Từ crypto sang AI: Canh bạc 20 tỷ USD của Mike Novogratz

Hỗn loạn tạo ra cơ hội. Rất ít người nhận ra nó đúng thời điểm; số người dám chi mạnh tay trước khi bụi lắng xuống lại càng ít. Michael Novogratz, người từng giao dịch tại Goldman Sachs, đã không ngần ngại làm điều ấy. Hồi tháng 12.2022, ông chưa hề biết ván cược ngược dòng mang tính phòng thủ của mình sinh lợi đến mức nào.

Tháng đó, trước tình hình thị trường crypto chao đảo sau khi đế chế FTX của Sam Bankman-Fried sụp đổ và làn sóng phá sản lan rộng, Galaxy của Novogratz đã cam kết chi 65 triệu USD mua lại cơ sở đào bitcoin rộng 65 héc-ta tại Dickens County, một vùng thưa dân thuộc bang Texas, cách Austin 530km về phía Tây Bắc.

“Rất có thể đây sẽ là khoản đầu tư tốt nhất của tôi, vượt xa các khoản khác,” Novogratz, 61 tuổi, nói.

Thoạt nhìn, thương vụ này trông như thể cố ý chọn sai thời điểm: một khoản đầu tư lớn vào hạ tầng khai thác đúng lúc ngành này đang gánh chịu hệ lụy do tăng trưởng nóng – đủ thứ độc hại như đòn bẩy rủi ro, đối tác xấu và những giả định chưa từng bị chất vấn. Năm đó, hơn 1,5 ngàn tỷ USD giá trị tài sản số đã bốc hơi; bitcoin và ether đều giảm hơn 60%.

Đầu năm 2022, khi dấu hiệu căng thẳng xuất hiện khắp ngành này, công ty của Novogratz cảm thấy bất an về lượng vốn lớn bị ngâm trong các chip đào crypto đặt tại các trung tâm dữ liệu bên thứ ba. Chúng tôi lo ngại mình đã bỏ lượng vốn khá lớn vào các tài sản đang nằm dưới quyền kiểm soát của những người có mức độ tín nhiệm tài chính ngày càng suy giảm,” Christopher Ferraro, chủ tịch kiêm giám đốc đầu tư của Galaxy, nhớ lại.

Bên bán, Argo Blockchain, có thứ Galaxy cần: một địa điểm gọi là Helios trên khu đất bình thường, với nguồn điện rẻ và nguồn lao động dồi dào tại Lubbock gần đó. Vụ giao dịch diễn ra sau đó không hề nhanh gọn. Nó vừa là gói cứu trợ, vừa là dàn xếp pháp lý phức tạp, vừa là cấu trúc tài chính nhằm tách lấy cơ sở hạ tầng đang xây dở trong khi vẫn giữ cho bên vận hành đang khủng hoảng kia tồn tại đủ lâu để hoàn tất thương vụ.

Thời điểm đó Helios có vẻ giống biện pháp phòng hộ nhằm tăng cường kiểm soát và quản trị rủi ro giữa lúc thị trường lao dốc. Phải mất hơn một năm, Novogratz cùng đội ngũ của mình mới hiểu rõ rằng họ đã mua phải một thứ hoàn toàn khác.

Đến cuối năm 2023, khi giá bitcoin dao động nhẹ quanh mức 38.000 USD, giảm 40% so với đỉnh tháng 11.2021, Novogratz lại đặt ra câu hỏi khác: liệu đào bitcoin có phải là cách sử dụng tốt nhất cho tài sản mà Galaxy vừa thâu tóm hay không? Vài tháng sau, Novogratz mắc kẹt trên chuyến bay cùng anh bạn Christopher James, người sáng lập công ty đầu tư chủ động Engine No. 1 trụ sở tại San Francisco. Suốt hai tiếng rưỡi, James giảng giải cho vị tỷ phú về nguy cơ thiếu hụt điện đang cận kề, một vấn đề chẳng mấy liên quan đến bitcoin mà hoàn toàn là trí tuệ nhân tạo.

Một số người cũng bắt đầu nhận ra cơ hội này. Tháng 6.2024, Core Scientific, công ty đào bitcoin trụ sở tại Delaware, công bố bản hợp đồng cho thuê 12 năm trị giá 3,5 tỷ USD với CoreWeave, một doanh nghiệp hạ tầng AI tăng trưởng nhanh hàng đầu thế giới. Chỉ sau một đêm, hoạt động đào crypto không còn bị định giá như thứ tài sản thế chấp “rác” sau cơn sốt đầu cơ, mà như hạ tầng điện năng hiếm hoi với nguồn doanh thu theo hợp đồng dài hạn.

