Kinh doanh

Bán chạy nhưng không có lãi: Nghịch lý của ngành giá đỗ Nhật Bản

Giữa cơn bão giá thực phẩm tại Nhật Bản, giá đỗ vẫn giữ mức bán lẻ chỉ 30–40 yên mỗi túi và được ca tụng là “hình mẫu bình ổn giá”. Thế nhưng, đằng sau mức giá ấy là một ngành sản xuất đang kiệt quệ vì chi phí đầu vào leo thang.

Pexels Gu Ko

Share
this:

Mỗi lần mua giá đỗ, nhiều người tiêu dùng không khỏi băn khoăn: rẻ đến mức này thì liệu người sản xuất có sống nổi không? Đáng tiếc thay, nỗi lo ấy không hề thừa.

Theo công bố mới nhất từ công ty nghiên cứu thị trường Teikoku Databank, tính đến tháng 10.2026, Nhật Bản ghi nhận thêm 4 doanh nghiệp sản xuất giá đỗ phá sản, tạm ngừng hoạt động hoặc giải thể, nâng tổng số doanh nghiệp rời bỏ thị trường trong 5 năm qua lên con số 13.

Bên cạnh đó, trong năm tài chính 2025, khoảng 30% doanh nghiệp lấy sản xuất giá đỗ làm mảng kinh doanh chủ lực rơi vào cảnh thua lỗ ròng. Con số thực tế chắc chắn còn khắc nghiệt hơn, bởi thống kê phá sản của Teikoku Databank chỉ tính các trường hợp xử lý theo thủ tục pháp lý với khoản nợ từ 10 triệu yên trở lên, chưa bao gồm các cơ sở sản xuất quy mô siêu nhỏ.

Ngành sản xuất giá đỗ đang phải oằn mình trước làn sóng leo thang của chi phí đầu vào.

Đơn giá nhập khẩu đậu xanh (nguyên liệu chính để làm giá) trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 8.2026 đã tăng bình quân 7,2% so với cùng kỳ năm ngoái. Kéo theo đó là chi phí vật liệu đóng gói, năng lượng, vận tải và nhân công đồng loạt đi lên.

Trong số khoảng 20 doanh nghiệp sản xuất giá đỗ công bố kết quả kinh doanh năm 2025, có tới 30% báo lỗ ròng; nếu tính gộp cả nhóm suy giảm doanh thu, tỷ lệ doanh nghiệp làm ăn sa sút lên tới 65%.

Giữa bão giá rau củ, giá đỗ vẫn được ca ngợi là “học sinh gương mẫu về bình ổn giá” khi duy trì mức bán lẻ chỉ khoảng 30–40 yên/túi (tương đương 200g) ngay tại vùng thủ đô Tokyo. Nhờ mức giá “mềm” này, sức tiêu thụ của mặt hàng vẫn rất tốt. Thế nhưng, vì không thể điều chỉnh giá bán để bù đắp chi phí đội lên, các nhà sản xuất đang mắc kẹt trong nghịch lý “càng bán chạy càng không có lãi”.

Thực trạng này vốn đã âm ỉ từ nhiều năm trước.

Ngay từ năm 2021, Hiệp hội Sản xuất Giá đỗ Nhật Bản từng gửi văn bản kiến nghị tới các đối tác thương mại với tiêu đề “Về tình cảnh khốn khó của người sản xuất giá đỗ”, kêu gọi sự thấu hiểu trước thực tế ngặt nghèo của ngành.

Đến ngày 7.11.2022, hiệp hội này thậm chí phải chi tiền đăng quảng cáo toàn trang trên ấn bản buổi sáng của tờ Nikkei để gióng lên hồi chuông cầu cứu.

Thoạt nghe, con số 13 doanh nghiệp đóng cửa trong 5 năm có vẻ không quá lớn nếu đặt cạnh nhiều ngành nghề khác. Nhưng theo dữ liệu từ Hiệp hội Sản xuất Giá đỗ, từ gần 250 doanh nghiệp trên toàn quốc vào năm 2009, số lượng nhà sản xuất đến năm 2022 đã lao dốc chỉ còn khoảng 110 doanh nghiệp.

Đáng báo động, có tới 7 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương hoàn toàn “trắng” cơ sở sản xuất giá đỗ, và 14 tỉnh khác chỉ còn duy nhất một doanh nghiệp trụ lại. Toàn ngành thực chất đã ở sát bờ vực sụp đổ.

Trong bối cảnh một bắp cải có giá lên tới gần 500 yên như hiện nay, việc tung hô giá đỗ là “hình mẫu giữ giá” đã không còn phù hợp. Đằng sau lớp vỏ bọc “bình ổn” ấy là một ngành sản xuất đang kiệt quệ và phát đi tín hiệu cầu cứu.

Dù một phần nguyên nhân khiến doanh nghiệp không thể tăng giá nằm ở sự thiếu thấu hiểu từ phía người mua, nhưng sâu xa hơn, Nhật Bản cần thẳng thắn nhìn nhận vào căn nguyên cốt lõi của nền kinh tế – nơi người dân buộc phải bấu víu vào những túi giá đỗ giá rẻ mới có thể trang trải cuộc sống hằng ngày.
__
Nguồn: Forbes Japan; Teikoku Databank; Hiệp hội Sản xuất Giá đỗ Nhật Bản.
Biên dịch & Biên tập: Forbes Việt Nam