Quốc tế

Đế chế 2 tỷ USD của Michael Jackson và cuộc tranh chấp kéo dài 17 năm

3 giờ trước
Tác giả Matt Craig

Kể từ khi Michael Jackson qua đời vào năm 2009, khối di sản của Ông hoàng nhạc Pop đã vươn mình thành một đế chế giải trí trị giá hàng tỷ USD, tích lũy hàng trăm triệu USD tiền mặt. Thế nhưng, con gái ông là Paris Jackson hiện đang đệ đơn yêu cầu tòa án buộc phía quản lý phải giải ngân ngay 600 triệu USD cho cô và các anh em trai.

Share
this:

Trở lại năm 2021, thẩm phán tòa án thuế liên bang Mark Holmes được giao nhiệm vụ định giá khối tài sản chính của Michael Jackson tại thời điểm ông qua đời năm 2009. Sở Thuế vụ Mỹ (IRS) ước tính tên tuổi, hình ảnh cùng quyền sở hữu các tài sản âm nhạc đồ sộ của ông trị giá gần 500 triệu USD.

Ngược lại, phía quản lý di sản lập luận rằng núi nợ khổng lồ cùng những tổn hại danh tiếng từ các cáo buộc lạm dụng trẻ em đã kéo giá trị chịu thuế của khối tài sản này xuống chỉ còn khoảng 5 triệu USD.

Nếu còn sống, Michael Jackson sẽ là nghệ sĩ âm nhạc giàu thứ hai thế giới, chỉ xếp sau Jay-Z nhưng vượt mặt cả Taylor Swift lẫn Paul McCartney. Hình ảnh: Matthew Rolston / Phân phối bởi Epic Records/Worthpoint qua iHeart

Trong phán quyết cuối cùng, thẩm phán Holmes chốt mức định giá khoảng 110 triệu USD, đồng thời dự báo sức kiếm tiền của Jackson sẽ lụi tàn theo thời gian.

“Văn hóa đại chúng luôn vận động không ngừng,” ông Holmes viết. “Cũng như nấm mồ sẽ vùi lấp danh tiếng của Jackson, thời gian sẽ bào mòn nguồn thu từ di sản của ông… Giá trị còn lại, dù được quản lý tốt đến đâu, cũng sẽ teo tóp dần khi bản quyền âm nhạc hết hạn, còn tên tuổi và hình ảnh của ông sẽ rơi vào quên lãng rồi trở thành tài sản công cộng.”

Thực tế đã chứng minh vị thẩm phán này sai ở cả hai nhận định. Hơn 17 năm sau ngày Ông hoàng nhạc Pop lìa đời, ông vẫn là một trong những nghệ sĩ có sức hút bậc nhất hành tinh, và cỗ máy kinh doanh mang tên ông đang đạt giá trị cao chưa từng thấy.

Forbes ước tính khối di sản của Michael Jackson hiện trị giá hơn 2 tỷ USD, nhờ vận hành cỗ máy kinh doanh từ âm nhạc, các vở diễn sân khấu và phim tiểu sử Hollywood mang về 140 triệu USD trong 12 tháng qua.

Nếu còn sống, Michael Jackson sẽ là nghệ sĩ âm nhạc giàu thứ hai thế giới, chỉ xếp sau Jay-Z nhưng vượt mặt cả Taylor Swift lẫn Paul McCartney. Thực tế, chính sự ra đi đột ngột của Michael Jackson đã giúp hình ảnh của ông hồi sinh trong mắt công chúng, chặn đứng đà chi tiêu mất kiểm soát của “ông hoàng không ngai” và đưa gia sản của ông từ đống đổ nát tài chính vươn lên thành đế chế giải trí hàng tỷ USD.

Bất chấp thành công vang dội đó, Paris Jackson, một trong ba người con được chỉ định thừa kế gia sản (cùng với mẹ ông là bà Katherine và 20% dành cho hoạt động từ thiện), cáo buộc rằng ban quản lý di sản hầu như chưa chuyển giao bất kỳ tài sản nào vào quỹ tín thác của gia đình.

Đầu tháng 11, cô đã đệ đơn lên tòa án Los Angeles, yêu cầu buộc người thi hành di chúc John Branca phải giải ngân trước một phần tài sản trị giá 600 triệu USD cho cô và hai anh em trai.