Novogratz hành động rất nhanh. CoreWeave là khách hàng của Galaxy trong mảng ngân hàng đầu tư crypto kể từ năm 2021, hồi công ty này còn là đơn vị đào Ethereum. Tháng 11.2024, Novogratz chốt với CoreWeave bản hợp đồng 15 năm cho thuê 25% công suất của trung tâm dữ liệu AI Helios quy mô 800MW. Trong vòng một năm, CoreWeave cam kết thuê toàn bộ 100% công suất. Nhờ sự phê chuẩn mới đây từ đơn vị vận hành lưới điện bang Texas ERCOT, Helios sẽ có thể tăng gấp đôi công suất lên 1,6GW, trở thành nhà cung cấp trung tâm dữ liệu độc lập hàng đầu nước Mỹ. Dự kiến hè này Helios sẽ có doanh thu, vượt mốc 1 tỷ USD mỗi năm chỉ riêng từ CoreWeave. Giờ đây, Novogratz đứng trên đỉnh hai lĩnh vực kinh doanh đang thuận chiều gió mạnh: crypto và trung tâm dữ liệu AI.

“Chúng tôi đã gặp may ở nhiều khía cạnh,” Novogratz nói. “Và chúng tôi cũng khéo tận dụng vận may đó trong các khía cạnh khác.”

Bản chất chuyển đổi của AI đang cho phép các doanh nghiệp thay đổi hướng đi một cách triệt để, thường là theo thời gian thực. Còn một cách tuyệt vời nữa để nắm bắt xu hướng này là Hut 8 Corp., doanh nghiệp tích hợp theo chiều dọc trong mảng đào bitcoin, điện toán và hạ tầng năng lượng. Gần đây công ty đã ký hợp đồng thuê trung tâm dữ liệu AI trị giá 7 tỷ USD với Anthropic, công suất lên tới 245MW. Giống như dự án Helios của Galaxy, thương vụ này báo hiệu sự chuyển dịch lớn từ đào bitcoin sang điện toán hiệu năng cao. Tháng 11.2025, họ báo cáo doanh thu quý 3 đạt 83,5 triệu USD, tăng 91% so với cùng kỳ năm trước. Ban lãnh đạo cũng khởi động một chương trình mở rộng công suất 1,5 GW nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về hạ tầng năng lượng cho AI. Dựa trên bước xoay trục này, chúng tôi tin cổ phiếu có thể lấy lại mốc 85 USD, tức là tăng 45,3% so với giá 58,50 USD hồi đầu năm.

 Novogratz sinh ra trong gia đình quân nhân, là con thứ ba trong bảy anh chị em. Những câu chuyện về sự nghiệp đầy kịch tích của ông trên Phố Wall đã khá nổi tiếng. Ông từng nhận học bổng ROTC và vô địch môn đấu vật tại Princeton. Năm 1989, ông gia nhập Goldman Sachs sau khi rời quân ngũ. Ban đầu ông làm nhân viên bán hàng, nhà giao dịch, cuối cùng điều hành phòng giao dịch châu Á của Goldman từ Hồng Kông (Trung Quốc). Năm 1998, ông được làm thành viên hợp danh (partner). Năm 1999, Goldman niêm yết cổ phiếu, Novogratz nhờ đó cũng kiếm bộn tiền. Một năm sau, ngay sau khi được thăng chức chủ tịch Goldman Sachs khu vực Mỹ Latinh, Novogratz bị buộc thôi việc – vì, như ông nói trên tờ New Yorker, ông đã “tiệc tùng như ngôi sao nhạc rock”.

Sau thời gian cai nghiện tại Arizona, Novogratz tìm đường trở lại Phố Wall, gia nhập công ty đầu tư tư nhân Fortress Investment Group tại New York năm 2002 với tư cách partner phụ trách một quỹ phòng hộ chuyên giao dịch vĩ mô. Novogratz làm tốt đến mức sau khi Fortress niêm yết cổ phiếu năm 2007, quỹ của ông quản lý khối tài sản 9 tỷ USD, ông cùng bốn partner khác trở thành tỷ phú. Nhưng thị trường cho rồi cũng lấy lại: chỉ một năm sau, khủng hoảng tài chính năm 2008 đã bào mòn quỹ phòng hộ cũng như khối tài sản ròng của ông. Rốt cuộc quỹ cũng phục hồi, nhưng sau hàng loạt ván cược sai liên quan đến đồng franc Thụy Sỹ và lãi suất Brazil, năm 2015 Novogratz đã đóng cửa nó vĩnh viễn. Thời gian đó ông cũng ngày càng mê tiền mã hóa, nghe nói ông đã mua số bitcoin trị giá 7 triệu USD tại mức giá chỉ 65 USD.

