Gần tám giờ sáng, Gloria Moncrief đến nhà chứa máy bay thuộc công ty dầu khí của mình tại phi trường Meacham ở Fort Worth (Texas). Bà bước lên chiếc Cessna Citation tám chỗ, bởi chiếc Boeing 737 đang bảo trì. Chuyến bay đến miền Nam Louisiana mất khoảng một tiếng. Sau đó là 45 phút chạy xe dọc con đê vào lưu vực sông Atchafalaya, vùng đầm lầy lớn nhất Bắc Mỹ, tiếp theo là 15 phút đi thuyền ngang qua những con cá sấu, đại bàng đầu trắng đang làm tổ và ngư dân đang đánh cá trong vùng nước.

Vòng qua khúc quanh, chiếc thuyền tới một giàn khoan khổng lồ với tháp cao 45m và động cơ gầm rú suốt ngày. Dáng người cao gầy, quần jean và đôi bốt da đà điểu tới đầu gối, Gloria Moncrief, 44 tuổi, tiến lên giàn khoan, nơi một nhóm công nhân lấm lem bùn đất đang điều khiển những đoạn ống thép dài bằng chiếc kìm thủy lực khổng lồ.

Moncrief là người đứng đầu công ty khoan Montex, doanh nghiệp gia đình sở hữu công ty con Moncrief Oil, chi 300.000 USD mỗi ngày để thuê giàn khoan và bố trí nhân viên làm việc suốt ngày đêm với 60 người chia ca 12 giờ, làm 14 ngày, nghỉ 14 ngày. Tất cả để khoan giếng khí tự nhiên sâu thứ 2 lịch sử Hoa Kỳ. Giếng Highlander 2 sâu gần 9,6km, giao cắt vùng cát dày bão hòa với hàng tỷ m³ khí tự nhiên. Công việc khoan đã hoàn tất sau 389 ngày.

Không có hoạt động mạo hiểm nào gây chú ý hơn trong ngành dầu khí, bằng việc Gloria Moncrief đặt cược vào một giếng sâu không ai dám chạm tới. Công ty đã chi 300 triệu USD để khoan Highlander 2. Hiện Moncrief tìm kiếm đối tác giúp tài trợ khoảng 2 tỷ USD nữa, để kết nối các giếng, xây dựng nhà máy xử lý và lý tưởng nhất là khoan thêm năm giếng siêu sâu nữa.

May mắn thay, Moncrief có sự kiên cường và kiên trì. Sau khi cả cha và ông nội qua đời năm 2021, người chú cố gắng tước quyền điều hành công ty của bà. Ngay khi bà giành được quyền kiểm soát, giếng trước Highlander bị sập. Không phải người hay bi lụy, bà nhanh chóng tập hợp đội ngũ để làm lại. Giai đoạn đầu đã hoàn tất và giá dầu đang tăng vọt. Moncrief chắc chắn có thể huy động được vốn và bán thành quả cho các nhà xuất khẩu khí đốt ở bang Louisiana, thu về hàng tỷ USD. Bà nói: “Tôi đã hứa với bố và ông nội rằng, tôi sẽ khoan. Đó là những gì tôi đang làm.”

Truyền thống gia đình bà bắt đầu từ năm 1927, khi cụ nội William A “Monty” Moncrief, một xạ thủ súng máy trong thế chiến I, bắt đầu khoan dầu. Sau chục hố khô không dầu, ông “trúng độc đắc” khi phát hiện ra một mỏ tỷ thùng ở Đông Texas năm 1931. Con trai ông, William A Jr (thường gọi là Tex), gia nhập công ty vào năm 1945. Với sự hỗ trợ từ nhà đầu tư gồm những người bạn chơi golf của Tex là Bing Crosby và Bob Hope, họ đã xây dựng một trong những cơ sở dầu khí gia đình lớn nhất nước Mỹ và có một vị trí trong danh sách Forbes 400 năm 1982, một thập niên sau khi họ khai thác mỏ khí Madden Deep khổng lồ ở Wyoming năm 1972.

Cơn sốt dầu mỏ có thể đã khiến họ bất cẩn. Năm 1994, Sở Thuế vụ (IRS) đột kích Moncrief Oil, thu giữ 300 thùng tài liệu và 25 tủ hồ sơ. Cuộc đột kích này luật sư của Tex mô tả vào thời điểm đó là “giống Gestapo”. Tex đã dàn xếp với cơ quan thuế vào năm 1996, nhưng phải chi 23 triệu USD.

Tex có tám người con với hai người vợ. Con trai cả trong cuộc hôn nhân thứ hai, là cha của Gloria, tức Charlie, trở thành người thừa kế sáng giá, trước sự thất vọng của người anh cùng cha khác mẹ Richard (người đã tách riêng và thành lập Moncrief Oil International, nhưng cuối cùng bị mắc kẹt trong vụ kiện kéo dài với tập đoàn Gazprom của Nga).

Con gái lớn của Charlie bị cuốn hút bởi hoạt động khoan dầu. “Ngay từ khi còn nhỏ, tôi biết đó là việc mình sẽ làm. Tôi yêu sự náo nhiệt của nó,” Moncrief, người gia nhập công ty năm 2009 sau thời gian ngắn làm việc tại Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống George W Bush, cho biết. (Jenna Bush là bạn cùng phòng với bà tại Đại học Texas).

Moncrief nhớ lại những ngày đầu làm việc, khi James Robert Moffett, chủ tịch tập đoàn khai khoáng khổng lồ Freeport-McMoRan ghé qua thuyết phục Tex và Charlie đầu tư vào một dự án tiềm năng nhưng siêu sâu ở Louisiana. James tiếp quản địa điểm Blackbeard từ ExxonMobil, công ty đã từ bỏ sau hơn một năm khoan và tiêu tốn 300 triệu USD.

