Từ cú trượt thăng chức đến tài sản 2,3 tỷ USD

Hơn 2 thập kỷ gắn bó với công ty dược phẩm sinh học Biocon tại Bangalore, Ajay Bhardwaj đã thăng tiến lên vị trí lãnh đạo chủ chốt, phụ trách mảng tiếp thị. Sếp của ông là Kiran Mazumdar-Shaw, nhà sáng lập kiêm chủ tịch công ty, người tiên phong trong ngành công nghệ sinh học Ấn Độ và là nữ tỷ phú tự thân đầu tiên của đất nước. Tuy nhiên, khi không đạt được vị trí như mong đợi, ông nghỉ việc. Ở tuổi 46 với gánh nặng chi phí đại học cho 2 con, Bhardwaj quyết định dấn thân vào canh bạc lớn. Năm 2006, ông dốc toàn bộ tiền tiết kiệm để thành lập Anthem Biosciences, chuyên cung cấp dịch vụ thuê ngoài cho doanh nghiệp dược phẩm, hay được gọi trong ngành là tổ chức nghiên cứu, phát triển và sản xuất theo hợp đồng (CRDMO). Dịch vụ của Anthem bao trùm mọi giai đoạn phát triển thuốc, như nghiên cứu, thử nghiệm, chuẩn bị thử nghiệm lâm sàng đến sản xuất thành phần dược phẩm.

“Như phim về James Bond vậy. Một ván cược cuối cùng và nhân vật chính dồn toàn lực chơi tất tay. Với tôi, Anthem là như thế,” Bhardwaj chia sẻ trong cuộc phỏng vấn tháng 3.2026 tại trụ sở công ty trong khu công nghiệp ngoại ô Bangalore. “Đó là canh bạc đầy mạo hiểm.”

Tuy nhiên, đây là động thái đúng thời điểm. Đối mặt chi phí ngày càng tăng cùng tỷ lệ thành công giảm trong việc đưa thuốc mới ra thị trường, các công ty dược phẩm đã chuyển sang hình thức thuê ngoài như giải pháp hiệu quả về chi phí. Theo báo cáo năm 2024 do Anthem ủy quyền thực hiện bởi công ty nghiên cứu Frost & Sullivan (trụ sở tại Mỹ), chỉ 1 trong số 10.000 đến 15.000 hợp chất trong giai đoạn thử nghiệm tiền lâm sàng được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt; đồng thời, thời gian phát triển 1 loại thuốc mới tăng gấp đôi, lên hơn 13 năm so với thập niên 1970. Với các công ty dược phẩm Mỹ, thuê ngoài hoạt động nghiên cứu – phát triển (R&D) và sản xuất từ doanh nghiệp Ấn Độ, có thể giúp tiết kiệm lần lượt gần 75% và 55% chi phí.

• • •

Dù Bhardwaj phần nào hiểu được lĩnh vực này thông qua Syngene International (công ty con chuyên dịch vụ nghiên cứu theo hợp đồng của Biocon), nhưng mời được 2 cựu đồng nghiệp cùng tham gia với tư cách đồng sáng lập đã tạo nền tảng vững chắc cho doanh nghiệp mới. Đó là Ganesh Sambasivam (từ Syngene) đảm nhiệm vai trò giám đốc khoa học và K.Ravindra Chandrappa (từ Biocon) phụ trách sản xuất.

Hai mươi năm sau, khoản đầu tư mạo hiểm trị giá 400 triệu rupee (9 triệu USD thời điểm đó) của ông Bhardwaj, có được bằng cách bán 1% cổ phần tại Biocon và vay ngân hàng, đã mang lại lợi nhuận gấp nhiều lần. Ngày nay, Anthem là 1 trong những công ty niêm yết có giá trị nhất Ấn Độ trong lĩnh vực dược phẩm, với vốn hóa thị trường 4,5 tỷ USD, cao hơn gấp đôi so với 1,9 tỷ USD của đối thủ Syngene. Dù doanh thu hằng năm (tính đến ngày 31.3.2026) là 223 triệu USD, chưa bắt kịp con số 390 triệu USD của đối thủ, nhưng Anthem đang tăng trưởng nhanh, với tốc độ kép hằng năm 22% trong 6 năm qua.

