh khắc bứt phá đầy uy lực của kỵ sĩ và chiến mã dưới ánh đèn đêm tại chặng đua Vienna, thuộc hệ thống giải đấu danh giá Longines Global Champions Tour. Hình ảnh: Global Champions.
Khoảnh khắc bứt phá đầy uy lực của kỵ sĩ và chiến mã dưới ánh đèn đêm tại chặng đua Vienna, thuộc hệ thống giải đấu danh giá Longines Global Champions Tour. Hình ảnh: Global Champions.

Sự trỗi dậy của các giải đấu đồng đội đang tái định hình hoàn toàn mô hình thương mại của bộ môn này. Cách làm này không chỉ giúp ban tổ chức hái ra tiền từ phí tham dự của các đội, mà còn mở ra cơ hội quảng bá thương hiệu toàn cầu cho các ông chủ.

Sự xuất hiện của GCL vào năm 2016 với thể thức thi đấu đồng đội đã khơi thông những dòng chảy thương mại mới cho cả nhà tổ chức lẫn giới đầu tư. Tại Global Champions, nguồn thu từ việc các đội ghi danh tham dự đóng vai trò trụ cột.

Ông Tops ví von mô hình này chẳng khác nào giải đua xe Công thức 1 (F1), nơi những đội đua danh tiếng tranh tài xuyên suốt một mùa giải vô địch thế giới. “Chúng tôi thương mại hóa các đội đua hệt như cách F1 vận hành,” ông khẳng định, đồng thời nhắc đến những cái tên sừng sỏ như Red Bull hay Mercedes.

Theo tiết lộ của ông Tops, GCL hiện quy tụ 17 đội đua, mỗi đội phải chi trả khoảng 2,8 triệu USD (2,5 triệu euro) mỗi năm cho suất tham dự. Đổi lại, họ được lo trọn gói khâu hậu cần – từ việc vận chuyển ngựa chiến, bố trí nơi ăn chốn ở cho vận động viên và đội ngũ chăm sóc (groom) – cho đến đặc quyền tiếp đón VIP, độ phủ sóng truyền thông quốc tế cho các nhà tài trợ, cùng cơ hội để các kỵ sĩ chinh phục những khoản tiền thưởng khổng lồ khác.

Góc nhìn toàn cảnh từ trên cao xuống đấu trường vượt chướng ngại vật hoành tráng được dựng lên giữa không gian mang đậm dấu ấn lịch sử. Hình ảnh: Stefano Grasso.

Khu vực Trung Đông cũng đang khẳng định vị thế ngày một vững chắc trên bản đồ đua ngựa quốc tế khi liên tục đăng cai những giải đấu lớn, quy tụ dàn kỵ sĩ, chủ ngựa và nhà tài trợ hàng đầu.

Bên cạnh các chặng thuộc hệ thống Global Champions, Qatar đã tổ chức thành công giải đấu danh giá HH The Amir’s Sword 2026 và CHI Al Shaqab, trong khi UAE cũng ghi dấu ấn với vòng loại 5 sao của Cúp Thế giới FEI (FEI Jumping World Cup) tại Sharjah.

Dẫu vậy, với các ông chủ đội đua, lệ phí tham dự mới chỉ là phần nổi của tảng băng chi phí. Để duy trì một bộ máy đủ sức cạnh tranh, họ bắt buộc phải sở hữu những chiến mã tinh nhuệ, những kỵ sĩ dày dạn kinh nghiệm cùng nguồn lực tài chính dồi dào để theo đuổi trọn vẹn một mùa giải quốc tế khắc nghiệt.

Ông Ludger Beerbaum, nhà sáng lập, chủ sở hữu kiêm quản lý đội đua Riesenbeck International, thẳng thắn chia sẻ với Forbes Trung Đông rằng sự sống còn về mặt tài chính của một đội phụ thuộc rất lớn vào thành tích thi đấu.

“Nếu bạn xây dựng được một đội hình thực sự mạnh, luôn góp mặt trong top 3, top 4 hay top 5, bài toán kinh doanh sẽ rất khả thi,” ông Beerbaum phân tích. “Việc tỏa sáng tại đấu trường GCL giúp nâng tầm danh tiếng cho các kỵ sĩ, qua đó thổi bùng giá trị của những chú ngựa mà các ông chủ đang nắm giữ.”

Mùa giải năm nay, đội của ông Ludger đã xuất sắc lên ngôi vô địch chung cuộc GCL, bỏ túi khoản tiền thưởng khoảng 2,5 triệu USD (2,3 triệu euro), chưa kể vô số giải thưởng phụ khác.