Crypto là cuộc chơi bào mòn tinh thần. Nó tưởng thưởng cho khả năng kiên trì đứng dậy sau vấp ngã. Từng là đô vật thời sinh viên, Novogratz rất hợp với cuộc chơi đó. “Cậu ấy luôn lạc quan dù đang gặp khó khăn hay thất bại,” theo lời tỷ phú Stan Druckenmiller, người đã từng cùng Novogratz qua bao mùa giải fantasy football và là cựu cánh tay phải của George Soros.

Năm 2018, Novogratz ra mắt Galaxy, mong nó sẽ là Goldman Sachs trong mảng crypto. Ông mô tả văn hóa của công ty là “ba phần tư Goldman, một phần tư Drexel Burnham”, ý nói Michael Milken giữ vai trò trung tâm trong việc xây dựng thị trường mới cho trái phiếu rác, cũng khá giống sứ mệnh của Galaxy trong thị trường tài sản số.

Trong một ngành toàn những tay mơ mang đầy lý tưởng, kinh nghiệm giao dịch dày dạn của Novogratz đã phát huy hiệu quả. Mười bảy tháng sau khi FTX sụp đổ, Galaxy huy động quỹ 620 triệu USD vào tháng 4.2024 để mua lại lượng Solana chiết khấu sâu do FTX nắm giữ. Những token sinh lời đó hiện có tổng giá trị hơn 1,2 tỷ USD.

Rồi mùa đông crypto 2021-2023 làm tê liệt mảng cho vay. Galaxy là một trong số ít công ty vẫn trụ vững, đủ uy tín và nguồn vốn để nhập cuộc. Công ty đã vươn mình trở thành một trong ba tổ chức cho vay crypto lớn nhất thế giới (cùng với nhà phát hành stablecoin là Tether và Ledn), với tổng giá trị giải ngân vượt 2 tỷ USD năm 2025.

Gần đây hơn, khi xuất hiện thêm một xu hướng nổi bật – các công ty niêm yết bắt chước chiến lược tích trữ bitcoin của Michael Saylor – Galaxy bèn nhảy vào giúp. Họ hiện là ngân hàng đầu tư và đơn vị quản lý ngân quỹ cho hơn 20 doanh nghiệp như vậy, nhờ đó khối tài sản do Galaxy quản lý tăng thêm khoảng 4,5 tỷ USD, đạt mức 17 tỷ USD, và đang tạo ra hơn 40 triệu USD doanh thu từ phí định kỳ.

Năm ngoái là năm thành công nhất trong lịch sử của Galaxy. Cổ phiếu công ty được niêm yết trên Nasdaq tháng 5, kể từ đó tài sản ròng của Novogratz đã tăng hơn gấp đôi lên 7 tỷ USD. Trong quý 3, lợi nhuận ròng của Galaxy tăng vọt lên 505 triệu USD nhờ khối lượng giao dịch kỷ lục và lợi nhuận từ nguồn quỹ tài sản số.

Nước đi hiệu quả nhất của Novogratz có lẽ là việc ông mua các vùng đồng cỏ bạt ngàn tại Texas làm biện pháp phòng hộ. Hóa ra vị trí của Helios cũng quan trọng ngang ngửa quy mô của nó. Khu đất này nằm trong một Qualified Opportunity Zone (vùng ưu đãi đầu tư) được chỉ định theo gói cắt giảm thuế năm 2017 dưới thời ông Trump, cho phép Galaxy được hoãn nộp thuế lãi vốn.

“Ngay cả thời điểm này, chúng tôi nhận định giá trị của Helios còn lớn hơn giá trị chúng tôi đang gán cho nền tảng crypto của công ty,” chuyên gia phân tích Mark Palmer của Benchmark nói. Theo nhà phân tích Mike Colonnese tại H.C. Wainwright, nhận định đó có lẽ chưa phản ánh đúng thực tế, bởi ông tin chỉ riêng Helios đã có thể trị giá gấp đôi vốn hóa thị trường hiện tại của Galaxy – tức hơn 20 tỷ USD. Palmer bổ sung: “Rõ ràng đây là vụ thâu tóm lớn nhất nhì trong lịch sử tài chính doanh nghiệp.”