Paris cho rằng ông Branca đang cố tình kéo dài thủ tục chứng thực di chúc nhằm thâu tóm tối đa quyền kiểm soát. Theo hồ sơ của Paris, sổ sách hiện ghi nhận lượng tiền mặt dự trữ lên tới 850 triệu USD, quá đủ để rót một phần vào quỹ tín thác và thanh toán các khoản tồn đọng.

“Những khối di sản khổng lồ với cấu trúc tài sản phức tạp hoặc vướng vào kiện tụng có thể kéo dài vượt xa khung thời gian thông thường từ một đến hai năm của thủ tục chứng thực di chúc,” ông Roee Kaufman, thành viên điều hành tại hãng luật Keystone Law Group chuyên về lĩnh vực thừa kế, nhận định.

Đơn cử như trường hợp của danh ca Prince, người qua đời năm 2016 mà không để lại di chúc cùng khoản thuế khổng lồ, quá trình xử lý di sản cũng mất tới 6 năm. “Nhưng ngay cả khi xét theo thước đo đó, 17 năm vẫn là một khoảng thời gian dài bất thường,” ông Kaufman nói thêm.

Ông Branca, luật sư giải trí kỳ cựu tại hãng luật Ziffren Brittenham – người từng đại diện cho hàng loạt tên tuổi từ Bob Dylan đến nhóm The Beatles – hiện là người thi hành di chúc duy nhất còn lại được nêu tên trong di chúc của Jackson, sau khi người đồng cấp John McClain qua đời hồi tháng 5 (ông McClain là bạn học trung học của Jermaine Jackson và từng góp công đưa Janet Jackson lên hàng ngôi sao).

Khác với cách làm thụ động của các người thi hành di chúc thông thường, ông Branca trực tiếp điều hành khối tài sản như một doanh nghiệp thực thụ, đồng thời khẳng định buộc phải giữ tài sản trong diện quản lý tòa án chừng nào các khoản nợ và tranh chấp pháp lý chưa được giải quyết dứt điểm.

Khi qua đời năm 2009, Jackson để lại khoản nợ gần 500 triệu USD và đến nay vẫn chưa thanh toán xong hóa đơn thuế với IRS (cơ quan có quyền thu 20% giá trị di sản tại thời điểm ông mất), tương đương 22 triệu USD theo phán quyết cách đây 5 năm của thẩm phán Holmes (mức thuế dự kiến từng có lúc lên tới 700 triệu USD).

“Đội ngũ pháp lý của cô Jackson thừa hiểu rằng ban quản lý di sản chưa thể giải ngân toàn bộ cho các hoạt động từ thiện cũng như quỹ tín thác cá nhân của những người thụ hưởng cho đến khi các rào cản pháp lý được gỡ bỏ, đặc biệt là vụ kiện tụng đang diễn ra với IRS,” người phát ngôn của ban quản lý di sản phản hồi Forbes.

“Cáo buộc cho rằng người thi hành di chúc cố tình giữ lại hay ‘cắt xén’ tiền chi trả là hoàn toàn bịa đặt.”

Đơn kiện mới nhất chỉ là một trong chuỗi động thái pháp lý mà Paris cùng đội ngũ luật sư theo đuổi suốt hai năm qua nhằm đòi hỏi sự minh bạch tài chính và thách thức quyền điều hành của ông Branca, với kết quả đan xen.

Tháng 6.2025, cô thắng kiện và buộc thu hồi được 625.000 USD tiền thưởng chi cho các hãng luật bên ngoài bị cho là quá mức, nhưng lại thất bại trong đề xuất bổ nhiệm thêm một người thi hành di chúc mới — động thái bị phía ban quản lý coi là mưu đồ tranh giành quyền lực lộ liễu.

Paris Jackson
“Câu chuyện đang bị kiểm soát. Có rất nhiều chi tiết sai lệch, thậm chí là những lời dối trá trắng trợn. Cuối cùng thì tôi không thể chấp nhận điều đó.”— Paris Jackson viết trên Instagram về bộ phim tiểu sử Michael. Hình ảnh: Gilbert Flores/Variety/Getty Images

Kể từ đó, hai bên liên tục đưa ra các tuyên bố trái chiều và bác bỏ lẫn nhau. Phía quản lý di sản khẳng định đã chi trả 200 triệu USD cho những người thụ hưởng, trong đó 70 triệu USD chuyển trực tiếp cho Paris (điều đội ngũ của cô phủ nhận).

