Khi bác sĩ trở thành doanh nhân AI

Năm 2015, khi đang học ngành y tại Sydney với mục tiêu trở thành bác sĩ tim mạch, Aengus Tran (Tran Dang Dinh Ang) có 2 tháng thực tập tại quê nhà Việt Nam. Chuyến đi khiến anh thay đổi. Làm việc tại 1 bệnh viện tim ở TP.HCM, chàng sinh viên tận mắt chứng kiến sự thiếu thốn cơ sở vật chất lẫn bác sĩ chuyên môn, nên khó đưa ra chẩn đoán kịp thời cho bệnh nhân. Đó là lúc anh nhận ra, y học đến lúc thay đổi toàn diện, làm sao công nghệ có thể đọc bản chụp và đưa ra lời khuyên hoặc phác đồ ngay lập tức, để ai cũng có thể tiếp cận.

Với sứ mệnh này, năm 2018, khi đang học năm cuối, anh cùng người anh trai là Dimitry Tran khi đó là trưởng bộ phận đổi mới tại hệ thống bệnh viện tư nhân Ramsay Health Care ở Úc, cùng nhau sáng lập Harrison.ai chuyên cung cấp dịch vụ AI lâm sàng. Thị trường y tế của Úc là nơi phát triển, 2 anh em đã từng bước nâng cấp phần mềm AI để phân tích ảnh X-quang lẫn chụp CT, chú ý vào ngực và não, để phân loại trường hợp khẩn cấp lẫn cách ứng phó. Theo 2 anh em, phần mềm AI của họ giúp nhanh 40% thời gian so với chẩn đoán bằng người thật và tăng tốc độ lập báo cáo 10%.

Tính đến tháng 5.2026, phần mềm của Harrison.ai được sử dụng bởi 3.400 bác sĩ lâm sàng tại hơn 1.000 bệnh viện lẫn phòng khám của hơn 40 quốc gia. Thị trường lớn nhất là Úc, hơn một nửa trong số 3.200 bác sĩ chẩn đoán hình ảnh của xứ chuột túi đã đăng ký sử dụng. Thứ 2 là Anh, với hơn 40% tổng số ảnh X-quang vùng ngực từ hệ thống y tế công của nước Anh (England) được công ty phân tích. Harrison.ai cũng hiện diện khắp châu Á và châu Âu.

Tran, 32 tuổi, đang đặt mục tiêu mở rộng sang thị trường mà anh tin sẽ sớm trở thành quan trọng nhất: Hoa Kỳ. Thành viên danh sách 30 under 30 Asia năm 2020 nói: “Chúng tôi đã xây dựng 1 ứng dụng AI toàn diện, có thể đưa ra chẩn đoán 455 triệu chứng khác nhau và được thử nghiệm thực tế. Mỹ sẽ là thị trường tiếp theo.”

Tháng 2.2025, Harrison.ai có thêm 112 triệu USD sau vòng gọi vốn Series C, nâng tổng số vốn huy động lên 240 triệu USD. Các nhà đầu tư quan trọng có quỹ hưu trí Aware Super (Úc), công ty quản lý quỹ ECP Asset Management (Úc), quỹ đầu tư mạo hiểm Horizons Ventures (Hồng Kông, Trung Quốc) do tỷ phú Solina Chau đồng sáng lập và được tỷ phú giàu nhất đặc khu là Lý Gia Thành (Li Ka Shing) hỗ trợ phía sau.

“Công ty khác xây dựng AI để phát hiện 1 khía cạnh. Chúng tôi phân tích hình ảnh toàn diện từ A đến Z.”

Tháng 5.2026, Harrison.ai nhận được sự đầu tư đáng chú ý khác, khi tập đoàn Jardine Matheson cũng từ Hồng Kông (Trung Quốc) do gia tộc tỷ phú Keswick kiểm soát, đồng ý mua lại I-Med Radiology Network (đơn vị giữ cổ phần thiểu số tại Harrison.ai), trong thỏa thuận trị giá 2,4 tỷ USD. I-Med là đơn vị cung cấp hình ảnh chẩn đoán, có số phòng khám nhiều nhất tại Úc và bắt đầu mua cổ phần của Harrison.ai từ năm 2021.