Song việc đi đầu trong hai mảng kinh doanh non trẻ và tăng trưởng nhanh chóng cũng đặt ra những thách thức riêng. “Tình thế hiện giờ khá phức tạp,” Novogratz nói. “Rồi sẽ đến lúc chúng tôi phải đưa ra một quyết định thực sự. Chúng tôi có thể trở thành công ty holding, hoặc có thể tách thành hai công ty riêng. Nhưng mảng kinh doanh crypto phải đạt quy mô lớn hơn.”

Ferraro, CIO của Novogratz, nhận định thẳng thắn hơn. Theo ông thị trường niêm yết ưa thích câu chuyện đơn giản. Yêu cầu nhà đầu tư hiểu đồng thời cả tài sản số lẫn trung tâm dữ liệu là quá sức họ, theo thời gian thị trường vốn thường cũng sẽ đòi hỏi minh bạch. “Chúng tôi sẽ cấp cho trung tâm dữ liệu hàng tỷ USD nợ vay ngân hàng với thời hạn hoàn trả 20 năm,” Ferraro nói thêm. “Mô hình đó hoàn toàn khác với crypto đầy biến động. Nếu và khi xảy ra tình huống hai mảng kinh doanh gộp chung của chúng tôi không được định giá đúng mức, khi ấy không nghĩ đến việc tách chúng ra thì thật sai lầm.”

Trong một kịch bản tương lai, Ferraro nhận định, những công ty như Galaxy sẽ dẫn dắt làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu hiện nay (rót vốn vào thép và bê tông), song những khách hàng lớn nhất của họ lại quyết định tự sở hữu hạ tầng đó. Điều đó có thể khiến mảng kinh doanh trung tâm dữ liệu của Novogratz trở nên hấp dẫn để tách thành công ty riêng hoặc bị các ông lớn như Google hay Microsoft thâu tóm.

Đồng thời, mảng crypto của Galaxy (mảng  Novogratz tham gia sâu hơn) đang chờ Quốc hội Mỹ thông qua dự luật về cấu trúc thị trường. Dự luật đó sẽ bật đèn xanh cho các tổ chức an tâm tham gia mảng crypto. Bất kể tình hình ra sao, cuộc cạnh tranh vẫn đang đến gần. Ngay cả JPMorgan – nơi CEO Jamie Dimon từ lâu vẫn hoài nghi về bitcoin – cũng được cho là đang cân nhắc cung cấp dịch vụ giao dịch crypto cho khách hàng tổ chức của mình.

Theo Novogratz, mảng crypto đang chuyển mình – từ mảng kinh doanh lý tưởng chủ nghĩa đi kèm với đòn bẩy và đầu cơ, sang một tiện ích cung cấp hệ thống ống dẫn cho thị trường tài chính.

“Nếu ba năm nữa bạn không thể mua vé xem Taylor Swift – không chỉ mua bằng crypto mà còn thông qua sàn giao dịch phi tập trung, và có thể lập trình được – thì ngành này coi như thất bại,” ông nói. “Nếu mọi thứ chỉ là bitcoin và đánh bạc, tôi sẽ cảm thấy như mình đã lãng phí mười năm cuộc đời, dù kiếm bộn tiền.”

The Fintech 50 

Bảng xếp hạng Fintech triển vọng lần thứ 11 hằng năm của chúng tôi tôn vinh các công ty tư nhân đang đổi mới sáng tạo và tăng trưởng dù nguồn vốn huy động sụt giảm lâu nay. Danh sách năm nay chào đón 6 tân binh nổi bật. Các công ty phải có trụ sở hoặc khách hàng tại Mỹ. Xem danh sách đầy đủ tại www.forbes.com/fintech50

Biên tập: Jeff Kauflin, Janet Novack &  Matt Schifrin • Phóng viên: Sophia Acevedo, Nina Bambysheva, Jeff Kauflin và Hank Tucker 

Val Agostino, 50 tuổi 
đồng sáng lập kiêm CEO, Monarch 

Năm 2008, Agostino trở thành giám đốc sản phẩm đầu tiên của Mint.com (ứng dụng lập ngân sách trực tuyến miễn phí tiên phong này nhanh chóng được Intuit mua lại). Mười năm sau, ông đồng sáng lập Monarch, đối thủ của Mint song điểm khác biệt là thu phí thuê bao (15 USD/tháng hoặc 100 USD/năm) và cho phép các cặp đôi dễ dàng xem nguồn tài chính chung. Năm 2024, Intuit khai tử Mint, nhờ đó Monarch đột nhiên trở nên phổ biến. Ứng dụng này hiện cung cấp trợ lý AI giúp đưa ra lời khuyên tài chính cá nhân hóa cho hơn 500.000 thuê bao trả phí. Năm ngoái Monarch huy động được 75 triệu USD với mức định giá 850 triệu USD.

