Từ Rockefeller đến Elon Musk: Hành trình tạo ra tỷ phú nghìn tỷ đô đầu tiên

Thế giới có tỷ phú ngàn tỷ USD đầu tiên vào ngày 12.6.2026, khi Elon Musk đưa công ty tên lửa và vệ tinh SpaceX lên sàn trong đợt IPO lớn nhất lịch sử. Sự bùng nổ tài sản của ông đã truyền cảm hứng cho người hâm mộ, làm phấn khích nhà đầu tư, khiến người hoài nghi khó chịu và người kêu gọi tăng thuế với giới siêu giàu tức giận.

Việc xuất hiện tỷ phú ngàn tỷ đầu tiên trên thế giới, dù có vẻ đột ngột bởi Musk có ít hơn 25 tỷ USD cách đây 6 năm và 150 tỷ USD cách đây 5 năm, nhưng là điều tất yếu. Nước Mỹ đã từng bước tiến tới khoảnh khắc này từ khi John Jacob Astor (gốc Đức) đến vào thập niên 1780, bắt đầu kinh doanh lông thú, trà và bất động sản. Có lẽ đây là triệu phú tự thân đầu tiên. Sự sáng tạo của người Mỹ nhanh chóng mở rộng danh sách triệu phú, như các ông trùm thuốc lá, thép, ngân hàng, thậm chí cả toa tàu lạnh.

Phải mất hơn một thế kỷ để từ triệu phú xuất hiện tỷ phú đầu tiên. Năm 1918, khi tạp chí Forbes mới 5 tháng tuổi khảo sát các nhà ngân hàng hàng đầu trong nước, John D. Rockefeller đã đạt được thành tựu trên, nhờ sở hữu khối tài sản 1,2 tỷ USD (tương đương 29 tỷ USD ngày nay). Người sáng lập Forbes, B.C. Forbes, viết: “Nếu tài sản của Rockefeller có thể chuyển thành tiền mặt và phân phát đều, thì mỗi người Mỹ nhận được 10 USD, tương đương 240 USD ngày nay.” (Nếu tiền của Musk được phân phát tương tự, mỗi người Mỹ sẽ nhận khoảng 3.000 USD.)

Henry Ford nhanh chóng nối gót Rockefeller, nhưng trong phần lớn thế kỷ 20, khi doanh nghiệp Mỹ phát triển, thuế đối với người giàu vẫn cao và tỷ phú rất hiếm. Một vài gương mặt nổi tiếng đã thu hút trí tưởng tượng của công chúng như Howard Hughes khiến mọi người choáng ngợp với những kỳ tích hàng không và chuyện tình Hollywood. “Ông ấy muốn trở thành tay golf hàng đầu, phi công hàng đầu, muốn lập kỷ lục,” Noah Dietrich, cựu lãnh đạo lâu năm của đế chế Hughes, nói trong cuộc phỏng vấn với Forbes năm 1972 về cuốn sách tiết lộ sự thật, trong đó chỉ trích Hughes với nhiều lý do, gồm cả tìm cách lách thuế.

J.Paul Getty kiếm được tài sản đồ sộ từ dầu mỏ và nổi tiếng bởi sự kín đáo. Aristotle Onassis, thuộc nhóm tỷ phú vận tải biển đang lên. Forbes viết về ông năm 1970, thu hút sự chú ý toàn cầu với cuộc hôn nhân cùng cựu đệ nhất phu nhân Jackie Kennedy năm 1968. Forbes viết: “Các ông trùm biển cả, thường là tỷ phú – ít nhất trên giấy tờ – sống trong thế giới đặc biệt như vua chúa. Họ kết bạn với thủ tướng, ông hoàng dầu mỏ, thương nhân, ngân hàng quốc tế và doanh nhân giàu nhất. Thế giới đó với hầu hết họ, là siêu quốc gia và phi chính trị. Họ có thể ít nộp thuế, nên cũng ít trung thành với quốc gia. Họ như giới giàu có ở Hy Lạp cổ đại, những người khi được hỏi về quốc gia đã trả lời bản thân thuộc về giới thượng lưu.”