“KHÔNG THỂ THẮNG DOANH NGHIỆP TRUNG QUỐC BẰNG QUY MÔ, CHỈ CÓ THỂ BẰNG ĐỔI MỚI.”

Đợt IPO tháng 7.2025 giúp Anthem huy động 360 triệu USD, là cột mốc quan trọng với vị chủ tịch kiêm CEO 65 tuổi. Sự kiện đưa ông lần đầu lọt danh sách tỷ phú thế giới của Forbes ở vị trí 1.834 (năm 2026), với tài sản ròng 2,3 tỷ USD dựa trên tỷ lệ sở hữu 53% cổ phần (bao gồm cả cổ phiếu do con trai ông, Ishaan, hiện là phó chủ tịch cấp cao của Anthem nắm giữ). Trong khi đó, hai đồng sáng lập Sambasivam và Chandrappa lần lượt giữ 11,2% và 10,8% cổ phần.

Giờ đây, Bhardwaj đặt mục tiêu tham vọng hơn. Ông nói: “Chúng tôi đang chuẩn bị nền tảng để đạt doanh thu 1 tỷ USD trong vài năm tới”. Con số này gấp gần 5 lần doanh thu dự kiến trong năm tài chính 2026. Để hiện thực hóa mục tiêu mà các nhà phân tích ước tính cần 7 năm mới hoàn thành, công ty dành ra 210 triệu USD mở rộng năng lực sản xuất từ nay đến 2028. Khoản đầu tư này bao gồm xây dựng thêm nhà máy, nâng tổng số nhà máy lên 4, tất cả đều gần Bangalore.

Khoản đầu tư được củng cố bởi báo cáo của Frost & Sullivan. Báo cáo dự đoán doanh thu hằng năm của ngành CRDMO toàn cầu tăng từ 196 tỷ USD năm 2023 lên 303 tỷ USD năm 2028. Công ty nghiên cứu trên cũng kỳ vọng thị trường CRDMO Ấn Độ tăng gần gấp đôi lên 14 tỷ USD trong cùng kỳ, một phần nhờ Đạo luật An ninh Sinh học (Biosecure Act) năm 2024 của Hoa Kỳ. Đạo luật này hạn chế cơ quan và nhà thầu liên bang hợp tác với một số công ty CRDMO ở Trung Quốc. Động thái có thể chuyển hướng nhiều hợp đồng gia công từ công ty dược phẩm Hoa Kỳ sang nhà cung cấp chi phí thấp tại Ấn Độ.

Ấn Độ cũng có vị thế thuận lợi để nắm bắt cơ hội từ chiến lược “Trung Quốc + 1”. Theo Hội đồng Xúc tiến Xuất khẩu Dược phẩm Ấn Độ (một cơ quan chính phủ), Ấn Độ là nhà cung cấp thuốc generic lớn nhất toàn cầu, với kim ngạch xuất khẩu hằng năm đạt 31 tỷ USD. Ngoài ra, Ấn Độ còn sở hữu số lượng nhà máy dược phẩm được FDA cấp phép nhiều nhất bên ngoài lãnh thổ Hoa Kỳ, với khoảng 500 nhà máy, theo số liệu từ CareEdge Ratings, tổ chức xếp hạng có trụ sở tại Mumbai.

Nhìn chung, châu Á chiếm 1/4 thị trường CRDMO toàn cầu, trong đó doanh nghiệp Trung Quốc nắm giữ thị phần áp đảo 90%, theo số liệu từ công ty xếp hạng ICRA. Ông Bhardwaj chia sẻ: “Ngay cả khi giành được một phần nhỏ trong 90% đó, thì quy mô cũng rất lớn”, đồng thời nhấn mạnh 2 trong 3 cơ sở sản xuất của Anthem được cấp phép bởi nhiều cơ quan quản lý quốc tế, gồm cả FDA.

