Thương mại hóa công nghệ cận biên: Bước nhảy vọt của Trung Quốc từ nghiên cứu đến ứng dụng

Từ những robot phục vụ tại sân bay, khách sạn đến xe tự hành lăn bánh trên đường phố, hay điện toán lượng tử giải quyết các bài toán công nghiệp phức tạp, những đổi mới sáng tạo tại Trung Quốc đang nhanh chóng bước ra khỏi phòng thí nghiệm để đi vào ứng dụng thực tiễn.

Tại Sân bay Quốc tế Tân Kiều Hợp Phì (thủ phủ tỉnh An Huy, phía Đông Trung Quốc), robot hình nhân gắn bánh xe mang tên Zerith H1 đang gây chú ý khi tự mình thực hiện các công việc dọn dẹp tại khu vực vệ sinh. Robot này có khả năng tự động điều chỉnh độ cao để thu gom rác, lau vết bẩn trên bàn đá và lau sàn một cách chính xác, mang lại trải nghiệm dịch vụ thông minh cho hành khách.

Được phát triển bởi công ty robot Zerith có trụ sở tại Hợp Phì, mẫu robot vệ sinh thông minh này hiện đã được triển khai tại hơn 20 địa điểm thuộc các thành phố lớn như Bắc Kinh, Thượng Hải, Quảng Châu và Thâm Quyến. Thiết bị này chuyên cung ứng dịch vụ tại các trung tâm thương mại, sân bay và khách sạn với các nhiệm vụ chính là làm sạch và phân loại hàng hóa.

Được sáng lập bởi đội ngũ cử nhân thế hệ 10x (sinh sau năm 2000) từ Đại học Thanh Hoa danh tiếng, Zerith đã lập kỷ lục khi đưa sản phẩm từ nguyên mẫu thí nghiệm sang sản xuất hàng loạt chỉ trong vòng một năm. Hiện tại, công ty đã nhận được các đơn đặt hàng với tổng trị giá hơn 100 triệu nhân dân tệ (khoảng 14,3 triệu USD).

“Dựa trên mô hình lớn chuyên biệt cho từng kịch bản do công ty tự phát triển, chúng tôi liên tục huấn luyện robot, thu thập dữ liệu và tối ưu hóa thuật toán trong các môi trường mô phỏng thực tế. Đây chính là bước đệm quan trọng để triển khai ứng dụng vào đời sống,” ông Dương Vĩ, Giám đốc Thương hiệu của Zerith cho biết.

Ông Dương cũng nhận định rằng hộ gia đình chính là kịch bản ứng dụng cuối cùng của robot đa năng. Theo kế hoạch, startup này sẽ bắt đầu bằng việc triển khai mô hình B2B tại các khách sạn cao cấp và hệ thống giặt ủi – những môi trường có nhiều nét tương đồng với không gian gia đình. Chiến lược này giúp công ty kiểm chứng công nghệ và thu thập dữ liệu thực tế trước khi chính thức đưa sản phẩm tới tay người tiêu dùng phổ thông.

Bên cạnh lĩnh vực robot, Trung Quốc đang đẩy mạnh việc thương mại hóa hàng loạt công nghệ tiên tiến khác trong nỗ lực tạo ra những bước đột phá cho các ngành công nghiệp công nghệ cao. Đây là một phần trong chiến lược tổng thể nhằm khẳng định vị thế dẫn đầu trong cuộc đua đổi mới sáng tạo toàn cầu.

Tại vùng ngoại ô phía Tây thành phố Hợp Phì, các nhà nghiên cứu đang đẩy mạnh phát triển công nghệ điện hạt nhân nhân bản (năng lượng nhiệt hạch). Ứng dụng những thành tựu từ dự án “mặt trời nhân tạo” của Trung Quốc, các nhà khoa học đã chế tạo thành công thiết bị kiểm tra an ninh tàu điện ngầm và hệ thống liệu pháp proton dùng trong điều trị nhiều loại bệnh ung thư.

Sau dấu mốc 100 năm phát triển vào năm 2025, cơ học lượng tử không còn bó hẹp trong các cuốn sách giáo khoa mà đang trực tiếp “tiếp lửa” cho làn sóng đổi mới công nghiệp. Tại Trung Quốc, việc ứng dụng các đột phá lượng tử vào sản xuất đang tạo ra những thay đổi mang tính bước ngoặt cho nền kinh tế kỹ thuật cao.

Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, công ty Origin Quantum đã bắt tay cùng một đại học y khoa tại An Huy để phát triển thiết bị tầm soát ung thư vú sử dụng bia Molybden. Sự kết hợp này giúp nâng cao đáng kể độ chính xác trong việc phân tích hình ảnh, hỗ trợ phát hiện sớm các dấu hiệu bệnh lý.

