Vì sao nước Mỹ không thể thiếu người nhập cư?
Ngày 24.4.2026, tỷ phú năng lượng và không gian Kam Ghaffarian rung chuông khai mạc sàn Nasdaq để niêm yết công khai X-Energy, nhà sản xuất lò phản ứng hạt nhân nhỏ do Amazon hậu thuẫn mà ông thành lập tại Maryland năm 2009. Đây là lần thứ 2 doanh nhân 68 tuổi gốc Iran này đưa một công ty lên sàn chứng khoán, sau đợt IPO công ty thám hiểm không gian Intuitive Machines năm 2023. Đó là điểm nhấn trong “giấc mơ Mỹ” của Ghaffarian, đã kéo dài hơn nửa thế kỷ từ khi kỹ sư điện này lần đầu biết nước Mỹ khi còn là cậu bé 11 tuổi ở Iran, tụ tập quanh chiếc TV đen trắng của hàng xóm để xem cuộc đổ bộ lên mặt trăng vào ngày 20.7.1969.
Ông nói tại sàn Nasdaq: “Điều đó thật xúc động với tôi. Chỉ ở Hoa Kỳ, bạn mới có thể đến với tư cách người nhập cư, làm việc chăm chỉ và thực hiện giấc mơ.”
Ghaffarian đến Mỹ bằng visa sinh viên để học tại Đại học Công giáo ở Washington DC năm 1976, rồi trở thành công dân Mỹ năm 1983, cùng năm ông có công việc đầu tiên trong ngành không gian, làm việc cho tập đoàn hàng không vũ trụ khổng lồ Lockheed. Mặc dù không trở thành phi hành gia, ông tiếp tục thành lập 6 công ty hiện đang sử dụng khoảng 3.500 nhân viên. Ông cũng góp phần vào chương trình không gian của Mỹ mà bản thân được truyền cảm hứng khi còn nhỏ. Năm 2024, Intuitive Machines giúp đưa Mỹ trở lại mặt trăng lần đầu tiên từ năm 1972, khi hạ cánh một tàu vũ trụ không người lái xuống cực Nam. Công ty khác của ông, Axiom Space, đang xây dựng thứ có thể trở thành trạm vũ trụ thương mại đầu tiên. Ghaffarian nói: “Tôi không nghĩ có bất kỳ quốc gia nào, mà sống ở đó bạn đạt được những gì tôi đạt được.”
Tỷ phú lĩnh vực không gian Kam Ghaffarian đã xây dựng các công ty tại Hoa Kỳ trong 3 thập kỷ, thành lập công ty đầu tiên 11 năm sau khi trở thành công dân. Ông nói: “Khi bạn tới Hoa Kỳ, bạn có nơi để chứng minh năng lực.”
Với cả người trẻ lẫn người già, Hoa Kỳ vẫn là điểm đến hấp dẫn nhất thế giới. Tỷ phú AI gốc Jordan, Amjad Masad, chuyển đến Mỹ năm 2012 ở tuổi 24, cùng vợ Haya Odeh thành lập công ty lập trình Replit tại California 4 năm sau đó. Tháng 3.2026, Replit được định giá 9 tỷ USD. Masad nói: “Chúng tôi muốn thành lập Replit ở Jordan nhưng không thể. Tôi không nghĩ mình từng có ý định đến châu Âu hay nơi nào khác tương tự. Mỹ thực sự là nơi lý tưởng, cụ thể là Thung lũng Silicon.”
Trong suốt 250 năm, những người nhập cư như Ghaffarian, Masad và hàng triệu người khác đã thúc đẩy kinh tế Mỹ, nâng cao tri thức và làm phong phú thêm văn hóa xứ cờ hoa. Hiện nay, 50 triệu người Mỹ, tương đương 15% dân số, được sinh ra ở nước ngoài.
Thống Kê
11,1 triệu
Số lượng cư dân Hoa Kỳ sinh ra tại Mexico, là nhóm người nhập cư lớn nhất tính đến năm 2024. Ấn Độ và Trung Quốc (gồm cả Hồng Kông và Ma Cao) là các nước có nguồn gốc nhiều tiếp theo, lần lượt 3,2 triệu và 2,6 triệu người.