Tính đến ngày 31.3.2025, Anthem đã hoàn thành tổng cộng 8.000 dự án cho 675 khách hàng tại hơn 44 quốc gia. Công ty đang triển khai 242 dự án, gồm danh mục 125 phân tử ở giai đoạn đầu và hợp đồng sản xuất thành phần cho hơn một chục phân tử đang trong quá trình sản xuất thương mại, nghĩa là đã sẵn sàng để tung ra thị trường dưới dạng thuốc. Theo báo cáo tháng 12.2025 của công ty, 4 trong số các phân tử này có tổng tiềm năng thị trường ước tính lên tới 10 tỷ USD.

Theo giới phân tích, phần lớn khách hàng của Anthem là công ty công nghệ sinh học quy mô vừa và nhỏ, nhưng cũng bao gồm 6 trong số 10 công ty dược phẩm hàng đầu thế giới theo doanh thu, như Pfizer (Mỹ) và Novartis (Thụy Sỹ). Dù gia công theo hợp đồng chiếm 83% doanh thu hằng năm của Anthem, phần còn lại đến từ mảng kinh doanh được Amey Chalke, phó chủ tịch JM Financial (công ty dịch vụ tài chính có trụ sở ở Mumbai) mô tả là “đòn bẩy tăng trưởng”: sản xuất thành phần chuyên dụng, như hợp chất trong thực phẩm chức năng và thuốc giảm cân.

Theo công ty nghiên cứu thị trường Grand View Research (trụ sở San Francisco), thị trường thuốc chống béo phì toàn cầu sẽ tăng gấp 3, đạt 185 tỷ USD năm 2033 so với khoảng 66 tỷ USD năm 2025. Tháng 3.2026, semaglutide – hoạt chất chính trong thuốc giảm cân nhóm GLP-1 như Ozempic và Wegovy, đã hết hạn bảo hộ bằng sáng chế tại Ấn Độ. Các bằng sáng chế này cũng hết hạn trong năm 2026 tại Trung Quốc, Brazil, Thổ Nhĩ Kỳ và Canada. Diễn biến trên mở đường cho làn sóng thuốc generic giá rẻ từ Ấn Độ, mang lại cơ hội mua nguyên liệu rẻ cho Anthem. “Về dài hạn, đây là cơ hội kinh doanh rất tốt,” ông Bhardwaj nhận định vào tháng 2.2026.

• • •

Tham vọng của Anthem gặp cạnh tranh từ hàng loạt đối thủ trong nước, tất cả rất nghiêm túc với CRDMO. Syngene có trụ sở ở Bangalore, do Mazumdar-Shaw sáng lập năm 1993 và niêm yết năm 2015, hiện là công ty lớn nhất về doanh thu cũng như bề dày kinh nghiệm lâu năm nhất. Theo CEO Peter Bains, lợi thế cốt lõi của họ là thâm niên. Ông chia sẻ: “Nhìn mô hình chúng tôi, người ta thấy những hợp tác quy mô lớn, bền vững, lâu dài, tin tưởng và thành tích được công nhận.”

Sai Life Sciences có trụ sở tại Hyderabad, là đối thủ khác. Công ty cho biết họ đang hợp tác với 18 trong số 25 tập đoàn dược phẩm hàng đầu thế giới về doanh thu. CEO Krishna Kanumuri chia sẻ: “Đây là giai đoạn chứng kiến thay đổi sâu sắc trong ngành CRDMO. Kỳ vọng của khách hàng về cơ sở hạ tầng, chất lượng và năng lực cung ứng dịch vụ đã tăng theo số nhân.”