Harrison.ai có doanh thu từ phí đăng ký hàng năm do các cơ sở y tế chi trả để truy cập vào nền tảng “Harrison.ai Radiology”. Phí đăng ký dựa trên số lượng bản chụp cần xử lý. Khi bác sĩ đưa bản chụp X-quang hoặc CT lên phần mềm của Harrison.ai, hệ thống sẽ trả lại thông tin chi tiết về bệnh tình cũng như các mức độ ưu tiên khác nhau.

Trong năm tài chính kết thúc vào ngày 30.6.2025, doanh thu của Harrison.ai tăng 54%, lên 5,1 triệu USD, theo báo cáo công ty gửi cho Ủy ban Chứng khoán và Đầu tư Úc. Công ty cho biết báo cáo này chỉ cung cấp một phần bức tranh về hoạt động, từ chối chia sẻ thông tin liên quan đến các khoản lỗ cũng như nguyên nhân lỗ.

Không nản lòng, Tran đang nỗ lực đưa công ty tiến bước vào lĩnh vực anh tin rất có tiềm năng. Tình trạng thiếu hụt bác sĩ lẫn công nghệ chẩn đoán anh chứng kiến ở Việt Nam, là vấn đề phổ biến trên toàn cầu, tạo ra gánh nặng không nhỏ cho hệ thống y tế. Ở Mỹ, chỉ có 11 bác sĩ chẩn đoán trên 100.000 dân. Tỷ lệ ở Úc là 12. Theo Hiệp hội Bác sĩ Chẩn đoán hình ảnh Hoàng gia Anh, nước này đang thiếu 31% bác sĩ chẩn đoán, khiến nhiều bệnh nhân phải chờ rất lâu trong quá trình điều trị.

Sự thiếu hụt bác sĩ chẩn đoán, đang tạo cơ hội và thúc đẩy nhiều công ty AI cung cấp dịch vụ lâm sàng. Công ty Grand View Research ở San Francisco đánh giá, nhu cầu đang tăng nhanh, với khối lượng dữ liệu hình ảnh ngày càng lớn. Grand dự báo lĩnh vực này tăng trưởng hằng năm kép khoảng 35% trong giai đoạn 2026 – 2033, đạt 20 tỷ USD năm 2033 từ mức 1,8 tỷ USD năm 2025. Mỹ là nơi tăng trưởng mạnh nhất, chiếm gần một nửa thị trường với hơn 600 triệu trường hợp chẩn đoán hình ảnh y tế mỗi năm.

Mỹ hiện là thị trường có doanh thu lớn thứ 3 của Harrison.ai, nhưng Tran muốn đây là thị trường lớn nhất vào năm 2028. Harrison.ai tiến vào xứ cờ hoa năm 2022, cùng thời điểm Dimitry chuyển tới Massachusetts để giám sát việc mở rộng với tư cách CEO thị trường châu Mỹ. Từ đó, công ty thu hút nhiều khách hàng lớn như hệ thống y tế Mass General Brigham ở Boston, Radiology Associates of North Texas (hệ thống chẩn đoán hình ảnh tư nhân lớn bậc nhất tại Mỹ tính theo số lượng bác sĩ) và Inland Imaging (chuyên cung cấp hình ảnh y tế có trụ sở tại bang Washington).

Dẫu vậy, Harrison.ai đang đối mặt sự cạnh tranh gay gắt, như từ Aidoc của Israel và Qure.ai của Ấn Độ. Aidoc thành lập năm 2016, đã huy động được 500 triệu USD từ các công ty đầu tư mạo hiểm của Mỹ như NVentures (công ty con của Nvidia) và General Gatalyst. Aidoc chuyên về chẩn đoán X-quang và CT, nhất là bệnh đột quỵ và xuất huyết, đồng thời phần mềm của họ giúp bác sĩ lâm sàng thông tin cảnh báo về nhiều mức độ bệnh khác nhau. Ngoài ra, Aidoc còn cung cấp chức năng trò chuyện nội bộ trong bệnh viện.