Từ khi chính phủ bắt đầu thống kê vào năm 1820, khoảng 90 triệu người đã nhập cư vào Mỹ. Từ Andrew Carnegie (1848) đến Elon Musk (1992), họ đã xây dựng nên những đế chế kinh doanh và tạo ra việc làm cho hàng triệu người, thúc đẩy đổi mới từ quần jean, xúc xích đến điện thoại và vắc-xin mRNA. Để ghi nhận những thành tựu của họ, nhân dịp kỷ niệm 250 năm ngày độc lập của nước Mỹ, Forbes công bố danh sách 250 người nhập cư vĩ đại nhất còn sống ở Mỹ (cộng thêm 250 nhân vật vĩ đại trong lịch sử) tại forbes.com/forbes-250.
Bất chấp nhiều phong trào bài ngoại dữ dội, như liên quan đến đạo luật kỳ thị người Trung Quốc năm 1882, giam giữ người gốc Nhật trước và trong thế chiến thứ 2, đến truy quét người nhập cư của ICE hiện nay, người nhập cư vẫn tiếp tục đến Mỹ để tìm cuộc sống tốt đẹp hơn.
Amjad Masad lớn lên ở Jordan, ban đầu gặp khó trong việc đảm bảo nguồn vốn cho “kỳ lân” lập trình Replit của mình (định giá gần đây 9 tỷ USD). Sau khi bị nhiều quỹ đầu tư mạo hiểm từ chối, ông có cuộc gặp cuối trước khi nhận được vốn với Sam Altman, lúc đó đang làm ở Y Combinator. Ông nói: “Nước Mỹ mang lại nhiều cơ hội. Nếu bạn có bất kỳ ý tưởng nào không thể nhận được vốn ở bất kỳ đâu trên thế giới, chúng vẫn có cơ hội được cấp vốn tại Hoa Kỳ.”
“Đây là quốc gia tuyệt vời nhất thế giới. Nếu bạn không biết điều đó, thì bạn chưa từng đi du lịch,” Shahid Khan, tỷ phú gốc Pakistan, người di cư đến Mỹ 60 năm trước và gây dựng khối tài sản ban đầu bằng việc sản xuất thanh cản xe liền khối cho ô tô và xe tải, bộc bạch. “Tôi ngồi taxi ở bất cứ đâu, Barcelona, Paris hay London. Khi nói chuyện với các tài xế, họ đều muốn con cái mình đến Mỹ.”
Nếu không có người nhập cư, Hoa Kỳ không thịnh vượng như ngày nay. Theo nghiên cứu của Citi Research, từ 1990 đến 2016, giai đoạn bao gồm cả thời kỳ bùng nổ công nghệ và suy thoái kinh tế, tăng trưởng của Hoa Kỳ sẽ thấp hơn 15% nếu không có người nhập cư. Từ 1994 đến 2023, người nhập cư tạo ra thặng dư ngân sách tích lũy 14,5 ngàn tỷ USD (tính theo giá trị thực năm 2024), nghĩa là họ đóng thuế nhiều hơn rất nhiều so với các khoản trợ cấp của chính phủ, theo Viện Cato. Họ cũng là động lực chính thúc đẩy đổi mới. Theo nghiên cứu của Deloitte Insights, người nhập cư nắm giữ 1/4 số bằng sáng chế của Hoa Kỳ.
“Bằng sáng chế là huyết mạch để bảo vệ và thúc đẩy đổi mới,” tỷ phú doanh nhân và nhà đầu tư lĩnh vực công nghệ sinh học Noubar Afeyan, người được cấp hơn 100 bằng sáng chế, cho biết. Sinh ra ở Li-băng trong gia đình gốc Armenia, ông chạy trốn khỏi nội chiến năm 1975, đến Canada trước khi đến Mỹ năm 1983, rồi lấy bằng tiến sĩ và đồng sáng lập công ty sản xuất vắc-xin trị Covid-19 Moderna ở Massachusetts năm 2010. “Nói rằng 1/4 bằng sáng chế của người nhập cư là một chuyện. Nhưng có bao nhiêu trong số những bằng sáng chế khác sẽ không tồn tại nếu không có đóng góp của người nhập cư? Con số còn lớn hơn nữa, bởi đây là cộng đồng cộng sinh.”