Dù thừa nhận sự cạnh tranh từ đối thủ trong nước, ông Bhardwaj khẳng định thách thức thực sự đến từ Trung Quốc, nơi quy tụ những tên tuổi đáng gờm như Wuxi AppTec có doanh thu 6,7 tỷ USD năm 2025, và Asymchem Labs với doanh thu 1 tỷ USD cùng kỳ. Ông chia sẻ tiếp: “Chúng ta không thể thắng doanh nghiệp Trung Quốc về quy mô, chỉ có thể cạnh tranh nhờ đổi mới sáng tạo.”

Theo ông Sambasivam, lợi thế là 3 lãnh đạo chủ chốt của Anthem đều đam mê với kỹ thuật, luôn hào hứng thử nghiệm công nghệ mới. Theo Frost & Sullivan, năm 2019 Anthem là một trong những đơn vị CRDMO đầu tiên ở Ấn Độ áp dụng công nghệ “hóa học dòng chảy” (flow chemistry). Quy trình trên gồm trộn liên tục nguyên liệu thô trong thiết bị phản ứng dung tích 20 lít, thay vì phương pháp truyền thống sản xuất từng mẻ lớn trong bồn chứa khổng lồ dung tích từ 10.000 lít trở lên. Ông Bhardwaj nói “hóa học dòng chảy” ít nguy hiểm và giúp kiểm soát chất lượng tốt hơn.

Những thách thức khác ông Bhardwaj phải đối mặt, là đối thủ cạnh tranh lôi kéo nhân tài của Anthem. Chương trình sở hữu cổ phiếu dành cho nhân viên là 1 trong những biện pháp giúp giữ chân đội ngũ nhân sự 2.000 người, trong đó khoảng 60% có bằng tiến sĩ hoặc thạc sĩ.

Bao trùm những thách thức là thực tế rằng, vận mệnh Anthem gắn liền những yếu tố bất định bủa vây lĩnh vực nghiên cứu và phát triển thuốc trong mọi giai đoạn. Ông Bhardwaj chia sẻ, mỗi dự án đều tiềm ẩn diễn biến bất ngờ: khách hàng có thể đột ngột đổi quyết định, một phân tử thuốc gặp trở ngại trong giai đoạn thử nghiệm hoặc không được phê duyệt từ cơ quan quản lý. Nhiều trở ngại như vậy khiến doanh thu giảm 14% năm tài chính 2023, nhưng được bù đắp bởi tăng trưởng doanh thu 34% năm 2024.

Theo ông Bhardwaj, trong lĩnh vực kinh doanh đầy rủi ro này, yếu tố giúp duy trì ổn định là sự đồng lòng và phối hợp nhịp nhàng giữa 3 nhà đồng sáng lập. Ông Satish Chander Subbanna, đối tác tại quỹ đầu tư True North nhận định, 3 đồng sáng lập sở hữu kỹ năng bổ trợ nhau. True North từng đầu tư 65 triệu USD để giữ 8,3% cổ phần Anthem năm 2021, nhưng sau đó bán phần lớn. Ông Subbanna cũng có ghế trong hội đồng quản trị Anthem nói tiếp: “Ajay là người hoạch định chiến lược, phụ trách tiếp thị và phát triển kinh doanh. Ravindra từng xây nhà máy cho Biocon, có kinh nghiệm trong lĩnh vực sản xuất. Ganesh phụ trách mọi thứ liên quan chuyên môn khoa học.”

“Không đời nào các tập đoàn dược phẩm lớn chịu tin tưởng chúng tôi. Nếu chúng tôi làm hỏng, họ CÓ NGUY CƠ sụp đổ. Không ai muốn mạo hiểm với chuyện này.”

Bhardwaj lớn lên trong gia đình trung lưu tại Delhi. Cha ông làm việc tại Bộ Nội vụ Liên bang, còn mẹ là giáo viên trường công. Ông học kỹ thuật hóa tại Viện Công nghệ Ấn Độ Delhi (IIT Delhi), một cơ sở đào tạo hàng đầu, sau đó có học bổng chương trình sau đại học cùng chuyên ngành ở Đại học Louisiana State (Hoa Kỳ). Tại đây, ông bắt đầu tiếp cận công nghệ sinh học và công nghệ lên men – quy trình nuôi cấy vi sinh như vi khuẩn và nấm men trong điều kiện phòng thí nghiệm được kiểm soát chặt chẽ để sản xuất protein, peptide và kháng thể, vốn là những thành phần ứng dụng rộng rãi trong y học, nghiên cứu và dinh dưỡng.