Mô hình này cũng đang lan tỏa mạnh mẽ ra ngoài biên giới châu Âu. Tại Bắc Mỹ, giải đấu Major League Show Jumping đã quy tụ 8 đội tranh tài trong mùa giải 2026–2027, cho thấy sức hấp dẫn không thể chối từ của thể thức đồng đội.

Sức hút từ những quỹ thưởng “khủng”

Những gói tiền thưởng ngày càng phình to đang mở ra cơ hội kiếm tiền hấp dẫn cho cả kỵ sĩ, đội đua lẫn chủ ngựa, dù rằng lợi nhuận thu về vẫn gắn chặt với phong độ trên sân đấu.

Ông Beerbaum cho biết, bên cạnh tiền thưởng tại từng chặng lẻ, GCL còn rót khoảng 2,2 triệu USD (2 triệu euro) cho nhà vô địch toàn mùa giải, 1,6 triệu USD (1,4 triệu euro) cho ngôi á quân và 1,1 triệu USD (1 triệu euro) cho đội về thứ ba.

“Tiền thưởng, tất nhiên rồi, chính là dòng doanh thu thường xuyên nuôi sống đội đua,” ông nhấn mạnh.

Trong khi đó, giải Major League Show Jumping ở Bắc Mỹ cũng trích tối thiểu 100.000 USD cho nội dung đồng đội ở mỗi chặng.

Còn ở các giải đấu cá nhân, mức thưởng thậm chí còn gây choáng ngợp hơn: giải Spruce Meadows Masters 2026 tại Canada treo thưởng tới 3,5 triệu USD (5 triệu đô la Canada) cho nội dung đinh CPKC International Grand Prix, còn giải CHIO Aachen danh giá của Đức cũng chi 1,7 triệu USD (1,5 triệu euro) cho cúp Rolex Grand Prix.

Theo tính toán của ông Beerbaum, một chiến mã xuất sắc ở hạng mục Grand Prix có thể mang về 562.347 USD (500.000 euro) chỉ trong một mùa giải thăng hoa – một con số đủ sức thuyết phục bất kỳ ông chủ nào giữ lại “khối tài sản” đắt giá này.

Chiến mã tinh nhuệ: Những khối tài sản triệu đô

Trong thế giới showjumping, ngựa chiến chính là tài sản giá trị nhất. Mức giá của chúng được định đoạt bởi phả hệ, quá trình huấn luyện, bảng vàng thành tích và cả tiềm năng tỏa sáng trong tương lai.

Ông Tops nhận định, giá trị của những chú ngựa vượt chướng ngại vật đỉnh cao đã phi mã chóng mặt suốt hai thập kỷ qua; những chiến mã có đẳng cấp tương đương ngày nay có thể được định giá cao gấp 10 lần so với trước kia.

“Thách thức lớn nhất hiện nay là tiếp cận được những chú ngựa giỏi. Chuyện đó chẳng hề dễ dàng chút nào. Những con ngựa thực sự tài năng ngày càng đắt đỏ,” ông Beerbaum thừa nhận. Để tìm kiếm nhân tài, ông thường xuyên phải lùng sục khắp các thị trường ngựa giống hàng đầu châu Âu như Bỉ, Pháp, Hà Lan và Đức.

Tại phiên đấu giá Aloga Auction 2026 (sàn giao dịch chuyên biệt dành cho các chiến mã trẻ ưu tú) mức giá bán trung bình đã chạm ngưỡng 535.977 USD (476.579 euro). Theo số liệu từ Hội đồng Ngựa Ireland, chú ngựa đắt giá nhất tại đây đã được gõ búa ở mức kỷ lục 2,4 triệu USD (2,1 triệu euro).

Tại Riesenbeck International, việc trực tiếp sở hữu ngựa đóng vai trò hạt nhân trong chiến lược kinh doanh. Làm chủ một phần dàn ngựa thi đấu giúp tổ chức này nắm quyền tự quyết cao hơn về mặt chuyên môn, đồng thời giữ lại được tỷ lệ tiền thưởng lớn hơn.

Ông Beerbaum tiết lộ, tiền thưởng tại đội được chia theo tỷ lệ xấp xỉ 50-50 giữa Riesenbeck International với các kỵ sĩ và chủ ngựa bên ngoài. “Trong tổng số tiền thưởng thu về, một nửa thuộc về các kỵ sĩ và chủ sở hữu đối tác, nửa còn lại chảy vào túi chúng tôi,” ông giải thích.

Mua bán ngựa cũng là một kênh tạo doanh thu quan trọng, dù việc chia tay một chiến mã đang ở đỉnh cao phong độ có thể làm suy yếu sức mạnh của đội và bào mòn khả năng kiếm tiền trong tương lai.