Thống Kê
1,7 ngàn tỷ USD
Tổng sức mua của người nhập cư năm 2023.
Người nhập cư đã sáng lập hoặc đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng nhiều công ty lớn và có giá trị nhất nước Mỹ, như Nvidia, Google, Microsoft, Broadcom và Tesla. Nhiều người trong số họ đã tích lũy khối tài sản khổng lồ. Hiện có 189 tỷ phú sinh ra ngoài nước Mỹ, với tổng tài sản 2,4 ngàn tỷ USD. Công ty mà họ thành lập hoặc điều hành, sử dụng hơn một triệu người. Phần lớn trong số những tỷ phú này, 141 người, hiện là công dân Mỹ, nhiều hơn 16 người so với một năm trước và nhiều hơn 53% so với năm 2022. Trong số đó có 3 người nằm trong số 10 người giàu nhất hành tinh: Elon Musk, người đứng đầu Tesla và SpaceX; Sergey Brin, đồng sáng lập Google; và Jensen Huang sáng lập Nvidia.
Nước Mỹ không phải lúc nào cũng màu hồng. Eric Yuan của Zoom bị từ chối visa 8 lần trước khi được chấp thuận ở lần thứ 9. Aravind Srinivas đến UC Berkeley năm 2017, lấy bằng tiến sĩ khoa học máy tính và làm nhà nghiên cứu khoa học tại OpenAI, DeepMind và Google trước khi thành lập Perplexity AI năm 2022. Mặc dù sở hữu khối tài sản 2,1 tỷ USD và sử dụng khoảng 250 người, Srinivas vẫn chưa có thẻ xanh tính đến đầu năm 2025. Ông từ chối bình luận về việc liệu cuối cùng ông đã nhận được thẻ xanh hay chưa.
Không chỉ bản thân người nhập cư. Con cái họ cũng góp phần làm nước Mỹ tốt đẹp hơn. Theo nghiên cứu của nhà kinh tế Leah Boustan thuộc Đại học Yale và đồng nghiệp Ran Abramitzky tại Đại học Stanford, trong 130 năm qua, thế hệ thứ 2 của những người nhập cư hầu như luôn kiếm được thu nhập tương đương hoặc cao hơn người sinh ra tại Mỹ. Nhiều tỷ phú sáng lập công nghệ trẻ tuổi, như Adarsh Hiremath và Surya Midha, 23 tuổi, của công ty gắn nhãn dữ liệu AI Mercor; đến Aman Sanger, 25 tuổi, của công cụ chỉnh sửa mã AI nổi tiếng Cursor; đều là thế hệ thứ hai. Đồng sáng lập Robinhood, Baiju Bhatt, và đồng sáng lập Reddit, Alexis Ohanian, cũng vậy.
Abramitzky nói: “Con cái những người nhập cư có khả năng thăng tiến đáng kể, đặc biệt là những đứa trẻ đến từ gia đình nghèo. Xu hướng này đúng cả hiện nay và 100 năm trước.”
★ ★ ★
Cho dù sự chào đón của người Mỹ đôi khi không mấy nồng ấm, nhưng trong lịch sử, quốc gia này luôn mang đến cho người nhập cư một điều không nơi nào khác làm được: Cơ hội để trở thành người Mỹ. Điều cốt lõi trong bản sắc dân tộc của nước Mỹ, là bất cứ ai sống ở đây đều có thể trở thành người Mỹ, dù sinh ra ở đâu.