Năm 1984, tình trạng “chảy máu chất xám” tại Ấn Độ diễn ra mạnh mẽ, phần lớn sinh viên tốt nghiệp IIT sang Mỹ du học đều ở lại, Bhardwaj lại quyết định trở về đoàn tụ với hôn thê (nay là vợ ông). Công việc đầu tiên của ông là kỹ sư dự án tại Max India, công ty chuyên sản xuất thành phần dược phẩm gốc enzyme cho 1 nhà sản xuất thuốc generic. Một bài viết trên tạp chí kinh doanh về nhà sản xuất enzyme có tên Biocon ở Bangalore đã thu hút sự chú ý của ông, thôi thúc ông viết thư ngỏ ý muốn gặp bà Mazumdar-Shaw. Năm 1986, ông chấp nhận giảm lương để gia nhập Biocon. Một năm sau, ông cùng gia đình chuyển đến làm việc tại trụ sở chính công ty ở Bangalore.

Khi nhìn lại quyết định bước ngoặt về việc rời đi sau 2 thập kỷ, giai đoạn Biocon đã phát triển từ lĩnh vực enzyme sang dược phẩm sinh học, ông chia sẻ: “Khi làm việc tại 1 công ty suốt 20 năm, bạn dần quen thuộc và cố định như một món đồ nội thất. Hiện nay, tôi và Kiran là những người bạn tốt.” Nhà sáng lập Biocon nhận xét Bhardwaj là lãnh đạo doanh nghiệp thông minh và chu đáo, đồng thời khẳng định: “Tôi luôn dành sự tôn trọng cho tư duy nhạy bén trong kinh doanh của anh ấy.”

Bhardwaj chọn tên Anthem một phần vì muốn nó xuất hiện đầu tiên trong các kết quả tìm kiếm (trực tuyến lẫn ngoại tuyến), lý do khác bởi tên này gợi lên tinh thần yêu nước. Ông chọn mô hình tích hợp, cung cấp cả dịch vụ nghiên cứu lẫn sản xuất, như một cách tạo sự khác biệt cho Anthem. “Chúng tôi thấy sản xuất là hướng đi then chốt cần theo đuổi,” Chandrappa chia sẻ. “Chúng tôi là 1 trong những đơn vị tiên phong áp dụng mô hình CRDMO tích hợp.”

Một trở ngại lớn từ giai đoạn đầu là tìm khách hàng. “Các tập đoàn dược phẩm không đời nào chịu tin tưởng chúng tôi,” Bhardwaj chia sẻ. “Nếu chúng tôi làm hỏng, họ có nguy cơ sụp đổ. Chẳng ai dám mạo hiểm với những vấn đề như vậy.” Để vượt qua rào cản, công ty đề xuất hợp đồng tính phí theo dịch vụ thay vì hợp đồng dựa trên nhân sự toàn thời gian (FTE) vốn là thông lệ. Theo hình thức này, thanh toán gắn với hoàn thành cột mốc trong quy trình phát triển thuốc. Ngược lại, với FTE, đơn vị CRDMO cung cấp nhân sự khoa học và cơ sở hạ tầng, trong khi khách hàng trực tiếp điều hành dự án và chi trả khoản tiền đã thỏa thuận trước, bất kể kết quả cuối cùng ra sao.