Vì thế, Riesenbeck International thường chỉ bán từ một đến hai chú ngựa mỗi năm, sau khi đã cân đo đong đếm kỹ lưỡng giữa lợi ích tài chính và tham vọng thành tích. “Bạn luôn phải giữ thế cân bằng. Liệu mình có nên bán con ngựa này không? Bán đi rồi đội có bị yếu đi quá nhiều không? Và liệu chúng ta có còn đủ sức trụ vững ở nhóm đầu?”

Cái giá đắt đỏ của cuộc chơi thượng lưu

Bất chấp tiền thưởng tăng cao và cơ hội thương mại rộng mở, việc vận hành một đội đua ở đỉnh cao quốc tế vẫn là một cuộc chơi đốt tiền. Chi phí vận chuyển ngựa, kỵ sĩ và trang thiết bị giữa các chặng đua luôn nằm trong nhóm gánh nặng lớn nhất, đặc biệt là với những lịch trình vắt ngang qua nhiều châu lục.

Ông Tops ước tính, chi phí luân chuyển một đội đua xuyên suốt chuỗi giải quốc tế ngốn của Global Champions khoảng 1,9 triệu USD (1,7 triệu euro) đến 2 triệu USD (1,8 triệu euro) – đó là còn chưa tính tiền thưởng. Cá biệt, chi phí vận chuyển cho một số chặng quốc tế riêng lẻ có thể vượt mốc 2,3 triệu USD (2 triệu euro).

Chính những khoản chi khổng lồ này khiến sự đồng hành của các nhà tài trợ doanh nghiệp trở thành yếu tố sống còn. “Chúng tôi không thể làm được điều này nếu thiếu sự hậu thuẫn từ các nhà tài trợ,” ông Tops bộc bạch. “Rất khó để duy trì đẳng cấp này một cách ổn định và dài hạn nếu không có nguồn thu từ tài trợ và bản quyền truyền thông.”

Hãng đồng hồ Thụy Sĩ Longines đã trở thành Đối tác Danh xưng kiêm Đơn vị Bấm giờ Chính thức của Global Champions Tour từ năm 2013. Mối lương duyên này liên tục được gia hạn, mở rộng và mới đây đã được chốt kéo dài đến tận năm 2032.

Cơ hội đầu tư mới và những dấu hỏi bỏ ngỏ

Khi mô hình đua ngựa đồng đội ngày càng định hình rõ nét, Global Champions đang ấp ủ kế hoạch mở cửa đón dòng vốn từ các nhà đầu tư bên ngoài thông qua việc bán cổ phần sở hữu tại một số đội đua chọn lọc.

Ông Tops cho biết tổ chức này có thể bắt đầu chào bán cổ phần đội đua sớm nhất là vào năm 2027, dù mức định giá và cấu trúc giao dịch cụ thể vẫn đang được hoàn thiện. “Nhu cầu thị trường đang rất lớn, và chúng tôi cần tính toán xem sẽ triển khai thương vụ này như thế nào,” ông chia sẻ với Forbes Trung Đông.

Tuy nhiên, kế hoạch này cũng làm dấy lên nhiều băn khoăn: Nhà đầu tư sẽ thực sự sở hữu những gì, và các khoản cổ phần đó sẽ sinh lời ra sao?

Khác với các câu lạc bộ thể thao truyền thống – nơi quyền sở hữu thường đi kèm một danh mục bản quyền thương mại rộng lớn – các đội đua showjumping lại vận hành trong một cấu trúc tài chính gắn chặt với từng cá thể ngựa, kỵ sĩ và thành tích thi đấu thực tế.

Việc rót vốn vào một đội đua không đồng nghĩa với việc nhà đầu tư được sở hữu những chú ngựa của đội đó hay nghiễm nhiên được chia tiền thưởng từ chúng.

Ông Beerbaum thẳng thắn cảnh báo rằng, nếu không trực tiếp sở hữu ngựa hoặc không có cơ chế tiếp cận nguồn thu từ tiền thưởng thi đấu, các nhà đầu tư sẽ rất chật vật để thu hồi vốn. Điều này khiến việc thiết kế cấu trúc cho các thương vụ sắp tới trở nên tối quan trọng.

Sự rạch ròi này cũng phơi bày thách thức cốt lõi của cả ngành công nghiệp: Dẫu quỹ thưởng phình to, hợp đồng tài trợ dồi dào và mô hình giải đấu đồng đội đang thu hút mạnh mẽ dòng vốn mới, thì bài toán lợi nhuận rốt cuộc vẫn phải dựa trên phong độ đỉnh cao trên trường đua và khả năng nắm giữ những chiến mã ngày một đắt đỏ.

__
Biên dịch & Biên tập: Forbes Việt Nam