Ông Ratmir Timashev, 59 tuổi, lần đầu đến Mỹ năm 1992 để học cao học tại Đại học Ohio sau khi lấy bằng thạc sĩ vật lý tại Viện Vật lý và Công nghệ Moscow danh tiếng của Nga. Ông nói: “Tôi chỉ cần đến đó học những nguyên tắc cơ bản của tinh thần kinh doanh và chủ nghĩa tư bản. Boston, New York, San Francisco, Columbus, tôi không quan tâm. Tất cả đều là nước Mỹ.”
Ratmir Timashev lạc quan đến mức, ông đầu tư 100 triệu USD vào một công ty đầu tư mạo hiểm với điều khoản đặc biệt: Nếu một công ty khởi nghiệp thành lập trụ sở tại Columbus, công ty của ông trả chi phí bán hàng và tiếp thị trong 24 tháng. Đổi lại, công ty có quyền lựa chọn đầu tư với mức định giá thấp hơn. Timashev nói: “Chúng tôi muốn các công ty ở lại và phát triển, vì vậy chúng tôi mang những công ty khởi nghiệp tuyệt vời đến đây.”
Cuối cùng, ông đến bang Ohio, nơi ông thành lập hai công ty phần mềm thành công ở Columbus: Aelita Software, mà ông và đối tác kinh doanh Andrei Baronov đã bán với giá 115 triệu USD năm 2004, và Veeam, được công ty đầu tư mạo hiểm Insight Partners mua lại với giá 5 tỷ USD năm 2020.
Năm 2005, Timashev chuyển về Nga một thời gian ngắn nhưng nhanh chóng vỡ mộng. Ông nói: “Tôi nhận ra rằng, có quá nhiều sự thiếu thốn và nghèo khó ở quê nhà lúc đó. Chúng tôi chuyển đến Thụy Sỹ, có thể không trở thành công dân, nhưng trở thành một phần của cộng đồng.” Năm 2014 ông trở lại Mỹ và trở thành công dân năm 2025. Ông nói tiếp: “Bạn có thể đến Đức hoặc Anh để xây dựng doanh nghiệp riêng, nhưng không bao giờ là người Đức hay người Anh. Bạn sẽ trở thành người Mỹ nếu bạn chia sẻ giá trị và đóng góp giá trị. Đất nước này toàn người nhập cư và dành cho người nhập cư.
Năm 1995, khi Paul Lwin, doanh nhân trong lĩnh vực công nghệ quốc phòng, mới 10 tuổi, đại sứ quán Mỹ giúp đưa ông, mẹ và hai anh chị em ruột trốn khỏi Myanmar đến California, nơi cha ông, người đã trốn thoát 5 năm trước đó đang sinh sống. Người Mỹ đầu tiên ông biết là một lính thủy đánh bộ thuộc đại sứ quán, điều truyền cảm hứng cho ông gia nhập quân đội Mỹ sau này. “Khi còn nhỏ, điều đó mãi trong tâm trí tôi,” ông nói.
Lwin, người tốt nghiệp Học viện Hải quân, đã phục vụ 11 năm trong hải quân (gồm 2 năm ở vịnh Ba Tư), trở thành sĩ quan phi công và giành được 3 huân chương chiến đấu.
Giờ đây, người đàn ông 40 tuổi này đang nỗ lực trở thành chuyên gia về UAV của quân đội Mỹ. Công ty Havoc của ông, trụ sở tại Rhode Island, chuyên sản xuất phần mềm cho UAV tự hành, vừa hoàn tất vòng gọi vốn trị giá 100 triệu USD. Lwin nhớ lại, khi còn phục vụ trong hải quân, ông chứng kiến những gia đình chạy trốn khỏi Myanmar bán thức ăn và đồ lặt vặt trên đường phố Malaysia. Ông nói: “Nước Mỹ là một nơi đặc biệt. Tôi lẽ ra đã bán đồ ăn vặt. Giờ đây, tôi điều hành công ty an ninh quốc gia.”
