Vì sao các tỷ phú Ấn Độ đổ hàng tỷ USD vào môn cricket?

Thị trường cricket Ấn Độ chứng kiến hai thương vụ chuyển nhượng kỷ lục trong năm 2026. Tháng 3, Royal Challengers Bengaluru (RCB), đội bóng từng hai lần vô địch Giải Ngoại hạng cricket Ấn Độ (IPL), được một nhóm nhà đầu tư mua lại với giá 1,8 tỷ USD.

Theo báo cáo định giá IPL năm 2026 của ngân hàng đầu tư Houlihan Lokey, có trụ sở tại Los Angeles, đây là thương vụ mua bán riêng lẻ có giá trị lớn nhất từ trước đến nay đối với một đội bóng thuộc giải đấu này.

Nhóm bên mua gồm Aditya Birla Group, tập đoàn do tỷ phú Kumar Birla đứng đầu; chủ sở hữu tập đoàn truyền thông Times of India; tỷ phú Mỹ David Blitzer và công ty quản lý tài sản Blackstone.

Hai tháng sau, tỷ phú ngành thép Lakshmi Mittal, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc ArcelorMittal, hợp tác với Adar Poonawalla, Tổng giám đốc Serum Institute of India, mua lại đội Rajasthan Royals với mức định giá 1,65 tỷ USD. Adar là con trai của tỷ phú ngành vắc xin Cyrus Poonawalla.

Trước đó, Rajasthan Royals từng nhận được đề nghị mua lại từ một nhóm nhà đầu tư có sự tham gia của Rob Walton, thành viên gia đình sáng lập Walmart, và Sheila Ford Hamp, hậu duệ gia đình sáng lập hãng xe Ford, đồng thời là chủ sở hữu đội bóng bầu dục Mỹ Detroit Lions. Tuy nhiên, thương vụ này không thành.

Theo Houlihan Lokey, chủ yếu nhờ hai thương vụ nói trên, tổng giá trị kinh doanh của IPL đã tăng từ 15,4 tỷ USD năm 2023 lên 20,6 tỷ USD năm 2026.

Giải thích quyết định đầu tư vào cricket, Kumar Birla nhận định trong một thông cáo: “Trong 20 năm qua, IPL đã phát triển thành một thế lực thể thao toàn cầu, làm thay đổi diện mạo môn cricket tại Ấn Độ và tạo ra giá trị to lớn cho đất nước.”

Với Lakshmi Mittal, niềm đam mê môn thể thao này cũng quan trọng không kém mối gắn bó với quê hương. “Tôi yêu cricket, và gia đình tôi có nguồn gốc từ Rajasthan,” ông chia sẻ trong một thông cáo báo chí.

Môn thể thao thống trị thị trường Ấn Độ

Các cầu thủ Royal Challengers Bengaluru (RCB) nâng cúp ăn mừng chức vô địch giải Ngoại hạng cricket Ấn Độ (IPL) năm 2025, sau khi đánh bại Punjab Kings trong trận chung kết tại sân vận động Narendra Modi ở Ahmedabad ngày 3.6.2025. Đây là chức vô địch IPL đầu tiên của đội bóng sau 18 năm chờ đợi. Hình ảnh: Indian Premier League

Tại Ấn Độ, cricket vượt xa mọi môn thể thao khác về sức hút thương mại. Theo Houlihan Lokey, cricket đóng góp 89% tổng doanh thu thể thao hằng năm của quốc gia này, tương đương khoảng 223 tỷ rupee (2,3 tỷ USD).

IPL được tổ chức hằng năm, kéo dài hơn hai tháng với các trận đấu diễn ra tại nhiều thành phố trên khắp Ấn Độ. Giải áp dụng thể thức Twenty20 (T20), trong đó mỗi đội có tối đa 20 lượt ném bóng, được thiết kế để một trận đấu kết thúc trong khoảng ba giờ. Đây là thể thức ngắn và có nhịp độ nhanh, phù hợp với truyền hình và nhu cầu giải trí của khán giả.

Theo báo cáo do công ty tư vấn EY và Liên đoàn Các phòng Thương mại và Công nghiệp Ấn Độ (FICCI) công bố vào tháng 3.2026, IPL đã thu hút lượng khán giả truyền hình và trực tuyến kỷ lục 1,2 tỷ người trong năm 2025.

Sức hút vượt trội ấy đã đưa nhiều tỷ phú đến với IPL ngay từ khi giải đấu ra đời vào năm 2007.

Trong số những nhà đầu tư tiên phong có Reliance Industries của tỷ phú Mukesh Ambani, chủ sở hữu đội Mumbai Indians; Mohit Burman thuộc gia đình Burman và Ness Wadia, con trai tỷ phú Nusli Wadia, cùng nắm giữ cổ phần tại Punjab Kings.

Một cái tên nổi bật khác là Vijay Mallya, người từng gây dựng khối tài sản lớn trong ngành đồ uống có cồn. Ông phải chuyển giao toàn bộ quyền kiểm soát RCB cho United Spirits, công ty con tại Ấn Độ của đối tác liên doanh Diageo, vào năm 2016 do những khó khăn tài chính. United Spirits sau đó bán đội bóng vào đầu năm 2026.

Đội tuyển cricket Ấn Độ trong lễ đón mừng tại sân vận động Feroz Shah Kotla ở New Delhi ngày 6.3.2008, sau khi giành chức vô địch giải đấu tam hùng CB Series tại Úc. Hình ảnh: Public.Resource.Org

So với mức định giá hiện nay, số tiền các nhà đầu tư ban đầu bỏ ra để sở hữu đội bóng có vẻ rất thấp. Mallya từng mua quyền sở hữu RCB với giá khoảng 112 triệu USD, trong khi Ambani cũng chi số tiền tương đương để sở hữu Mumbai Indians.

