Tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu mở ra cơ hội mới cho logistics Việt Nam

Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng đã phát biểu khai mạc Diễn đàn Logistics kết nối các khu vực, với chủ đề ‘Tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu – Cơ hội mới cho logistics Việt Nam’ tại TPHCM vào ngày 24.7.

Diễn đàn được tổ chức trong bối cảnh kinh tế thế giới nói chung và đặc biệt là lĩnh vực logistics đang bị tác động sâu sắc bởi những biến động địa chính trị phức tạp và khó đoán định. Bối cảnh này đã thúc đẩy xu hướng chuyển dịch đầu tư, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh gắn với tái cấu trúc chuỗi cung ứng, đa dạng hóa chuỗi logistics để duy trì và phát triển năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia.

Chính phủ Việt Nam hiện nay cũng đặt quyết tâm đưa nền kinh tế Việt Nam đạt mục tiêu tăng trưởng tối thiểu 10% năm 2026, trong đó, động lực chính là tăng trường xuất nhập khẩu đạt 8% so với năm 2025, riêng với xuất khẩu tăng trưởng 15-16%.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, bất chấp biến động thị trường, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt gần 550 tỷ USD, tăng 27,1% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu đạt 266,5 tỷ USD, tăng 21%; kim ngạch nhập khẩu đạt khoảng 283,2 tỷ USD, tăng 33,4%. Những kết quả tích cực này phản ánh sức mạnh và năng lực thích ứng của nền sản xuất và xuất khẩu của Việt Nam trong chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.

Tuy nhiên, theo Thứ trưởng, quy mô thương mại quốc tế ngày càng lớn cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với việc nâng cao năng lực logistics quốc gia. Có thể khẳng định rằng, năng lực logistics hôm nay không chỉ quyết định tốc độ lưu chuyển hàng hóa mà còn quyết định khả năng thu hút đầu tư, mở rộng thị trường và vị thế của mỗi quốc gia trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050 đặt ra nhũng mục tiêu hết sức cụ thể : tỷ trọng giá trị tăng thêm của dịch vụ logistics trong tổng sản phẩm trong nước đạt 5%-7%; tốc độ tăng trưởng trung bình của dịch vụ logistics đạt 12%-15%; và chi phí logistics so với tổng sản phẩm trong nước giảm còn 12-15% (hiện nay là 17%).

“Để hiện thực hóa mục tiêu đó, sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và các đối tác quốc tế có ý nghĩa đặc biệt quan trọng,” Thứ trưởng nhấn mạnh.

Đón sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng

Trước xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng đang diễn ra mạnh mẽ, nhiều địa phương đã chủ động hoạch định chiến lược phát triển logistics dựa trên các lợi thế sẵn có về cảng biển, hạ tầng giao thông và khả năng kết nối kinh tế.

Với hệ thống cảng biển, sân bay, khu công nghiệp và các trung tâm sản xuất, thương mại, tài chính phát triển, Thành phố Hồ Chí Minh nổi lên như một trong những địa phương có tiềm năng và lợi thế cạnh tranh vượt trội trong lĩnh vực logistics.

Tại diễn đàn, ông Nguyễn Lộc Hà, Phó Chủ tịch thường trực Ủy ban Nhân dân TPHCM cho biết: “Đối với thành phố, quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu mở ra không gian phát triển lớn. Với vị trí trung khu vực phía Nam, hệ thống cảng biển, sân bay, khu công nghiệp, trung tâm sản xuất thương mại tài chính và cộng đồng doanh nghiệp năng động.”

TPHCM có đủ điều kiện phát triển thành trung tâm dịch vụ logistics quốc tế đóng vai trò đầu tài, đầu mối, điều phối, kết nối chuỗi cung ứng khu vực phía Nam. Không gian phát triển mới của TPHCM cho phép hình thành hệ sinh thái logistics có tính bổ trợ cao.

Trên cơ sở đó, thành phố xác định 1 số định hướng trong tâm như phát triển hệ thống hạ tầng logistics đồng bộ, hiện đại có khả năng kết nối vùng; thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao tính minh bạch của chuỗi cung ứng; phát triển logistics xanh, đáp ứng các tiêu chuẩn mới của thị trường quốc tế; phát triển nguồn nhân lực và hệ sinh thái dịch vụ logistics có giá trị gia tăng cao.

Theo ông Hà, logistics là lĩnh vực có tính liên vùng cao. Vì vậy, không một địa phương có thể phát triển logistics một cách riêng lẻ. Thành phố mong muốn các bộ ngành và địa phương tiếp tục hoàn thiện quy hoạch, đầu tư khai thác hiệu quả các hành lang vận tải, trung tâm logistics và đầu mối giao thông chiến lược, tăng cường chia sẻ dữ liệu.

Ông Lê Đức Tiến, phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, đề nghị Chính phủ và các bộ ngành Trung ương tiếp tục đầu tư hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng chiến lược của Hành lang kinh tế Đông-Tây, đặc biệt là các tuyến kết nối cảng biển, cửa khẩu, sân bay và mạng lưới logistics đa phương thức.

Ông Tiến cũng đề nghị tăng cường liên kết các địa phương trong vùng với Lào, Thái Lan và các quốc gia Tiểu vùng Mê Kông mở rộng nhằm hình thành mạng lưới logistics xuyên biên giới có năng lực cạnh tranh quốc tế.

Sau khi mở rộng không gian phát triển, Quảng Trị hội tụ đầy đủ những điều kiện để phát triển một trung tâm logistics đa phương thức của khu vực miền Trung. Quảng Trị nằm trên trục Bắc- Nam, đồng thời là điểm đầu của Hành lang kinh tế Đông-Tây, có hệ thống cao tốc, quốc lộ, đường sắt Bắc-Nam, cảng biển nước sâu và các cửa khẩu quốc tế kết nối trực tiếp với Lào, Đông Bắc Thái Lan và Tiểu vùng Mê Kông mở rộng.

“Đây là những điều kiện hiếm có để phát triển đồng bộ logistics đường bộ, đường sắt, đường biển và trong tương lai là logistics hàng không, hình thành mạng lưới vận đải đa phương thức có sức cạnh tranh quốc tế. Nếu được triển khai đồng bộ cùng hệ thống cảng biển, cửa khẩu, khu công nghiệp và trung tâm logistics, Quảng Trị sẽ có điều kiện hình thành một hệ sinh thái logistics hiện đại, kết nối trực tiếp với các chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu,” ông Tiến nhấn mạnh.

UBND TP.HCM đã ban hành quyết định thành lập Khu thương mại tự do (FTZ) Cái Mép Hạ với diện tích hơn 4.174 ha tại phường Tân Phước và Tân Hải. Khu vực này được định hướng trở thành trung tâm giao thương quốc tế nhờ vị trí kết nối thuận lợi với TP.HCM, sân bay Long Thành và cụm cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải. Khu thương mại tự do được quy hoạch theo 3 khu chức năng chính với tổng cộng 8 phân khu. Các hạng mục trọng điểm bao gồm hệ thống cảng container Cái Mép Hạ và Cái Mép Hạ hạ lưu, ga đường sắt Cái Mép Hạ trên tuyến Biên Hòa – Vũng Tàu, cảng thủy nội địa, khu vực phía Nam Khu công nghiệp Cái Mép, trung tâm logistics, cùng các khu công nghiệp, đô thị và dịch vụ hỗ trợ.