Người nhập cư có nhiều khả năng trở thành doanh nhân. “Để rời bỏ đất nước mình và nhập cư đến nơi khác, bạn phải là người thích mạo hiểm một chút,” Masad của Replit nói. Sanjay Gajendra, tỷ phú đồng sáng lập công ty bán dẫn AI Astera Labs, người đã di cư từ Ấn Độ bằng visa lao động năm 1999, nói thêm: “Bạn không lo lắng về thất bại, bởi vì ngay cả khi bạn thất bại, bạn cũng chỉ quay lại giai đoạn khá tệ trước đó. Bạn ở trong tâm thế sẵn sàng chấp nhận rủi ro.”
Thống Kê
4.831
Số lượng visa H-1B được cấp cho Amazon trong năm tài chính 2026, công ty nhận nhiều visa loại này nhất mỗi năm kể từ 2020. Con số này giảm so với 13.265 của năm trước đó.
Theo nghiên cứu của Viện Công nghệ Massachusetts, người nhập cư có khả năng khởi nghiệp cao hơn 80% so với công dân bản địa. Hiện nay, hơn 1/5 chủ doanh nghiệp ở Mỹ, khoảng 1,3 triệu người, là người nhập cư, theo tổ chức phi lợi nhuận Sáng kiến Nghiên cứu Nhập cư. Con số này cao hơn tỷ lệ người nhập cư trong dân số (15%) hoặc lực lượng lao động (17%). Tác động thậm chí còn lớn hơn khi xét đến danh sách công ty lớn nhất của Mỹ. Theo Hội đồng Nhập cư Mỹ, người nhập cư hoặc con cái họ đã thành lập 46% trong số 500 tập đoàn lớn nhất nước Mỹ tính theo doanh thu.
Cách hợp pháp và phổ biến nhất để nhập cư vào Mỹ là với vai trò sinh viên, sau đó nhiều người ở lại làm việc hoặc thành lập công ty riêng. Hiện nay, sinh viên quốc tế được phép ở lại và làm việc tối đa 12 tháng sau khi tốt nghiệp, hoặc 3 năm nếu họ học ngành STEM (khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học).
“Niềm tin về một nền giáo dục tuyệt vời và khả năng thực sự được phát huy hết, là động lực thúc đẩy tôi đến Mỹ,” Jitendra Mohan, tỷ phú đồng sáng lập của Astera Labs cùng với Gajendra, cho biết. Ông đến Mỹ năm 1994 để học thạc sĩ tại Stanford, hiện sở hữu hơn 35 bằng sáng chế. “Chúng ta nhất định phải nỗ lực hết sức để thu hút bộ óc xuất sắc nhất và tạo ra con đường thăng tiến ưu việt, cho những người có khả năng mang lại kết quả.”
Mamoon Hamid, nhà đầu tư mạo hiểm ở Kleiner Perkins và nằm trong danh sách Midas của Forbes, đến Mỹ năm 16 tuổi từ Đức vì sự hấp dẫn của các trường kỹ thuật đẳng cấp thế giới. Ông có bằng kỹ thuật điện và máy tính từ Purdue, thạc sĩ từ Stanford và MBA từ Harvard. “Mỹ là nơi có nền giáo dục tuyệt vời và chế độ trọng dụng nhân tài, nơi bạn có thể đến và tự tạo dựng con đường riêng cho mình,” Hamid nói. Ông ước tính 75% trong số khoảng 100 công ty mà Kleiner Perkins đã đầu tư trong 5 năm qua, có ít nhất 1 người sáng lập là người nhập cư.
Nhưng ông lo ngại rằng, số lượng sinh viên quốc tế chọn Mỹ sẽ giảm đi. “Chúng ta có vẻ khép kín hơn trước đây,” ông nói. Nếu đó là nhận định của những sinh viên thông minh, tài năng, họ có thể sẽ chọn những trường khác như Đại học Heidelberg ở Đức, Oxford ở Anh hay Thanh Hoa ở Bắc Kinh. “Chúng ta không nên gieo vào đầu những đứa trẻ xuất sắc rằng, chúng ta không cởi mở với sự tài giỏi.”