Ngược lại, Paris tố cáo các nhà điều hành cùng công ty của họ đã kê khai tới 109 triệu USD tiền thù lao chỉ riêng trong hai năm 2023 và 2024 (con số mà phía ông Branca cho là bị thổi phồng).

“Không lời hoa mỹ nào có thể che giấu sự thật rằng ông Branca đã dùng tiền di sản để phục vụ lối sống xa hoa, bao gồm cả việc tính phí các chuyến đi cá nhân bằng chuyên cơ riêng vào quỹ di sản. Sự chi tiêu lãng phí và yếu kém trong quản lý tài chính này đi ngược lại trách nhiệm ủy thác đối với những người thụ hưởng và đã bị bỏ mặc quá lâu,” người phát ngôn của Paris tuyên bố với Forbes.

“Paris yêu cầu giải ngân một phần vào quỹ tín thác, điều mà ông Branca hoàn toàn có khả năng và nghĩa vụ thực hiện từ lâu. Sau nhiều năm trì hoãn, Paris không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tự mình đứng ra hành động.”

Trong các hồ sơ nộp lên tòa, ông Branca bác bỏ cáo buộc “yếu kém kéo dài” bằng cách dẫn chứng thành tích điều hành thực tế.

Kể từ khi tiếp quản năm 2009, ông cùng cố cộng sự McClain đã thực hiện nhiều thương vụ bán tài sản giá trị bậc nhất của Jackson, bao gồm việc bán danh mục bản quyền âm nhạc ATV cho Sony năm 2016 với giá 750 triệu USD, và bán một nửa quyền sở hữu bản thu gốc (masters) cùng quyền xuất bản âm nhạc của chính Jackson với giá 600 triệu USD vào năm 2024.

Song song đó, họ mở rộng thêm nhiều mảng kinh doanh mới, tạo ra tổng doanh thu hơn 3,5 tỷ USD theo ước tính của Forbes. Trong 17 năm qua, Michael Jackson đã 13 lần đứng đầu danh sách những ngôi sao quá cố kiếm tiền nhiều nhất thế giới của Forbes.

Một phần nguồn thu này được dùng để trả nợ gốc, lãi vay, thuế và trang trải cho các vụ kiện tụng triền miên liên quan đến cáo buộc lạm dụng trẻ em, gần đây nhất là đơn kiện từ các anh chị em của cựu trợ lý Frank Cascio, vụ việc đã được tòa chuyển sang phân xử trọng tài kín hồi tháng 8.

Bộ phim tiểu sử Michael, dự án do chính Branca và McClain làm nhà sản xuất, là hình ảnh thu nhỏ phản ánh trọn vẹn cuộc tranh cãi này.

Doanh thu phòng vé toàn cầu lên tới 1 tỷ USD (mức cao nhất lịch sử đối với một phim tiểu sử âm nhạc) có thể là minh chứng cho tài năng của ông Branca, hoặc cũng có thể cho thấy sức hút bất diệt của cái tên Michael Jackson bất chấp cách điều hành của ông, tùy thuộc vào góc nhìn của mỗi phe.

Nam tài tử Miles Teller thủ vai John Branca — nhà sản xuất của Michael đồng thời là người thi hành di chúc của cố danh ca — trong bộ phim tiểu sử cùng tên. Hình ảnh: Lionsgate

Những người chỉ trích ban quản lý di sản có thể chỉ ra sai lầm suýt gây thảm họa của các nhà sản xuất: sau khi phim đã đóng máy phần quay chính, họ mới phát hiện một thỏa thuận dàn xếp năm 1994 với một người từng tố cáo Jackson có điều khoản cấm đưa câu chuyện của người này lên màn ảnh. Sự cố này khiến phần lớn cảnh quay đã thực hiện trở nên vô dụng và làm bộ phim bị hoãn chiếu hơn một năm.

Thế nhưng, kế hoạch mạo hiểm của ban quản lý — chi thêm khoảng 25 triệu USD (hoặc hơn) để quay bổ sung và tách phim thành hai phần — cuối cùng lại mở ra cơ hội tạo nên tới hai bom tấn toàn cầu. Phần tiếp theo dự kiến bấm máy vào cuối năm 2026 hoặc đầu năm 2027, hướng tới lịch ra rạp vào cuối năm 2027.