Qure.ai cũng thành lập năm 2016, đã huy động được tổng cộng 126 triệu USD từ các nhà đầu tư sừng sỏ như công ty dược phẩm Mỹ Merck hay Novo Holdings (cổ đông kiểm soát hãng dược Đan Mạch Novo Nordisk). Qure.ai nổi tiếng với việc thẩm định phim X-quang để phát hiện bệnh lao và ung thư phổi. Phần mềm cũng cung cấp cho bác sĩ thông tin chi tiết về dự đoán và cảnh báo.

Khi được hỏi về các đối thủ, Tran cho rằng lợi thế của Harrison.ai là số lượng các loại bệnh mà hệ thống có thể phân tích. Khi phân tích ảnh X-quang chụp ngực, phần mềm có thể xác định tới 124 loại bệnh trong vòng 20 giây, với độ chính xác nhiều hơn 45% so với bác sĩ thật. Phân tích hình CT chụp não người, hệ thống có thể phát hiện tới 130 loại bệnh trong vòng chưa đầy 2 phút. Phân tích hình CT ngực, Harrison.ai có thể nhận diện 200 triệu chứng. Để so sánh, cùng dữ liệu đầu vào này, Aidoc có thể phát hiện 30 loại bệnh và Qure.ai là khoảng 100.

Tran nói: “Coi AI như công cụ kiểm tra lỗi hoặc bổ sung thiếu sót của bác sĩ, giúp họ không bỏ lỡ chi tiết quan trọng, thì hệ thống AI chỉ nhận diện được khía cạnh nào đó, trong khi chúng tôi phân tích toàn diện từ A đến Z.” Bác sĩ Rhidian Bramley tại Christine NHS Foundation Trust ở Manchester (Anh) cho biết, phần mềm phân tích hình X-quang ngực của Harrison.ai giúp tăng tỷ lệ phát hiện ung thư phổi và đẩy nhanh quy trình ngăn chặn. Khoảng 90% các ca sắp bị ung thư phổi được báo cáo, so với 20% trước đây. Bác sĩ Rhidian khẳng định, Harrison.ai đang dẫn đầu về khả năng phân tích X-quang ngực.

Dẫu vậy, thị trường Mỹ rất khắt khe với những công ty AI chẩn đoán lâm sàng, yêu cầu cần có sự phê duyệt của Cục Quản lý Thực phẩm & Dược phẩm (FDA) cho mỗi chức năng của phần mềm nhận diện. Ông Prashant Warier, đồng sáng lập kiêm CEO của Qure.ai nhận xét: “Tính năng nhận diện hình ảnh của phần mềm liên quan đến thuật toán. Để chứng minh và FDA cấp phép, mất rất nhiều thời gian.” 

Qure.ai và Aidoc có các chức năng được FDA phê duyệt gấp 2 lần Harrison.ai. Tuy nhiên CEO Warier cho rằng, đây không phải là thị trường “người thắng kẻ thua”. Đây là thị trường có nhu cầu cực lớn, và bệnh nhân cũng đa dạng phong phú. Họ rất cần những công cụ chính xác, đáng tin cậy, mà nhiều công ty có thể cùng góp sức.

Để cạnh tranh tốt hơn, tháng 11.2025, Harrison.ai bắt đầu tích hợp công cụ bên thứ 3 vào nền tảng, như Us2.ai của Singapore chuyên về siêu âm tim, hay Lunit của Hàn Quốc chuyên chẩn đoán ung thư. Harrison.ai không tính thêm phí cho khách hàng, vì như Tran giải thích: “Với chúng tôi, lợi ích là có danh sách chức năng rộng hơn, đa dạng dịch vụ cung cấp hơn.”

Công ty muốn tiến xa, chuyển dần từ “phát hiện triệu chứng, hỗ trợ ra quyết định” sang “tư duy như bác sĩ chẩn đoán hình ảnh”. Mô hình mới có thể phân tích X-quang như bác sĩ thực thụ, tính đến bệnh sử lâm sàng của bệnh nhân. Với tên gọi Harrison.rad và sử dụng giao diện chatbot, mô hình này đang trong giai đoạn thử nghiệm, chỉ dành cho số ít nhà nghiên cứu và khách hàng chọn lọc. Tran nói: “Chúng tôi chưa muốn vội vã tung ra thị trường. Chúng tôi muốn chuẩn bị thấu đáo và có trách nhiệm.”