Shahid Khan (bên trái) và Jorge Perez đều đến Mỹ vào những năm 1960, hầu như không có tiền nhưng với ước mơ lớn. Một người định cư ở Illinois; người kia ở Miami. Cả hai đều trở thành tỷ phú một phần nhờ những người nhập cư làm việc tại các nhà máy phụ tùng ô tô của Khan và công trường xây dựng của Perez. Cả hai tin tưởng vững chắc rằng, Mỹ là vùng đất của cơ hội. Perez nói: “Tôi khẳng định quốc gia vĩ đại nhất thế giới, không còn nghi ngờ gì nữa, chính là Hoa Kỳ. Nhưng tôi hiểu nhiều vấn đề và khó khăn mà chúng ta đang gặp phải.”
Điều đó có thể đã và đang xảy ra. Theo NAFSA (Hiệp hội các nhà Giáo dục Quốc tế), số lượng sinh viên quốc tế theo học tại Mỹ giảm 20% trong năm qua ở bậc đại học và 24% bậc sau đại học. Nếu Mỹ siết chặt chính sách hơn nữa đối với khả năng sinh viên nước ngoài ở lại Mỹ sau khi tốt nghiệp và tìm việc làm, vấn đề có thể tồi tệ hơn.
“Họ đến đất nước này để học. Chúng ta đầu tư rất nhiều vào họ. Đổi lại, họ tạo ra nhiều nghiên cứu xuất sắc, nhưng sau đó chúng ta lại gây khó khăn cho họ trong việc ở lại, mặc dù chúng ta đã đầu tư rất nhiều vào họ rồi,” Afeyan của Moderna nói. “Điều đó dường như không phải quyết định khôn ngoan về kinh tế.”
Việc xin visa H-1B, con đường truyền thống mà các nhà tuyển dụng hàng đầu của Mỹ sử dụng để tuyển lao động nước ngoài có trình độ học vấn cao, đã rất cạnh tranh trong nhiều năm. Năm 2025, khoảng 2/3 số người nộp đơn, những người phải có việc làm trước khi nộp đơn, đã không nhận được visa. Quyết định của chính quyền vào tháng 9.2025 buộc các nhà tuyển dụng Mỹ phải trả phí 100.000 USD cho visa H-1B mới, mặc dù không áp dụng cho sinh viên đã ở Mỹ, được cho gây ảnh hưởng tiêu cực đến thu hút nhân tài.
Thống Kê
7.500
Mức trần tiếp nhận người tị nạn do Tổng thống Trump đặt ra trong năm tài chính 2026, giảm so với 125.000 của 4 năm trước đó và thấp nhất kể từ khi đạo luật người tị nạn năm 1980 được thông qua, khi đó mức trần nâng lên 50.000 người.
“Tôi và gia đình không thể có mặt ở đây với chính sách hiện hành,” Jensen Huang nhà sáng lập Nvidia nói trên CNBC vào tháng 10.2025. Nvidia là một trong những công ty lớn may mắn có khả năng chi trả phí cao hơn. Gã khổng lồ bán dẫn này, với đội ngũ chuyên trách về nhập cư và pháp lý, để quản lý quy trình nộp đơn cho nhân viên, sẽ chi trả tất cả khoản phí visa và phí liên quan khác.
Năm tài chính 2025, công ty nhận được 1.767 thị thực H-1B, nếu tính theo giá trị hiện tại tốn 177 triệu USD. Con số này khả thi với tập đoàn khổng lồ như Nvidia, có lợi nhuận 120 tỷ USD năm 2025.
Stuart Anderson, CEO tổ chức phi lợi nhuận National Foundation for American Policy (NFAP) cho biết, các công ty và trường đại học nhỏ không thể chi trả những khoản tiền lớn như vậy cho visa. Ông dự đoán ngay cả các công ty lớn cũng ngần ngại. Ông nói: “Họ chỉ đơn giản là bố trí những người đó ở quốc gia khác. Họ vẫn phải cân nhắc chi tiêu, và điều đó có thể hợp lý.”