Anthem gặp thuận lợi từ sớm, khi hợp tác với DavosPharma, công ty dịch vụ dược phẩm có trụ sở tại New Jersey, chuyên hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ sinh học Mỹ kết nối với đơn vị gia công trong mạng lưới. Hợp đồng thông qua DavosPharma đóng góp 14% doanh thu năm tài chính 2025 của Anthem và chiếm một nửa hoạt động kinh doanh của công ty tại Mỹ. Gia đình Robins sáng lập DavosPharma, giữ 4% cổ phần Anthem vào năm 2007, hiện vẫn sở hữu 3% sau khi bán bớt trong đợt IPO. Ông Brian Robins, đồng CEO của DavosPharma (con trai cố doanh nhân H.Barry Robins – người ký kết hợp tác với Anthem), nhận định: “Qua nhiều năm, Anthem thực sự đã vươn lên nấc cao mới trong chuỗi giá trị. Đội ngũ sáng lập nhạy bén và chủ động.”

“ÔNG ẤY LÀ LÃNH ĐẠO DOANH NGHIỆP THẤU ĐÁO VÀ NHẠY BÉN. TÔI TÔN TRỌNG TƯ DUY KINH DOANH CỦA ÔNG ẤY.” 

Dù thắng lợi ban đầu, quá trình triển khai kinh doanh lại vô vàn trắc trở. Thỏa thuận mua đất cho nhà máy đầu tiên gần như hoàn tất, cuối cùng lại đổ bể. Khi nhà máy xây xong, lễ khánh thành năm 2007 bị hoãn do hỏa hoạn gây thiệt hại về thiết bị lên tới 52.000 USD. Tiếp đó là khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008, khiến hợp đồng mới rất khó tìm. Bhardwaj chia sẻ: “Nếu chúng tôi chậm xây dựng công ty và mãi đến năm 2008 mới bắt đầu, có lẽ chúng tôi đóng cửa lâu rồi.”

Những năm gần đây, đà tăng trưởng của Anthem được thúc đẩy mạnh mẽ bởi làn sóng hợp nhất trong ngành công nghệ sinh học toàn cầu. Theo bản cáo bạch IPO, từ 2020 đến 2025, sáu khách hàng của công ty được doanh nghiệp lớn mua lại. Đáng chú ý, 1 trong số những khách hàng này, Anthem đã cung cấp dịch vụ cho 3 loại phân tử thuốc “bom tấn”, mỗi loại đều đạt doanh thu 1 tỷ USD sau đó. Ông Bhardwaj giải thích, bên mua lại thường tiếp tục sử dụng dịch vụ của Anthem vì là đơn vị am hiểu nhất về sản phẩm.

Hiện nay, Bhardwaj hoàn toàn tập trung vào mở rộng quy mô để đạt mục tiêu doanh thu 1 tỷ USD trước khi “gác kiếm”. Khi vạch ra kế hoạch mới về khai thác năng lực sản xuất, ông dự báo động lực tăng trưởng doanh thu chính gồm các loại thuốc sinh học phức tạp (thuốc có nguồn gốc sinh học dùng điều trị bệnh như ung thư và rối loạn tự miễn), liệu pháp gene, và thành phần dược phẩm giá trị cao đòi hỏi đầu tư lớn cho hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D).

Kế hoạch chuyển giao thế hệ, ông nhắm tới Ishaan (37 tuổi), người tốt nghiệp ngành kỹ thuật hệ thống tại Đại học George Washington và đã làm việc tại Anthem từ 2014 khởi đầu ở bộ phận kinh doanh và tiếp thị. “Cha tôi nhắn nhủ rằng, phải tự mình tìm ra cách giải quyết vấn đề,” Ishaan, người đang lãnh đạo nhiều bộ phận, bao gồm mảng tuân thủ quy định và chuỗi cung ứng, chia sẻ.

Khi nhìn lại hành trình khởi nghiệp, Bhardwaj đúc kết rằng, chặng đường ấy tựa như bài kiểm tra năng lực sinh tồn. Ông nói: “Chúng tôi phải đưa công ty đến bến đỗ an toàn này, rồi lại bến đỗ an toàn khác. Chỉ khi đó, mới có thể vươn ra biển lớn.”

Biên dịch: NVP — Nội dung đã được đăng trên Tạp chí Forbes Việt Nam số tháng 8.2026