Aidoc cũng tích hợp bên thứ 3 vào nền tảng, cung cấp công cụ tư duy giúp đưa ra nhiều kết quả cùng lúc, nhưng ưu tiên trường hợp khẩn cấp. Giám đốc kinh doanh Tom Valent của Aidoc cho biết, họ muốn tạo sự khác biệt như 1 hệ điều hành kết hợp. AI chuyên về hình ảnh, quy trình lâm sàng và phân tích doanh nghiệp vào 1 nền tảng thống nhất.

Nhưng Chris Liu, nhà đầu tư tại Horizons Ventures có trụ sở ở Adelaide (Úc) khẳng định, danh mục sản phẩm sâu rộng của Harrison.ai là điểm khác biệt lớn. Các công ty công cụ AI chỉ mạnh một số bệnh, nên hạn chế quy trình làm việc tự động của bác sĩ, vì vẫn phải xem báo cáo khác. Harrison.ai đang ở vị thế để trở thành tiêu chuẩn cho việc phát hiện sớm bệnh tật trong 5 năm tới. 

Bà Samantha Wong, đối tác tại công ty đầu tư mạo hiểm Úc Blackbird Ventures cũng đồng tình khi nói: “Không ai cung cấp được mức độ toàn diện như Harrison.ai đang làm. Anh em Tran, một người là bác sĩ y khoa kiêm kỹ sư AI, một người là giám đốc điều hành về y tế, có sự kết hợp hoàn hảo các chức năng và kỹ năng, để tạo ra sản phẩm cần thiết.”

Tran và anh trai sinh ra tại Việt Nam, có cha mẹ là giáo viên toán trung học. Cha anh đam mê lập trình, nên Tran học viết code từ nhỏ. Anh đến Úc học trung học năm 16 tuổi, khi đó người anh Dimitry đang làm việc ở Sydney. Anh nhớ lại khi mới đến, thật sự bị sốc văn hóa. Dù đã nỗ lực học tiếng Anh, nhưng rất khó nghe người bản xứ nói chuyện. Anh kết bạn với người không thuộc cộng đồng gốc Việt, để hòa nhập và thích ứng nhanh hơn.

Mặc dù Tran nói mình có tâm hồn 1 lập trình viên, nhưng khi đứng trước lựa chọn nghề nghiệp, anh quyết định học y tại Đại học New South Wales. Sau đợt thực tập ở Việt Nam, anh bắt đầu kết hợp 2 sở thích của mình. Khi tham dự một buổi nói chuyện của CEO đến từ Virtus Health, đơn vị cung cấp dịch vụ hỗ trợ sinh sản lớn bậc nhất ở Úc, anh đã hiểu việc lựa chọn trứng đã thụ tinh có khả năng sống sót cao để cấy ghép khó khăn như thế nào.

Điều này khơi lên ý tưởng kinh doanh, và rồi anh tạo ra Ivy, công cụ AI hợp tác với Virtus để phân tích video về các phôi trong ống nghiệm, nhằm xác định phôi có khả năng mang thai cao nhất. Ivy giúp tăng tỷ lệ cấy ghép thành công từ 65% do các chuyên gia người thật lựa chọn, lên 93%. Tran nhớ lại: “Đó là lần đầu tiên tôi thoáng thấy tầm nhìn về những gì sẽ trở thành Harrison.ai. Sự nỗ lực kinh doanh, chính là cách thực hành kiến thức y học đặc biệt nhất.” 

Năm 2019, Virtus bán công nghệ của Ivy cho công ty thụ tinh ống nghiệm (IVF) Vitrolife của Thụy Điển, với khoản thanh toán đầu 6 triệu USD và thêm 2 triệu USD nữa dựa trên kết quả kinh doanh trong 3 năm. Cùng thời gian, Tran gọi vốn vòng Series A được 20 triệu USD, với các nhà đầu tư gồm Horizons Ventures và Ramsay Health Care (nơi làm việc cũ của Dimitry).