Xin thẻ xanh, cho phép người nhập cư trở thành thường trú nhân và làm việc cho bất kỳ công ty nào, thậm chí còn khó khăn hơn. Không một quốc gia nào được nhận quá 7% tổng thẻ xanh diện việc làm trong 1 năm, nên công dân từ quốc gia đông như Trung Quốc, Ấn Độ, Mexico và Philippines phải đối mặt với tình trạng tồn đọng hồ sơ khổng lồ. Không ít người phải chờ đợi nhiều năm.
“Tôi phải chờ 7 năm để có thẻ xanh. Trong thời gian đó, tôi không thể bỏ việc và thành lập công ty,” Jyoti Bansal, tỷ phú gốc Ấn Độ, nhà sáng lập công ty phần mềm Harness, cho biết. Công ty này được định giá 5,5 tỷ USD vào tháng 12.2025. Chỉ vào thời gian chờ đợi hơn một thập kỷ với người nhập cư Ấn Độ khi xin cư trú hiện nay, Bansal nói thêm: “Có người đã ở đây và họ muốn bắt đầu kinh doanh, có khả năng tạo ra nhiều việc làm hơn. Chúng ta luôn khuyến khích điều đó. Đây là giấc mơ Mỹ về tinh thần khởi nghiệp và kinh tế thị trường tự do, phải không?”
★ ★ ★
Dễ dàng để khuyến khích người giỏi nhất trong lĩnh vực công nghệ mang trí tuệ và ý tưởng của họ đến Mỹ. Nhưng điều đó cũng quan trọng không kém, nếu không muốn nói là quan trọng hơn trong các ngành như nông nghiệp, sản xuất và chăm sóc sức khỏe. Theo Hội đồng Nhập cư Hoa Kỳ, 19% tổng số nhân viên y tế đến từ ngoài Hoa Kỳ, nhiều người đến từ Philippines và Mexico. Đây là lĩnh vực xã hội Mỹ rất cần.
Họ không chỉ giúp chăm sóc sức khỏe tại nhà. Theo quỹ Kaiser, hơn 1/4 bác sĩ và phẫu thuật viên tại các bệnh viện ở Mỹ là người nhập cư. Họ đặc biệt quan trọng ở vùng nông thôn, nơi đang gặp khó trong việc thu hút bác sĩ bản địa. Trong bối cảnh thiếu hụt bác sĩ nghiêm trọng, chính quyền vào tháng 5.2026 đã gỡ đóng băng thị thực đối với chuyên gia y tế từ một số nước.
“Chăm sóc sức khỏe đang thiếu hụt nhân lực trầm trọng. Đó là lý do đây là một trong những ngành áp dụng AI nhanh nhất”, tỷ phú Hemant Taneja cho biết. Công ty đầu tư mạo hiểm General Catalyst của ông đã chi khoảng 500 triệu USD để mua lại 1 hệ thống bệnh viện ở Akron (Ohio) với mục đích hiểu rõ hơn về cách AI giúp cải thiện chăm sóc sức khỏe. Taneja nói sự phụ thuộc vào bác sĩ nhập cư ở các cộng đồng nông thôn và nghèo đói có thể cao gấp 4 lần so với những nơi khác. “Nếu chúng ta gây khó khăn cho những người đến đây và ở lại, chúng ta sẽ mất đi nhân tài và khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe, đặc biệt ở những nơi quá tải”, ông nói thêm.
Rõ ràng, người nhập cư cũng đóng vai trò thiết yếu trong nông nghiệp và xây dựng, những ngành họ chiếm hơn 1/4 lực lượng lao động. Không nơi nào minh chứng rõ hơn thành phố Miami đang phát triển nhanh, với hơn 70% việc làm xây dựng và sản xuất do người nhập cư đảm nhiệm.
Thống Kê
400.000
Lượng đơn xin thị thực H-1B cho lao động nước ngoài có tay nghề cao được chấp thuận trong năm 2024, gấp đôi năm tài chính 2000 nhưng giảm so với mức đỉnh 442.425 năm 2022.
