Kinh tế ảm đạm phủ bóng lên kỳ bầu cử ở Thái Lan

Chính sách dân túy đang chiếm ưu thế trong chiến dịch tranh cử, vượt lên các vấn đề như thương mại hay phát triển công nghiệp, giữa lúc kinh tế ảm đạm. Giới phê bình cảnh báo rằng, lấy lòng người dân một cách lãng phí như vậy sẽ tạo ra gánh nặng cho người đóng thuế.

Ngày 23.1, đảng đối lập Pheu Thai của cựu Thủ tướng Thaksin Shinawatra, đề xuất trao 1 triệu baht (32.000 USD) cho 9 người mỗi ngày, thông qua chương trình xổ số. Lãnh đạo đảng Pheu Thai, ông Julapun Amornvivat cho rằng, giải thưởng này nhằm tăng sức mua và thúc đẩy nền kinh tế.

Đề xuất gây tranh cãi ngay lập tức. Phần lớn ý kiến cho rằng, chương trình này thiếu minh bạch, dễ bị thao túng, khiến người dân lười biếng hơn và đất nước kém cạnh tranh hơn.

Ông Korn Chatikavanij, phó lãnh đạo đảng Dân Chủ đăng lên Facebook: “Một lần nữa Pheu Thai lại trắng trợn lấy tiền thuế của dân để trợ cấp mà không có mục tiêu cụ thể nào, bất chấp trợ cấp đó có mang lại lợi ích cho nền kinh tế hay không.”

Ngoài xổ số, Pheu Thai cũng hứa trợ cấp tiền mỗi tháng cho người dễ bị tổn thương, người già và người khuyết tật.

Ông Wanwichit Boonprong, giảng viên khoa học chính trị tại đại học Rangsit nói với Nikkei Asia: “Khi một đảng sử dụng chính sách dân túy và giành chiến thắng, như Pheu Thai từng làm trong quá khứ, thì đảng khác cũng buộc phải làm theo.”

Đảng Bhumjaithai cầm quyền của Thủ tướng Anutin Charnvirakul cam kết khôi phục chương trình trợ cấp mua sắm, được gọi là “Khon La Khrueng” (một nửa – một nửa), trong đó chính phủ chi trả một nửa hóa đơn thực phẩm và các mặt hàng thiết yếu mỗi ngày.

Đảng Dân Chủ thì đề xuất trợ cấp 5.000 baht (161 USD) mỗi tháng cho trẻ sơ sinh trong 12 tháng và gấp đôi như vậy cho tất cả người già và người khuyết tật.

Đảng Nhân Dân, nhóm chính trị chiếm nhiều ghế nhất tại Hạ viện, đề xuất trợ cấp 50% tiền thuê nhà cho 500.000 hộ gia đình, với chi phí khoảng 3 tỷ baht (94 triệu USD) mỗi năm. Đảng này cũng cam kết trợ cấp người già và trẻ sơ sinh 320 USD mỗi tháng.

Ông Wanwichit từ đại học Rangsit nói tiếp: “Chính sách dân túy đó làm tăng nợ công của đất nước, vốn sắp chạm mức trần. Điều đó gây áp lực lên xếp hạng tín nhiệm quốc gia và ảnh hưởng xấu tới nền kinh tế.”

Nợ công của Thái Lan hiện chiếm khoảng 65,7% GDP. Mức trần do Bộ Tài chính quy định là 70%.

Chính phủ dự báo nền kinh tế tăng trưởng 2% năm 2025, giảm so với mức 2,5% năm 2024. Lý do là xung đột với Campuchia, xuất khẩu yếu, và khách du lịch đi xuống. Nhiều chuyên gia dự đoán, tăng trưởng 2026 có thể còn thấp hơn, chỉ từ 1,2% đến 2,2%.

Trước viễn cảnh bi quan này, hiện kinh tế là vấn đề cử tri Thái Lan quan tâm nhất. Theo thăm dò của Suan Dusit từ ngày 13 đến 16.1 với 2.586 người trưởng thành tại Bangkok, hơn 1/3 cho biết họ quan tâm nhất là kinh tế và chi phí sinh hoạt. Những vấn đề quan tâm khác là an ninh – chủ quyền quốc gia và giúp đỡ bà con nông dân.

Trước đề xuất của các đảng, người dân Thái Lan phản ứng trái chiều. Anh Surin Promsawang, 42 tuổi, bán hàng ở Bangkok nói: “Thật tốt khi có khoản tiền như vậy. Tôi chưa bao giờ có số tiền lớn như thế trong đời.” Anh ám chỉ lời đề xuất của đảng Pheu Thai. Ngược lại, nhân viên văn phòng Pichate Supwisut bác bỏ các chính sách dân túy, cho rằng tiền thuế đang bị tiêu một cách vô lý.

Ông Poj Aramwattananont, chủ tịch Phòng Thương mại Thái Lan nói: “Chúng tôi không phản đối chính sách bơm tiền vào nền kinh tế. Điều chúng tôi lo ngại là tính minh bạch và tham nhũng trong các chương trình này. Đây là số tiền lấy ra từ túi của người lao động, người nộp thuế, từ tất cả chúng ta.”

(Biên dịch: NVP)