Youtube: giữ chất người trong kỷ nguyên AI

Trong một phòng họp tại trụ sở của YouTube ở San Bruno (California), CEO Neal Mohan bật cười. Lý do 1 tuần trước, OpenAI bất ngờ thông báo đóng cửa Sora – ứng dụng nổi tiếng tạo video bằng AI. Từng được coi là sản phẩm chủ lực và tương lai của video, Sora thu hút khoản đầu tư 1 tỷ USD từ Disney. Sora đóng cửa đột ngột đã gây chấn động ngành AI. CEO Mohan nói với Forbes khi được hỏi về vụ việc: “Ôi trời! Tôi cũng ngạc nhiên như bạn!”

YouTube là ông vua không bàn cãi về video. Với 2,7 tỷ người dùng, YouTube gắn với một trong những công ty AI lớn và quan trọng nhất thế giới: Google. Điều này khiến Sora đóng cửa trở thành “may mắn” cho YouTube, ít nhất ở chiều hướng giảm cạnh tranh, giữa bối cảnh AI tạo ra nhiều biến động. YouTube Shorts, đối thủ của TikTok và Instagram Reels, từng tung ra tính năng nổi bật tương thích với video được tạo ra từ Sora, giúp người dùng “số hóa” chính bản thân mình. Nhưng đây cũng là dấu hiệu cho thấy việc tạo, lưu trữ và chia sẻ video AI ẩn chứa đầy rủi ro.

Trong hơn 1 thập kỷ, YouTube đối mặt nhiều chỉ trích, như cáo buộc cực đoan hóa người dùng hoặc gây hại cho sức khỏe tinh thần. Nhưng AI là thách thức hoàn toàn khác. Nó có khả năng biến đổi toàn bộ nền tảng, từ cách con người tạo nội dung đến cách họ tiêu thụ. CEO Mohan không hề xem nhẹ khi nói: “Đây là sự thay đổi mô hình sâu sắc. Công nghệ này sẽ tác động mạnh đến cách mọi thứ được thực hiện.”

Quá trình bùng nổ AI trước hết đồng nghĩa với nhiều nội dung hơn, và nhiều tiền hơn cho doanh thu hằng năm 60 tỷ USD của YouTube. AI đang thúc đẩy mạnh mẽ khả năng sáng tạo của các nhà sản xuất nội dung, giảm chi phí sản xuất, mở ra ý tưởng cũng như cơ hội kinh doanh mới. Các video hướng dẫn vốn là trụ cột của YouTube, giờ có thể được tạo chỉ với vài dòng lệnh. AI cũng đang cách mạng hóa tốc độ và chi phí sản xuất quảng cáo – động cơ kinh tế của nền tảng. Theo báo cáo tháng 1.2026 của công ty nghiên cứu Omdia ở London, hiện có khoảng 29 tỷ video trên YouTube, với tốc độ tăng trưởng nhanh nhờ video AI và sự phổ biến của Shorts.

Đồng thời, AI cũng khiến những kẻ spam tràn ngập nền tảng với hiệu quả khó tin. Mối đe dọa deepfake đã trở thành vấn đề nan giải. Năm 2025, một phiên bản AI giả mạo CEO Nvidia Jensen Huang quảng bá lừa đảo tiền điện tử trong một bài phát biểu, thu hút nhiều lượt xem trên YouTube hơn cả sự kiện thật. Theo báo cáo tháng 11.2025 của công ty Kapwing ở California, hơn 20% nội dung mà thuật toán YouTube Shorts hiển thị cho người dùng mới, là tạo ra bởi AI.

Tránh để sự việc đi quá xa, YouTube đã đình chỉ hoạt động nhiều kênh vi phạm chính sách spam. Người phát ngôn Jessica Gibby nói: “Một số nghiên cứu độc lập và chưa được xác minh không phản ánh chính xác nội dung trên nền tảng của chúng tôi. Khi người dùng mới tham gia YouTube, họ sẽ thấy nhiều loại nội dung khác nhau để từ đó điều chỉnh nguồn cung cấp dữ liệu.” Trong thử nghiệm của Forbes, sau khi xem 200 video Shorts trên một tài khoản có sẵn, gần 18% trong số đó do AI tạo ra.