Jorge Perez, tỷ phú bất động sản gốc Argentina, người sáng lập tập đoàn Related Group có trụ sở tại Miami, ước tính rằng hơn một nửa số nhân viên và công nhân xây dựng của ông là người nhập cư. “Từ nhân viên cấp cao đến công nhân được trả lương thấp nhất, chúng tôi phụ thuộc rất nhiều vào người nhập cư,” Perez nói. Công ty của ông đã phát triển hơn 1,6 triệu m2 đất ở miền Nam Florida và khu vực khác.
Ông lo ngại về tác động của việc thực thi luật nhập cư một cách quyết liệt. Ông nói: “Khi tôi nói chuyện với công nhân của mình tại công trường xây dựng, mọi người đều sợ hãi. Tôi nghĩ chúng ta sẽ mất rất nhiều lao động, đặc biệt là những người làm công việc chân tay.”
Ông Khan, chủ sở hữu công ty Flex-N-Gate, chuyên sản xuất hàng trăm triệu phụ tùng ô tô mỗi năm tại 72 nhà máy, trong đó có 32 nhà máy ở Mỹ, cho biết tỷ lệ người nhập cư trong các nhà máy của ông lên tới gần 30%. Con số đạt gần 70% tại một nhà máy ở Texas. Khi ông khai trương nhà máy trị giá 320 triệu USD ở Detroit năm 2018, không có đủ người địa phương để đáp ứng nhu cầu công việc. Nhưng có người nhập cư và người tị nạn gần đó sở hữu kỹ năng cần thiết, vì vậy Flex-N-Gate hợp tác với thành phố Detroit để bổ sung tuyến xe buýt cho nhân viên nhà máy.
Ngày nay, biển tiếng Anh, Ả Rập và Bengali được treo ở lối vào nhà máy. Những phụ nữ đội khăn trùm đầu làm việc trong nhà máy, sản xuất bộ phận cho xe bán tải Ranger của Ford.
“Nếu không có lực lượng lao động có năng lực, chúng tôi cũng như bất kỳ công ty nào khác, không thể hoạt động,” ông Khan nói, đồng thời tự hào rằng tỷ lệ thôi việc tại nhà máy ở Detroit chỉ là 2%, nhờ đạo đức làm việc của người nhập cư.
Dữ liệu từ Cục Thống kê Lao động cho thấy, vào tháng 4.2026, số lượng lao động nước ngoài làm việc tại Mỹ đã giảm gần 900.000 người so với mức đỉnh tháng 3.2025. Trong khi người nhập cư đang bị hạn chế, theo NFAP, không có bằng chứng nào cho thấy người lao động bản địa được hưởng lợi, bởi tỷ lệ thất nghiệp của người Mỹ bản địa đã tăng nhẹ trong khi tỷ lệ tham gia lực lượng lao động giảm nhẹ.
Sự thiếu tương quan đó cũng đúng trong lịch sử. Nhà kinh tế Boustan và Abramitzky của Đại học Yale và Stanford đã nghiên cứu 1 giai đoạn hạn chế nhập cư lớn vào đầu những năm 1920, khi số người nhập cư hằng năm giảm từ 1 triệu xuống còn 150.000, nhận thấy rằng điều đó không giúp ích cho người bản địa. Thu nhập của người lao động Mỹ tại các thành phố mất nhiều người nhập cư, không tăng lên.
Người nhập cư tiếp tục bị thu hút bởi giấc mơ Mỹ, ngay cả khi nước Mỹ ngày nay có phần kém thân thiện hơn. Nếu lịch sử là một minh chứng, chu kỳ này sẽ tiếp tục. Một nước Mỹ già hóa, thiếu hụt nhân viên y tế và dịch vụ, sẽ sớm cởi mở hơn với thế hệ người nhập cư mới.
Khan nói: “Đây vẫn là vùng đất của cơ hội, và một người không thể phá hỏng giấc mơ Mỹ. Nguồn gốc của nó rất sâu xa.”
Biên dịch: NVP — Nội dung đã được đăng trên Tạp chí Forbes Việt Nam số tháng 7.2026