“Đó là một thương vụ đôi bên cùng có lợi đối với những nhà đầu tư đầu tiên,” cây bút thể thao kỳ cựu Ayaz Memon nhận xét.

Theo ông, đầu tư vào IPL vừa mang lại lợi ích tài chính, vừa giúp các chủ sở hữu khẳng định vị thế cá nhân. “Tại Ấn Độ, không môn thể thao nào có thể mang lại giá trị thương hiệu tương đương cricket. Vì vậy, đây vừa là một khoản đầu tư tốt, vừa là cách thỏa mãn danh tiếng và lòng tự hào của người sở hữu,” ông giải thích.

Từ thú chơi của tỷ phú đến tài sản của các quỹ đầu tư

Hiện nay, gần như tất cả 10 đội bóng của IPL đều có tỷ phú đứng sau. Những cái tên đáng chú ý gồm Sanjiv Goenka, chủ sở hữu Lucknow Super Giants; G.M. Rao của Delhi Capitals và Kalanithi Maran của Sunrisers Hyderabad.

Năm năm trước, hai thương vụ đã góp phần đưa giá trị các đội bóng lên một mặt bằng mới. CVC Capital Partners, công ty tư vấn đầu tư và quản lý vốn tư nhân toàn cầu, chi khoảng 57 tỷ rupee để sở hữu Gujarat Titans. Trong khi đó, Sanjiv Goenka đầu tư 70 tỷ rupee vào đội bóng Lucknow.

Đến năm 2025, CVC thu hồi một phần vốn đầu tư khi bán hai phần ba số cổ phần đang nắm giữ cho Torrent Group của anh em tỷ phú Mehta, với giá 50 tỷ rupee.

Theo Harsh Talikoti, Giám đốc phụ trách tư vấn tài chính và định giá của Houlihan Lokey tại Mumbai, đồng thời là tác giả báo cáo định giá IPL, việc các nhóm nhà đầu tư cùng sở hữu một đội bóng cho thấy giải cricket này đang dần trở thành một loại tài sản đầu tư dành cho các tổ chức tài chính.

Một trong những nguyên nhân khiến giá chuyển nhượng tăng mạnh là số lượng đội bóng có hạn.

“Điều chúng ta đang chứng kiến là mức giá cao dành cho những tài sản khan hiếm, được hậu thuẫn bởi triển vọng tăng trưởng thực chất,” Talikoti nhận định.

Theo Memon, dù chưa có chủ sở hữu nào công khai kế hoạch bán toàn bộ đội bóng, một số người có thể đang xem xét chuyển nhượng một phần cổ phần.

Ares Management, công ty quản lý tài sản có trụ sở tại New York, được cho là đang đàm phán mua cổ phần thiểu số tại Kolkata Knight Riders, đội bóng có sự tham gia sở hữu của ngôi sao điện ảnh Bollywood Shah Rukh Khan.

Memon cũng cho biết đã xuất hiện những bàn luận về khả năng nâng số đội bóng tham gia IPL từ 10 lên 12.

Tại đại hội thường niên tháng 9.2026, Hội đồng Quản lý Cricket Ấn Độ (BCCI) thông báo sẽ tổ chức lễ kỷ niệm quy mô lớn nhân mùa giải IPL lần thứ 20 vào năm 2027. Việc mở rộng số đội bóng được xem là một trong những khả năng có thể được cân nhắc khi giải bước sang giai đoạn phát triển tiếp theo.

Thế hệ thừa kế tiếp quản các đội cricket

Không chỉ thu hút dòng vốn mới, IPL còn chứng kiến sự tham gia ngày càng sâu của thế hệ kế nghiệp trong các gia đình tỷ phú.

Theo Memon, những người thừa kế đang tích cực tham gia điều hành hoạt động của các đội bóng, cho thấy các gia đình sở hữu không đơn thuần xem cricket là một khoản đầu tư tài chính.

Akash Ambani, con trai tỷ phú Mukesh Ambani, đại diện Reliance Industries tham gia các phiên đấu giá cầu thủ. Anh cùng em trai Anant Ambani cũng thường xuyên xuất hiện tại các trận đấu của Mumbai Indians.

Kaviya Maran, con gái tỷ phú Kalanithi Maran, hiện đảm nhiệm vị trí Tổng giám đốc đội Sunrisers Hyderabad.

Trong khi đó, khoản đầu tư mới nhất của Kumar Birla vào RCB được giao cho con trai ông là Aryaman Birla, 29 tuổi, trực tiếp giám sát. Aryaman từng là vận động viên cricket chuyên nghiệp và đã được bổ nhiệm làm Chủ tịch RCB.

Tương tự, Aditya Mittal, con trai tỷ phú Lakshmi Mittal và là thành viên hợp danh điều hành của đội bóng rổ Boston Celtics, cũng có tên trong hội đồng quản trị Rajasthan Royals.

Sự tham gia của thế hệ kế nghiệp cho thấy sức hấp dẫn của IPL không chỉ nằm ở doanh thu hay mức tăng giá trị của các đội bóng. Với nhiều gia đình tỷ phú Ấn Độ, sở hữu một đội cricket còn là cách xây dựng thương hiệu, củng cố vị thế và duy trì sự hiện diện của gia đình trong lĩnh vực thể thao có ảnh hưởng sâu rộng nhất tại quốc gia này.

__

Biên dịch, biên tập: Forbes Việt Nam ((thuộc chuyên đề India’s Richest 2026)