Nicolas Kopp, 39
đồng sáng lập kiêm CEO, Rillet 

Rillet (trụ sở tại Manhattan) đang xây dựng các hệ thống kế toán và tài chính doanh nghiệp sử dụng AI, có khả năng cạnh tranh với sản phẩm truyền thống như NetSuite của Oracle. Tháng 8, ba tháng sau khi huy động 25 triệu USD ở Series A, Rillet thành công gọi thêm 70 triệu USD ở Series B với mức định giá 500 triệu USD, do Andreessen Horowitz và Iconiq Capital dẫn dắt. “Cơ bản là chúng tôi được các quỹ này săn đón,” theo chia sẻ của Kopp, làm việc lâu năm tại Morgan Stanley. Rillet thành lập năm 2021, hiện có 350 khách hàng doanh nghiệp, có cả Neuralink của Elon Musk.

Sarah Liebel 43 
CEO, Nayya 

Nayya (6 tuổi) đưa dữ liệu sức khỏe và tài chính của nhân viên vào phần mềm AI để giúp họ quản lý dịch vụ bảo hiểm, nộp hồ sơ y tế và tài khoản hưu trí 401(k). Năm ngoái, công ty đạt hơn 30 triệu USD doanh thu và gần một triệu người dùng, chủ yếu thông qua quan hệ hợp tác doanh nghiệp, kể cả đơn vị xử lý bảng lương ADP. Liebel gia nhập Nayya cuối năm 2024 sau khi từng đảm nhiệm vị trí điều hành tại Groupon, BetterUp và 1stDibs. Tháng 1.2026, bà trở thành CEO sau khi dẫn dắt thương vụ mua lại startup fintech Northstar gần đây, giúp Nayya mở rộng phạm vi tiếp cận các cố vấn tài chính.

Brandon Millman 34 
đồng sáng lập kiêm CEO, Phantom 

Lập trình viên kỳ cựu Millman, từng là kỹ sư tại 0x, công ty hạ tầng giao dịch crypto trụ sở tại San Francisco, trước khi đồng sáng lập Phantom năm 2021 cùng hai đồng nghiệp 0x. Là ví crypto không lưu ký tăng trưởng thuộc hạng nhanh nhất, Phantom hiện có 22 triệu người dùng trên toàn cầu, đạt doanh thu 320 triệu USD năm 2025, tăng từ 200 triệu USD năm 2024. Người dùng có thể sử dụng Phantom để lưu trữ, gửi và hoán đổi tài sản số, quản lý NFT và tiếp cận dApps. Đầu năm ngoái, Phantom huy động 150 triệu USD ở Series C, do Sequoia Capital và Paradigm đồng dẫn dắt, với mức định giá 3 tỷ USD.

Andres Santos 34 
đồng sáng lập kiêm CEO, Común 

Sinh trưởng ở Mexico, Santos từng điều hành một nhà hàng, làm việc trong bộ phận hoạch định chiến lược cho công ty phân phối thực phẩm và lấy bằng MBA tại MIT trước khi đồng sáng lập Común, ngân hàng số dành cho người nhập cư Hispanic (năm 2023). Khách hàng có thể mở tài khoản thanh toán trên ứng dụng bằng giấy tờ tùy thân nguyên quán để nhận tiền chuyển khoản trực tiếp, dùng thẻ ghi nợ và chuyển tiền quốc tế. Común hiện có 276.000 tài khoản và đạt doanh thu 12,5 triệu USD năm 2025.

Will Wilson, 39 
đồng sáng lập kiêm CEO, Antithesis 

Khi còn là kỹ sư tại FoundationDB (Apple mua lại năm 2015), Wilson đã kết luận rằng đổi mới sáng tạo then chốt của công ty này chính là công cụ kiểm thử phần mềm. Vì vậy, năm 2018, anh đồng sáng lập Antithesis, huy động 47 triệu USD vốn hạt giống, rồi dành 5 năm tiếp theo để hoàn thiện sản phẩm tự động hóa của mình – công cụ kiểm thử chịu tải một chương trình phần mềm đến từng ngóc ngách. Kể từ khi chính thức ra mắt năm 2024, Antithesis đã có 40 khách hàng, kể cả các công ty giao dịch, nơi lỗi phần mềm có thể gây thiệt hại hàng trăm triệu USD. Ông lớn Jane Street trở thành khách hàng vào tháng 1. 2025 và đến tháng 12 đã dẫn dắt Series A trị giá 105 triệu USD của Antithesis.

Biên dịch: NVP — Nội dung đã được đăng trên Tạp chí Forbes Việt Nam số tháng 6.2026