Một bước tiến mới khác trong chuỗi cung ứng năng lượng sạch – thiết bị đo lượng tử của CIQTEK – hiện có thể “truy vết” các tạp chất từ tính siêu nhỏ trong vật liệu làm pin, thứ vốn khó nhận diện bằng công nghệ truyền thống. Đột phá này không chỉ đẩy nhanh tốc độ kiểm định chất lượng mà còn đảm bảo tiêu chuẩn an toàn khắt khe cho thế hệ pin năng lượng mới.

Các thành tựu đổi mới của Trung Quốc đang ngày càng mở rộng ra thị trường nước ngoài. Tại một đại lý ô tô Chery ở Kuala Lumpur, robot hình nhân AiMOGA đã đảm nhiệm vai trò tư vấn bán hàng thông minh. Với khả năng nói tiếng Anh lưu loát, robot này có thể chào đón khách hàng, dẫn khách tham quan showroom, giới thiệu các tính năng của xe và thậm chí là phục vụ đồ uống mà gần như không cần đến sự can thiệp của con người.

Ông Trương Quý Binh, Tổng Giám đốc Chery International và AiMOGA Robotics, cho biết các dòng robot của công ty hiện đã được triển khai tại hơn 30 quốc gia. Đội ngũ phát triển đang tiếp tục nghiên cứu mở rộng kịch bản ứng dụng tại các nhà ga đường sắt cao tốc, bảo tàng, bệnh viện và các trung tâm dịch vụ hành chính công.

“Trong giai đoạn tiếp theo, chúng tôi sẽ tập trung chuẩn hóa các kịch bản ứng dụng đã hoàn thiện để nhanh chóng nhân rộng trên phạm vi toàn cầu,” ông Trương cho biết. “Mục tiêu của chúng tôi là chuyển hóa các nhu cầu thực tiễn thành những năng lực mô-đun hóa, từ đó có thể kế thừa và áp dụng liên tục cho các thế hệ robot thứ hai và thứ ba.”

Những bước tiến trong việc thương mại hóa công nghệ đột phá tại Trung Quốc có được là nhờ sự cộng hưởng từ ba yếu tố then chốt: các chính sách điều phối nhất quán, nguồn vốn đầu tư dồi dào và việc chú trọng triển khai ứng dụng vào các kịch bản đời thực.

Những khuyến nghị từ ban lãnh đạo cấp cao Trung Quốc trong việc xây dựng Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 (2026-2030) đã kêu gọi tăng cường mạnh mẽ năng lực nghiên cứu cơ bản và đổi mới sáng tạo gốc. Đồng thời, định hướng này nhấn mạnh việc đẩy nhanh tiến độ nhằm đạt được các bước đột phá về công nghệ cốt lõi trong các lĩnh vực trọng điểm.

Chính quyền các địa phương trên khắp Trung Quốc đã triển khai hàng loạt chính sách nhằm hỗ trợ đổi mới công nghệ và thúc đẩy các ngành công nghiệp tương lai. Đây được xem là đòn bẩy quan trọng để hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược quốc gia tại cơ sở.

Để hiện thực hóa tham vọng dẫn đầu, Thượng Hải đặt mục tiêu “trình làng” 20 doanh nghiệp công nghiệp tương lai tiêu biểu trước năm 2027 thông qua các chính sách tăng tốc đổi mới. Không kém cạnh, Thâm Quyến cũng vừa công bố ba quỹ đầu tư trị giá 22 tỷ nhân dân tệ, tạo bệ phóng tài chính vững chắc cho cộng đồng khởi nghiệp công nghệ tại địa phương.

Từ mua sắm công đến các kịch bản ứng dụng đa dạng như chăm sóc người cao tuổi, logistics và giao thông đô thị, Trung Quốc đang cung cấp một hệ thống “thành trì thực nghiệm thực tế” rộng lớn cho các đổi mới công nghệ. Chính những môi trường này đã giúp các giải pháp mới nhanh chóng được tôi luyện và hoàn thiện trước khi thương mại hóa.

Thông qua những nền tảng như cơ sở đào tạo robot hình nhân tại Thượng Hải hay khu thực nghiệm hệ thống không người lái ở Công viên Lạc Cương, Hợp Phì, các nhà khoa học có thể đưa công nghệ ra khỏi phòng Lab để tinh chỉnh trong môi trường mô phỏng đời thực. Những mô hình này đang trở thành “bệ phóng” giúp các sáng kiến đột phá rút ngắn quãng đường từ ý tưởng đến tay người dùng.

Phát biểu vào tháng 12.2025, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trung Quốc Trần Gia Xương cho biết, Trung Quốc sẽ đẩy nhanh việc xây dựng các chính sách nhằm thắt chặt sự kết hợp giữa đổi mới công nghệ và đổi mới công nghiệp. Đồng thời, quốc gia này sẽ khuyến khích ứng dụng các tiến bộ khoa học vào thực tiễn, tạo nền tảng vững chắc cho việc phát triển các lực lượng sản xuất chất lượng mới.

(Biên dịch: Lê Anh)