Đội ngũ pháp lý của Paris mô tả việc ông Branca tham gia sản xuất phim như một cách thỏa mãn tham vọng cá nhân tại Hollywood (nơi hình tượng của ông được tài tử Miles Teller tái hiện trên màn ảnh), đồng thời lập luận rằng cơ chế tính thù lao gắn với doanh thu giải trí đã thúc đẩy ông lao vào những canh bạc rủi ro như dự án điện ảnh này.

Ngược lại, phía quản lý di sản nhấn mạnh một bộ phim bom tấn toàn cầu chính là công cụ tiếp thị tối thượng cho toàn bộ hệ sinh thái kinh doanh mang tên Michael Jackson.

Theo công ty dữ liệu Luminate, doanh số nghe trực tuyến (streaming) và đĩa vật lý các tác phẩm của Jackson trong năm qua đạt tổng cộng 4,6 triệu đơn vị album quy đổi, chỉ xếp sau đúng ba nghệ sĩ đương đại trong bảng theo dõi năm 2025 của Forbes là Taylor Swift, Drake và Kendrick Lamar.

Doanh thu bán vé cũng tăng trưởng mạnh ở cả vở diễn chủ đề Michael Jackson của đoàn nghệ thuật Cirque du Soleil tại Las Vegas lẫn vở nhạc kịch MJ The Musical trên sân khấu Broadway – tác phẩm đã được nhân rộng thành nhiều phiên bản lưu diễn khắp thế giới. Các chương trình này mang về hàng triệu USD tiền mặt mỗi năm và tiếp tục nâng tầm giá trị tài sản trí tuệ cốt lõi của cố danh ca.

Việc định giá chính xác các mảng kinh doanh này không hề đơn giản, bởi khó có thể đoán trước các vở diễn sân khấu sẽ trụ hạng được bao nhiêu năm, hay làn sóng hâm mộ sẽ duy trì sức nóng đến đâu đối với phần bản thu gốc và quyền xuất bản âm nhạc còn lại mà quỹ di sản đang nắm giữ.

Tuy nhiên, trong tương lai gần, gần như chắc chắn khối di sản của Michael Jackson sẽ tiếp tục bỏ túi hơn 100 triệu USD mỗi năm từ danh mục đầu tư này.

Hiện tại, ban quản lý di sản vẫn nắm quyền kiểm soát lượng tiền mặt khổng lồ và không ngừng sinh sôi, mang lại khoản lợi tức đầu tư ước tính 40 triệu USD mỗi năm.

Theo di chúc của Jackson, sau khi tranh chấp thuế ngã ngũ và thủ tục chứng thực di chúc khép lại, khối tài sản sẽ được chuyển vào quỹ tín thác gia đình để các con tiếp nhận theo ba đợt vào các mốc 30, 35 và 40 tuổi. Hiện tại, ba người con của ông lần lượt ở độ tuổi 29 (Prince), 28 (Paris) và 24 (Bigi).

Đáng chú ý, bản di chúc không chỉ chỉ định ông Branca là người thi hành di chúc mà còn trao cho ông vai trò người được ủy thác quản lý quỹ tín thác. Điều này đồng nghĩa ông sẽ tiếp tục điều hành các hoạt động kinh doanh và giám sát việc phân phối tài sản ngay cả khi thủ tục tại tòa án kết thúc.

Ông cùng hãng luật của mình sẽ tiếp tục thu phí quản lý, thậm chí vận hành trong môi trường ít chịu sự giám sát của tòa án và kém minh bạch hơn hiện tại. Với những thành viên gia đình bất mãn, việc chứng minh ông vi phạm nghĩa vụ ủy thác vào thời điểm đó sẽ càng trở nên gian nan hơn, nhất là khi khối di sản đã phình to gấp bội.

“Nếu dù tài sản nằm trong diện quản lý di chúc hay đã chuyển sang quỹ tín thác thì ông ấy vẫn là người nắm quyền kiểm soát, tôi không thấy có nhiều động cơ để ông ấy cố tình ‘om’ tài sản lại,” luật sư Kaufman nhận xét. “Dù theo cách nào, ông ấy vẫn được trả thù lao xứng đáng cho thời gian và công sức của mình. Còn những đứa trẻ rồi cũng sẽ được thừa hưởng một gia sản đồ sộ truyền đời.”

__
Biên dịch: Forbes Việt Nam