Nếu YouTube để video AI chất lượng thấp tràn lan, khán giả sẽ dần chán nản. Vì vậy, khi video AI lan rộng, công ty phải đi trên một “sợi dây” đầy nguy hiểm: vừa cho phép AI tạo ra lượng nội dung khổng lồ nuôi sống hệ thống, vừa giữ được tính chân thực của con người vốn làm nên sự phổ biến của YouTube từ năm 2005. CEO Mohan nói: “Không ai muốn nguồn cung cấp dữ liệu toàn là rác từ AI. Nhưng đồng thời, mục tiêu là để sự sáng tạo tuyệt vời của AI được tỏa sáng. Tôi nghĩ đó không phải vấn đề đơn giản.”

“Tôi thích đứng trước máy quay trò chuyện với khán giả. Tôi không chắc AI có thể làm được điều đó.”

YouTube đang ở giai đoạn khó xử. Trong cuộc chiến chống “rác AI”, công ty phải làm hài lòng nhiều bên, gồm các nhà sáng tạo, hãng nhạc lẫn công ty truyền thông – những bên cung cấp phần lớn nội dung phổ biến. Phản đối AI đặc biệt mạnh từ các nghệ sĩ, những người có tác phẩm bị lấy cắp để huấn luyện mô hình, cũng như từ chủ sở hữu bản quyền. CEO Mohan nhận thức rõ điều này và chia sẻ: “YouTube là công ty làm việc với ngành sáng tạo mỗi ngày, từ nhà làm phim Hollywood, hãng nhạc đến công ty truyền thông. Tôi nghĩ điều đó cho chúng ta góc nhìn đặc biệt về AI và tác động của nó đến sự sáng tạo, nhưng trái tim của YouTube sẽ luôn là con người.”

YouTube từ ngày thành lập đã là cỗ máy mang tính con người. Video đầu tiên được tải lên năm 2005 là đoạn quay vụng về tại sở thú San Diego của đồng sáng lập Jawad Karim, trong đó anh giải thích vì sao vòi voi lại thú vị. Karim cùng Steve Chen và Chad Hurley ban đầu hình dung YouTube như một trang hẹn hò. Ý tưởng đó nhanh chóng thất bại, nhưng họ nhận ra tiềm năng lớn khi giúp việc tải và lưu trữ video trở nên dễ dàng hơn. Một năm sau, họ bán startup cho Google với giá 1,65 tỷ USD, và YouTube đã phát triển thành trang web được truy cập nhiều thứ 2 thế giới, chỉ sau Google.

Một trong những giải pháp chính của YouTube để giải quyết vấn nạn “rác AI” là gắn nhãn. Nhiều nội dung do AI tạo ra trông giống thật đến mức người xem bình thường không thể phát hiện. Tháng 5.2026, YouTube cho biết sẽ gắn nhãn cho các video “được AI chỉnh sửa hoặc tạo ra phần lớn”, sử dụng công cụ nội bộ để phát hiện ngay cả khi người sáng tạo không công khai.

YouTube cũng tích cực kiểm soát bản quyền và nội dung độc hại – một thách thức quen thuộc. Năm 2017, YouTube Kids, phiên bản dành riêng cho trẻ em, bị chỉ trích khi nhiều video độc hại lọt qua bộ lọc an toàn. Ví dụ cảnh các nhân vật Paw Patrol chết, hoặc nhân vật Nick Jr xuất hiện trong câu lạc bộ thoát y. AI có thể khiến việc tạo ra những video như vậy dễ dàng và nhanh chóng hơn.

Dù muốn giữ “trái tim con người” cho nền tảng, YouTube liên tục tung ra các tính năng AI mới. Năm 2025, YouTube ra mắt nút “Ask”, cho phép người dùng đặt câu hỏi về nội dung, ví dụ cách lên lịch trình dựa vào địa điểm được nhắc đến trong video hướng dẫn du lịch Croatia. Một công cụ tìm kiếm mới cũng cho phép người dùng tìm video giống như đang nhập lệnh cho mô hình ngôn ngữ lớn, tương tự chế độ AI của Google.