Lúc đầu, 2 anh em tập trung tạo ra công cụ chẩn đoán, nhưng sớm nhận ra việc cung cấp nhiều chức năng hơn sẽ mang lại thêm lợi nhuận. Để đẩy nhanh tiến độ, cuối 2019 họ thành lập liên doanh với I-Med để phát triển nền tảng Annalise.ai. Điều này giúp giải quyết thách thức lớn với các startup chẩn đoán bằng AI, là tiếp cận bộ dữ liệu bản chụp khổng lồ cần thiết, để đào tạo ra mô hình AI tiên tiến.

“Một người là bác sĩ y khoa kiêm kỹ sư AI, một người là giám đốc điều hành về y tế, đã kết hợp hoàn hảo chức năng và kỹ năng, để tạo ra sản phẩm cần thiết.”

---

Tran cũng mua dữ liệu từ đơn vị cung cấp bên thứ 3, và năm 2023 tiếp tục được truy cập vào bộ dữ liệu khổng lồ của Cơ quan y tế công cộng Anh, sau khi 2 bên ký hợp đồng. Công ty cũng được tiếp cận bộ dữ liệu khổng lồ khi cùng năm đó, các phòng cấp cứu ở tất cả bệnh viện công của Hồng Kông (Trung Quốc) đồng loạt sử dụng Harrison.ai. 

Một vấn đề các công ty chẩn đoán AI dù khát dữ liệu nhưng cũng dễ mắc phải, đó là bảo vệ an toàn dữ liệu bệnh nhân. Các bản chụp I-Med cung cấp cho Annalise.ai đã loại bỏ tất cả thông tin định danh cá nhân, nhưng vào năm 2024, một cơ quan truyền thông địa phương cáo buộc I-Med cung cấp hình ảnh cho Annallise.ai trong giai đoạn 2020 – 2022 mà không có sự đồng ý của bệnh nhân. Cơ quan thực thi pháp luật của Úc đã thẩm tra tiến tới điều tra, nhưng vào tháng 8.2025 họ kết luận rằng, các bản chụp đã ẩn hết thông tin cá nhân, do đó I-Med không vi phạm pháp luật Úc.

Harrison dần mua lại cổ phần của I-Med tại Annalise.ai vào năm 2024, rồi đổi tên nền tảng này thành “Harrison.ai Radiology”. Khi được hỏi về an toàn dữ liệu cá nhân, Tran nói: “Chúng tôi tin tưởng vào việc bảo vệ dữ liệu cá nhân. Chúng tôi xử lý dữ liệu với sự cẩn trọng và tôn trọng tối đa, cũng như đáp ứng mọi luật lệ quy định của chính quyền tiểu bang lẫn liên bang.”

Ở khía cạnh khác, Tran cho biết 1 trong những thách thức lớn nhất của anh là dẫn dắt startup đang phát triển nhanh chóng, từ chỗ chỉ có anh là lập trình viên duy nhất và Dimitry quản lý kinh doanh, thành doanh nghiệp 200 nhân viên như hiện nay. Để phát triển Harrison.ai thành hệ thống y tế toàn cầu, anh biết mình cần xây dựng đội ngũ đa ngành đa dạng, nhằm giải quyết nhiều việc, từ phân tích dữ liệu đến giấy phép, pháp lý. Anh nói kinh nghiệm thích nghi với cuộc sống ở Úc khi mới tới, giúp ích rất nhiều trong quá trình quản lý đội ngũ nhân viên toàn cầu hiện nay.

Nhìn về phía trước, Tran nói: “Có người hỏi liệu tôi sẽ từ bỏ ngành y? Câu trả lời là không. Tôi dùng tất cả những gì học được và trải nghiệm, để ứng dụng mỗi ngày.” 

Biên dịch: NVP — Nội dung đã được đăng trên Tạp chí Forbes Việt Nam số tháng 7.2026