Trí tuệ nhân tạo thúc đẩy kỷ nguyên y tế thông minh tại Trung Quốc

Người dân Trung Quốc đang ngày càng được tiếp cận với các phương pháp điều trị tiên tiến, quy trình chẩn đoán chính xác và liệu pháp phục hồi chức năng hiệu quả hơn, nhờ vào sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo trong việc nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.

Phương pháp nghiên cứu dược phẩm truyền thống, vốn nổi tiếng với quy trình kéo dài và đòi hỏi nguồn lực lớn, đang đứng trước bước ngoặt lớn về hiệu suất nhờ sự hỗ trợ của các công cụ trí tuệ nhân tạo.

Một nhóm nghiên cứu do Giáo sư Dư Kim Thái dẫn đầu tại Bệnh viện Hoa Sơn thuộc Đại học Phúc Đán đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm đẩy nhanh tốc độ nghiên cứu về bệnh Alzheimer.

“Sử dụng công nghệ mô hình ngôn ngữ lớn, chúng tôi đã thực hiện phân tích mối liên kết toàn bộ bộ gen trên quy mô hơn một triệu mẫu. Kết quả, nhóm nghiên cứu đã xác định được năm vị trí đột biến trên gen FAM171A2 có liên quan mật thiết đến tỷ lệ mắc bệnh Parkinson,” Giáo sư Dư cho biết.

Trong một nghiên cứu khác, nhóm của Giáo sư Dư đã ứng dụng AI để sàng lọc 6.361 loại protein trong dịch não tủy, qua đó xác định được bốn loại protein có mối liên hệ mật thiết với bệnh Alzheimer. Các xét nghiệm chẩn đoán dựa trên những dấu ấn sinh học mới này có khả năng dự báo nguy cơ mắc bệnh trước tới 15 năm, với độ chính xác lên tới hơn 98,7%.

Quy trình phát triển thuốc mới thông thường đòi hỏi các nhà nghiên cứu phải sàng lọc hàng chục nghìn ứng viên để tìm ra các phân tử có đặc tính cụ thể: tính hoạt động, tính chọn lọc, khả năng dung nạp thuốc tốt, khả năng hấp thụ và chuyển hóa tuyệt vời, cùng sự tuân thủ nghiêm ngặt về an toàn. Quy trình này phụ thuộc rất lớn vào kinh nghiệm và sự sáng tạo của các nhà nghiên cứu, thường tiêu tốn thời gian đáng kể cũng như chi phí nhân lực và vật lực cao.

Tuy nhiên, AI đang thay đổi toàn diện bối cảnh này. Nhờ sức mạnh của công nghệ dự đoán cấu trúc protein và sàng lọc ảo do AI điều khiển, các nhà nghiên cứu có thể nhanh chóng xác định chính xác các phân tử tiềm năng nhất để phát triển thuốc hiệu quả. Trong một số trường hợp, AI thậm chí có thể sàng lọc tới 100 triệu hợp chất chỉ trong vòng 48 giờ.

“AI Kongming”, một nền tảng nghiên cứu thuốc được phát triển trong nước, mang tính mở và bao trùm, gần đây đã được ra mắt tại Trung Quốc.

Ông Quách Kim Giang, trưởng nhóm nghiên cứu, cho biết nền tảng này đã tự phát triển một bộ các thuật toán độc quyền, bao gồm mô hình thiết kế phân tử do AI điều khiển và công nghệ sàng lọc ảo độ chính xác cao. Những công cụ này sẽ giúp đẩy nhanh đáng kể quy trình nghiên cứu và phát triển thuốc.

Ông Lưu Hải Quang, nhà khoa học trưởng tại Học viện Trung Quan Thôn ở Bắc Kinh – một cơ sở giáo dục đại học chuyên về đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực AI và các ngành liên ngành – nhận định rằng AI giúp các nhà nghiên cứu xác định lộ trình nghiên cứu tối ưu, nâng cao hiệu suất, và đẩy nhanh quá trình phát triển các loại thuốc an toàn, hiệu quả.

Bắt đầu từ năm 2025, Ủy ban Y tế Quốc gia Trung Quốc và các bộ phận liên quan khác đã ban hành một bộ hướng dẫn nhằm thúc đẩy việc áp dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) để nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.

Nhằm giúp nhiều bệnh nhân bị liệt nửa người phục hồi dáng đi bình thường, ông Phan Tường Mẫn, nhà nghiên cứu tại Viện Phần mềm thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, đã dẫn dắt đội ngũ của mình phát triển hệ thống hỗ trợ nhịp điệu chức năng dựa trên công nghệ AI.

Hệ thống sử dụng AI để tạo ra các mô hình nhịp điệu cá nhân hóa, phù hợp với đặc điểm dáng đi riêng của từng bệnh nhân. Những nhịp điệu này được truyền tải thông qua tai nghe dẫn truyền xương, giúp người dùng điều chỉnh nhịp điệu đi bộ và cải thiện sự thăng bằng.

Đang trong giai đoạn thử nghiệm lâm sàng tại các cơ sở y tế hàng đầu như Bệnh viện Hiệp Hòa Bắc Kinh, công nghệ này đã giúp những bệnh nhân vốn có dáng đi cứng nhắc, kém điều hòa dần dần đạt được nhịp độ và sải bước ổn định hơn, đồng thời cải thiện tư thế đi lại tiệm cận với người bình thường.

Không chỉ dừng lại ở đột phá này, một làn sóng các công nghệ mới đang thổi luồng sinh khí mới vào ngành y tế. Ví dụ, các mô hình học sâu (deep-learning) được huấn luyện trên hình ảnh MRI não hiện đang hỗ trợ đánh giá tiền phẫu các khối u tuyến yên. Trong khi đó, kính thông minh tích hợp công nghệ kích thích thị giác AI đang được ứng dụng để điều trị chứng nhược thị.

Ông Phan Tiên Quần, Viện sĩ Viện Hàn lâm Kỹ thuật Trung Quốc kiêm Hiệu trưởng Trường Y thuộc Đại học Giao thông Thượng Hải, nhấn mạnh rằng các ứng dụng AI đang mở rộng nhanh chóng trên khắp các lĩnh vực nghiên cứu y học cơ bản, chẩn đoán và điều trị lâm sàng, cũng như các chuyên khoa y học ứng dụng.

“Tác động của AI đối với tiến bộ khoa học và cuộc sống con người là không thể đo đếm được,” ông nhấn mạnh, đồng thời cho biết thêm rằng y tế có khả năng là kịch bản ứng dụng có phạm vi sâu rộng nhất của công nghệ này.

(Biên dịch: Lê Anh)