Tỷ phú Mỹ chỉ có 13 người khi Forbes công bố danh sách Forbes 400 đầu tiên năm 1982. Người giàu nhất khi đó là ông trùm vận tải biển Daniel Ludwig, sở hữu 2 tỷ USD (tương đương 6,9 tỷ USD ngày nay), con số sẽ xếp Ludwig ở vị trí 214 trong danh sách giàu nhất nước Mỹ hiện tại, ngang bằng với đồng sáng lập chuỗi pizza Little Caesars và 3 người thừa kế chuỗi siêu thị Meijer. Nhưng từ đó, làn sóng tỷ phú bắt đầu tăng mạnh qua các năm nhờ nền kinh tế hàng hóa bùng nổ.

Đến 1987, khi Forbes công bố danh sách tỷ phú thế giới đầu tiên, có 140 người với tổng tài sản 295 tỷ USD, trong đó hơn 40 công dân Mỹ. Số lượng tỷ phú tăng gấp đôi lên 291 người trong 5 năm sau, rồi gần 500 người khi bong bóng dotcom thổi phồng tài sản vào cuối thập niên 1990. Với cổ phiếu Microsoft tăng vọt, Bill Gates đạt nhiều cột mốc: trở thành người đầu tiên sở hữu 25 tỷ USD năm 1997, rồi 50 tỷ USD năm 1998, đặc biệt trong khoảnh khắc ngắn ngủi năm 1999 trước khi thị trường sụp đổ, ông có 100 tỷ USD.

Phải mất gần 2 thập kỷ đến năm 2017, một thế kỷ sau khi tỷ phú đầu tiên xuất hiện, mới có người khác đạt 100 tỷ USD, là Jeff Bezos. Rồi chỉ 3 năm sau, Bezos nhân đôi con số đó, trở thành người đầu tiên sở hữu 200 tỷ USD bởi cổ phiếu Amazon tăng mạnh năm 2020.

Giờ đây, sự trỗi dậy của Elon Musk khiến những con số trước đó trở nên nhỏ bé. Ông lần đầu có tên trong danh sách tỷ phú thế giới thường niên của Forbes năm 2012, hai năm sau khi đưa Tesla lên sàn, với giá trị tài sản ước tính 2 tỷ USD, đứng thứ 634. Chỉ trong 9 năm, ông trở thành người giàu nhất hành tinh, sở hữu gần 190 tỷ USD tháng 1.2021 khi cổ phiếu Tesla tăng hơn 20.000% từ khi IPO. Cuối năm 2021, ông trở thành người đầu tiên sở hữu 300 tỷ USD.

Musk có vài năm hoán đổi vị trí giàu nhất thế giới với Bezos và ông trùm hàng xa xỉ người Pháp Bernard Arnault, nhưng từ tháng 6.2024 ông giữ chặt danh hiệu này. Nhờ giá cổ phiếu Tesla tăng mạnh và định giá SpaceX tăng vọt, Musk trở thành người đầu tiên sở hữu 400 tỷ USD vào tháng 12.2024, 500 tỷ USD tháng 10.2025, rồi 600 và 700 tỷ USD tháng 12.2025, 800 tỷ USD tháng 2.2026, cuối cùng vượt 1.000 tỷ USD tháng 6.2026.

Không chỉ có Elon Musk, các tỷ phú khắp nơi đều phá kỷ lục. Tháng 3.2026, Forbes phát hiện rằng thế giới có thêm hơn 1 tỷ phú mỗi ngày trong năm qua. Hiện có hơn 3.400 tỷ phú trên toàn cầu, tăng 50% so với một thập kỷ trước, trong đó 1.230 người ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Tổng tài sản của họ là 20 ngàn tỷ USD, tăng từ 7,7 ngàn tỷ USD năm 2017. Kỷ lục 19 người hiện sở hữu từ 100 tỷ USD trở lên, mỗi người giàu gấp ít nhất 3 lần Rockefeller năm 1918, ngay cả khi đã điều chỉnh lạm phát. Larry Page, đồng sáng lập Google và là người giàu thứ 2 thế giới, sở hữu khoảng 291 tỷ USD, bằng tổng tài sản tất cả tỷ phú thế giới năm 1987, và hơn gấp đôi Bill Gates ở đỉnh bong bóng dotcom. Tài sản của Page tăng gấp 3 trong 3 năm. Đồng sáng lập Google Sergey Brin cũng giàu ngang Larry Page.