Không nản lòng, Moffett (mất 2021) trải tấm bản đồ cho Tex và Charlie thấy dữ liệu địa chấn. Theo tính toán của ông, ở đây có túi khí khổng lồ mắc kẹt trong lớp đá 100 triệu năm tuổi.

Tex và Charlie ký hợp đồng mua 10% cổ phần một trong những dự án tiềm năng của Moffett. Gloria nói: “Tôi tham gia mọi cuộc họp và nghe mọi cuộc điện thoại.” Moffett, người đặt tên các dự án tiềm năng theo tên những hải tặc (dù là huyền thoại hay không), đã khoan giếng Davy Jones tới độ sâu 8,8km. Đây có vẻ là mỏ khổng lồ với hàng tỷ mét khối khối khí, nhưng rắc rối về máy móc trầm trọng hơn do nhiệt độ dưới đáy lên tới 440 độ C và áp suất cực lớn, buộc họ bỏ dự án năm 2012. Hàng loạt hố khoan siêu sâu không có khí nối tiếp sau. Rồi Highlander ra đời. Một liên minh do Freeport-McMoRan dẫn đầu, với Moncrief giữ 10%, đã hoàn thành việc khoan Highlander năm 2014, rồi bắt đầu sản xuất 2,1 triệu m³ khí mỗi ngày (doanh thu khoảng 80 triệu USD mỗi năm theo giá hiện nay).

Sách Lược

Khí tự nhiên là ngành công nghiệp đang lên. Cheniere Energy kiếm tiền ổn định tại hai địa điểm hóa lỏng ở Texas và Louisiana, nơi LNG được đưa lên tàu. Giá trị của tập đoàn (nợ cộng với cổ phiếu phổ thông) ở mức hợp lý, gấp 10 lần mức 7,5 tỷ USD lợi nhuận trước lãi vay, thuế và khấu hao (EBITDA) dự kiến trong năm 2026. Điều này cũng hợp lý. Cổ phiếu công ty được giao dịch ở mức gấp 16 lần dòng tiền 15 USD mỗi cổ phiếu sau chi phí đầu tư mà Value Line ước tính cho năm 2026. Ít hấp dẫn hơn, nhưng các nhà đầu tư ham cổ tức quan tâm (những người sẵn sàng đối mặt hồ sơ thuế K-1 phiền phức), như Cheniere Energy Partners, đơn vị sở hữu cảng Louisiana và một đường ống dẫn khí. Tỷ suất cổ tức 5%.

William Baldwin là người phụ trách chuyên mục Chiến lược đầu tư của Forbes.

Nhiều người cho rằng khoan sâu không có ý nghĩa khi sự bùng nổ khí đá phiến đang diễn ra. Một trong những người phản đối là nhà thâu tóm doanh nghiệp Carl Icahn, đã vận động thành công để Freeport từ bỏ giấc mơ của Moffett.

Năm 2017, không lâu sau khi Freeport rút lui, và bán cổ phần cho đơn vị khác, Charlie được chẩn đoán mắc ung thư. Gloria lái xe đưa cha đi xạ trị mỗi ngày. Ông tận dụng những chuyến đi để dạy cô con gái những thứ cần biết. Ông từng nói: “Gloria, tất cả những việc này sẽ dồn lên vai con.”

Tex và Charlie đều qua đời năm 2021, sau đó chú của Gloria là Dick cố gắng sa thải giám đốc tài chính (CFO) và phản đối ý tưởng phụ nữ điều hành doanh nghiệp (công ty thuộc sở hữu của ba quỹ tín thác, đại diện cho con cháu của Tex). Gloria đưa ông ra tòa và thắng một vụ kiện, nhưng tranh chấp pháp lý giữa hai người vẫn tiếp tục. “Bạn phải cứng rắn, đặc biệt trong lĩnh vực kinh doanh của đàn ông,” Kit Moncrief, mẹ của Gloria, người giữ chức chủ tịch hội đồng quản trị Đại học Texas Christian và chủ tịch bảo tàng vinh danh các nữ cao bồi Texas cho biết. “Nó là người được chọn để tiếp quản. Chưa bao giờ tôi nghi ngờ điều đó.”

Tháng 1.2023, Gloria nhận được cuộc gọi thông báo rằng, giếng Highlander đầu tiên bị đổ sập. Nước xâm nhập và không thể khai thác khí đốt được nữa. Đó là tổn thất lớn. Tháng 5.2026, đối tác mua cổ phần của Freeport đã bán lại cho Montex. Tuy nhiên có một điểm sáng: 300 triệu USD tiền bảo hiểm được sử dụng để thay thế giếng Highlander bằng một giếng mới.

Những người hoài nghi tự hỏi, tại sao phải bỏ ra nhiều tiền như vậy để khoan sâu, trong khi Mỹ có nguồn khí đá phiến giá rẻ dồi dào. Thật ra, chính vì cuộc cách mạng khí đá phiến mà Moncrief lại lạc quan. Vì sự dồi dào của khí đá phiến, dẫn đến xây dựng các nhà ga xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) dọc bờ biển vịnh Mexico, gần giếng Highlander. Đến cuối năm 2027, Moncrief dự kiến sẽ kết nối Highlander 2 với một trong những đường ống dẫn khí chỉ cách đó vài dặm.

Trên chuyến bay trở về nhà giữa những cơn bão, Moncrief rời khỏi chỗ ngồi trên chiếc Citation để yêu cầu phi công tránh xa đám mây khổng lồ đang chắn đường tới Fort Worth. Bà nói: “Mấy năm qua tôi trải đủ sóng gió gập ghềnh rồi.”

Nội dung đã được đăng trên tạp chí Forbes Việt Nam số tháng 9/10.2026