Nhưng tính năng avatar AI – tương tự công cụ Cameo của Sora – có tiềm năng thay đổi “linh hồn” YouTube nhiều hơn, khi cho phép người dùng tạo bản sao kỹ thuật số của chính mình để xuất hiện trong video. Hãy tưởng tượng bạn dễ dàng “trở thành” nhà vô địch Super Bowl, đi bộ trên mặt trăng, hoặc chơi đàn banjo trong chương trình truyền hình cáp ở thập niên 1980. YouTube từ chối tiết lộ số liệu cụ thể về mức độ phổ biến của tính năng này.

Hiện tại, việc sử dụng avatar AI của YouTube còn hạn chế. Người dùng chỉ có thể tạo và điều khiển hình của chính mình. Nhưng điều này vẽ ra một viễn cảnh, nơi YouTube tràn ngập “người giả” trong “tình huống giả”. Diễn biến khác, YouTube đã phát triển công cụ bảo mật gọi là Likeness Detection, để kiểm soát các phiên bản AI trái phép. (Người dùng cần tải ảnh chính mình để kích hoạt. YouTube cam kết không dùng ảnh này cho mục đích khác.)

Nhiều tính năng AI khác của YouTube hướng đến hỗ trợ nhà sáng tạo, như sản phẩm “Ask Studio” sử dụng mô hình Gemini AI của Google giúp viết kịch bản, lồng tiếng hoặc dịch âm thanh, cũng như gợi ý ý tưởng cho video. Tuy nhiên, một số nhà sáng tạo lo ngại AI đang làm giảm vai trò nghệ thuật của họ.

Brooke Ashley Hall, chủ kênh “The Beverly Halls” với 11,4 triệu người đăng ký, cho biết cô sẽ không dùng tính năng avatar AI để tạo bản sao kỹ thuật số của chính mình cho kênh. Cô nói: “Tôi thích trực tiếp đứng trước máy quay và trò chuyện với khán giả. Tôi không chắc AI có thể tái hiện điều đó.” Tuy nhiên, cô thường tận dụng AI để tạo hình ảnh gia đình dùng làm thumbnail, phân tích dữ liệu, lên ý tưởng video và tạo hiệu ứng đặc biệt. Cô chia sẻ tiếp: “Tôi không nghĩ AI sẽ thay thế tất cả nhà sáng tạo. Nó chỉ thay thế những người không biết tích hợp AI.”

“Đây là sự thay đổi mô hình sâu sắc. Công nghệ này sẽ tác động mạnh đến cách mọi thứ được thực hiện.”

Trong khi đó, người sáng tạo nội dung đang tìm hiểu xem họ muốn đóng vai trò tích cực nào trong việc đào tạo AI. Họ có thể chọn cho phép YouTube chia sẻ video của mình với các phòng thí nghiệm AI hoặc bên thứ 3 để đào tạo mô hình mới, nhưng sẽ không có khoản thù lao nào. Hiện tại, YouTube cho biết khoảng 1 triệu người đã tham gia. Đây là phần nhỏ trong số khoảng 69 triệu người sáng tạo nội dung đang hoạt động trên nền tảng, theo công ty nghiên cứu Social Blade của Mỹ. (YouTube từ chối tiết lộ số người sáng tạo nội dung trên nền tảng.) Một số người sáng tạo nội dung đã đăng trên Reddit rằng, các công ty AI liên hệ với họ để được cấp phép dùng dữ liệu video của họ. Một số công ty thậm chí đề nghị lên tới 100.000 USD cho mỗi 1.000 giờ video. Hall cho biết cô đã cân nhắc việc cấp phép dữ liệu video của mình và có lẽ sẽ làm điều đó. Cô khẳng định: “Phải có lợi ích nào đó cho chúng ta, những người sáng tạo nội dung gốc.” 

Biên dịch: NVP — Nội dung đã được đăng trên Tạp chí Forbes Việt Nam số tháng 8.2026