Tốc độ này ngày càng nhanh. Các ngôi sao thể thao giờ cũng bước vào hàng ngũ tỷ phú như Lionel Messi hay Cristiano Ronaldo. Thị trường dự đoán (prediction market) là lĩnh vực mới đang được định giá cao. Có vẻ nhu cầu đối với bất kỳ doanh nghiệp nào liên quan đến AI, từ chip đến chatbot hay trung tâm dữ liệu, là vô hạn. Taylor Swift từng là nữ tỷ phú tự thân giàu nhất thế giới trong một năm rưỡi, cho đến khi Lucy Guo của Scale AI vượt qua trong 8 tháng, rồi Luana Lopes Lara của thị trường dự đoán Kalshi gia nhập hàng ngũ tỷ phú. Đồng sáng lập của Guo, Alexandr Wang, trở thành tỷ phú tự thân trẻ nhất vào năm 2024. Sau đó là Shayne Coplan, nhà sáng lập nền tảng dự đoán Polymarket, chiếm vị trí vào tháng 10.2025. Coplan giữ danh hiệu này cho đến khi Surya Midha, 22 tuổi, đồng sáng lập startup tuyển dụng AI Mercor, trở thành tỷ phú 20 ngày sau đó.

NHỮNG GIA TÀI ĐỈNH CAO TRONG LỊCH SỬ NƯỚC MỸ

1918: John D. Rockefeller được Forbes giới thiệu là tỷ phú đầu tiên và duy nhất thế giới.

1982: Danh sách Forbes 400 đầu tiên nói về những người giàu nhất nước Mỹ được công bố, có 13 tỷ phú. Người giàu nhất là ông trùm vận tải biển Daniel K. Ludwig, sở hữu 2 tỷ USD.

1998-1999: Bill Gates trở thành người đầu tiên sở hữu 50 tỷ USD, sau đó trong thời gian ngắn đạt 100 tỷ USD trước khi bong bóng dotcom vỡ năm 2000.

2017: Jeff Bezos là người thứ 2 lịch sử sở hữu trên 100 tỷ USD, lần đầu tiên vượt qua Gates trở thành người giàu nhất thế giới.

2020: Bezos là người đầu tiên đạt mốc tài sản ròng 200 tỷ USD, mặc dù đã chia 1/4 cổ phiếu Amazon trong vụ ly hôn năm 2019 cho người vợ MacKenzie Scott.

2021: Elon Musk lần đầu vượt qua Bezos để trở thành người giàu nhất thế giới và trong thời gian ngắn trở thành tỷ phú đầu tiên sở hữu 300 tỷ USD.

2024: Sau khi đánh rơi danh hiệu người giàu nhất thế giới cho ông trùm hàng xa xỉ người Pháp Bernard Arnault trong phần lớn năm 2023 và 2024, Musk giành lại vị trí số một và trở thành người đầu tiên sở hữu 400 tỷ USD tháng 12.2024.

2025: Larry Ellison trong thời gian ngắn trở thành người duy nhất thời điểm đó sở hữu 400 tỷ USD. Musk lần lượt cán mốc 500 tỷ, 600 tỷ và 700 tỷ USD chỉ trong 3 tháng từ tháng 10 đến tháng 12.

2026: Musk là người đầu tiên đạt mốc 800 tỷ USD vào tháng 2, rồi trở thành tỷ phú ngàn tỷ USD đầu tiên với tài sản 1,1 ngàn tỷ USD khi cổ phiếu SpaceX bắt đầu giao dịch vào ngày 12.6

Biên dịch: NVP — Nội dung đã được đăng trên Tạp chí Forbes Việt Nam số tháng 8.2026