Galaxea AI: Startup 700 triệu USD đầy tham vọng “soán ngôi” Tesla Optimus

Trong một tòa nhà bình thường ở quận Zhongguancun của thủ đô Bắc Kinh (quận này đôi khi được ví như Silicon của Trung Quốc), có buổi huấn luyện AI vào một hôm tháng 7 nóng bức. Trong phòng thí nghiệm nhỏ của công ty khởi nghiệp robot Galaxea AI, một nhân viên trẻ bật công tắc điều khiển cánh tay robot. Ngay lập tức 2 cánh tay robot tiến tới vuốt phẳng tấm ga trải giường đang nhăn nhúm. Tất cả được một nhân viên khác quay lại.

Hình ảnh và video này sẽ sử dụng giúp huấn luyện mô hình AI độc quyền của Galaxea, làm nền tảng cho dòng robot hình người có bánh xe R1. Robot này cao 1,7m được thiết kế hỗ trợ công việc trong nhà máy, tương lai không xa sẽ trong các hộ gia đình. Đây là mục tiêu đầy tham vọng với một công ty vừa thành lập hơn 2 năm, đang chạy đua trong ngành để cung cấp robot với kỳ vọng giúp thay đổi công việc thường nhật của con người.

Ông Xu Huazhe, giám đốc khoa học 32 tuổi của Galaxea AI nói từ phòng họp tại trụ sở khiêm tốn của công ty: “Ngành công nghiệp này đang phát triển rất mạnh. Để tiếp tục tiến bộ, chúng tôi cần làm việc chăm chỉ hơn và nhanh hơn.”

Được tôn vinh trong danh sách 100 công ty triển vọng nhất khu vực năm 2024, Galaxea AI lấy 2 từ “galaxy” (thiên hà) và “sea” (biển cả) làm tên, phản ánh tham vọng vươn tới biển cả và vì sao, quyết tâm chiến thắng mọi thách thức. Trong 3 năm tới, theo ông Xu – vị kỹ sư được đào tạo tại Stanford chia sẻ, là R1 sẽ được triển khai trên diện rộng tại những dây chuyền sản xuất ở nhiều nơi.

Tự động hóa ngày càng đóng vai trò quan trọng trong sản xuất. Trung Quốc là một trong những nơi dẫn đầu thế giới về việc lắp đặt robot ở nhà máy, cùng với Hàn Quốc (sở hữu mật độ robot trên 10.000 công nhân cao nhất thế giới) và Singapore. Thông tin này từ Liên đoàn Robot Quốc tế (IFR) có trụ sở tại Frankfurt, tổ chức phi lợi nhuận chuyên hỗ trợ nghiên cứu robot. Robot hình người R1 của Galaxea AI hướng đến những nhiệm vụ lặp đi lặp lại đòi hỏi sự chính xác và khéo léo. Ví dụ chế tạo ô tô, vẫn cần con người lắp ráp hàng trăm đôi khi hàng ngàn linh kiện riêng lẻ.

Ngoài xưởng sản xuất, ông Xu tự tin R1 sẽ được dùng tại nhiều hộ gia đình trong chưa đầy 1 thập kỷ tới, giúp công việc như nấu ăn, quét dọn và trải giường. Các nhà đầu tư cũng tin tưởng vào tầm nhìn này. Tháng 7.2025, Galaxea AI huy động được 100 triệu USD trong vòng gọi vốn Series A từ một nhóm nhà đầu tư như Capital Today trụ sở tại Hồng Kông (Trung Quốc), công ty fintech Ant Group và Long-Z Investments – chi nhánh đầu tư mạo hiểm của tập đoàn khổng lồ Meituan. Sau đó, Galaxea AI được định giá 700 triệu USD. Galaxea AI vẫn đang huy động thêm với mục tiêu 1 tỷ USD, và dự kiến ra mắt robot hình người 2 chân đầu tiên (chưa đặt tên) trong năm 2026.

R1 kích thước thật có 2 tay, bắt đầu được Galaxea AI bán vào cuối năm 2024 có giá từ 44.500 USD đến 64.000 USD tùy thuộc phụ kiện đi kèm như bàn tay 5 ngón thay vì kẹp 2 cạnh. Theo ông Xu, công ty đặt mục tiêu xuất xưởng 1.000 robot những tháng tới. Một nửa bán ở Trung Quốc và phần còn lại bán tại nước ngoài, như Hoa Kỳ – thị trường trọng điểm trong chiến lược mở rộng ra toàn cầu.

Mục tiêu trên có vẻ khiêm tốn, nhưng ông Xu muốn nhìn bức tranh toàn cảnh. Thế giới có thể sẽ đạt 2 triệu robot hình người vào cuối năm 2035, với 15.000 cá thể xuất xưởng năm 2025. Theo nhà phân tích Phyllis Wang từ UBS Securities có trụ sở tại Thượng Hải, con số này dự kiến tăng vọt lên 300 triệu năm 2050, đưa tổng giá trị thị trường robot bao gồm cả linh kiện và phần mềm, lên tới 1,7 ngàn tỷ USD.

Theo IFR, robot hình người là loại giống người thật, gồm đầu, thân và 2 tay. Robot này có thể đi lại bằng 2 chân hoặc bánh xe. Chân hoặc bánh xe đều được tính là phương tiện chuyển động.

Cuộc đua trong lĩnh vực này được cho ngày càng khó khăn. Galaxea AI bị đẩy vào thế đối đầu với nhiều “tay chơi” tầm cỡ trong lẫn ngoài nước, như robot Optimus tiên tiến của Tesla. Tỷ phú Elon Musk, nhà sáng lập Tesla viết trên X vào tháng 7.2025 rằng, Optimus sẽ bắt đầu giao đồ ăn cho khách tại nhà hàng tự phục vụ của họ ở Los Angeles năm 2026. Tuy nhiên, tỷ phú Musk cũng phải thừa nhận “nếu số 1 là robot của Mỹ, thì từ thứ 2 đến thứ 10 là các công ty Trung Quốc”.

Ông Xu có niềm tin lớn vào Galaxea AI, dựa trên đội ngũ nhân tài gồm nhà khoa học và kỹ sư rất có chiều sâu chuyên môn, lẫn khát khao trong sứ mệnh tạo ra robot tốt hơn. Công ty chưa đạt được điều này nhưng có nhiều tiến bộ. Tháng 8.2025, Galaxea AI ra mắt G0 – mô hình AI giúp robot hiểu rõ hơn mệnh lệnh bằng lời nói, suy luận và thực hiện thao tác phức tạp (như dọn giường). Mô hình này được xây dựng dựa trên các tập dữ liệu về hành vi của robot do Galaxea AI thu thập trong môi trường thực tế liên quan đến nhà cửa, cửa hàng và văn phòng. Công ty cho phép người bên ngoài truy cập dữ liệu này, nhằm mục đích hỗ trợ phát triển robot trên toàn cầu. Tuy nhiên nhà phân tích Phyllis Wang từ UBS Securities bi quan rằng, có thể cần thời gian để công nghệ tiến bộ đến mức cho phép robot hỗ trợ con người một cách có ý nghĩa trong cuộc sống hằng ngày.

Những khách hàng hiện nay của Galaxea AI có công ty AI Physical Intelligence của Mỹ và Đại học Stanford – đơn vị đã hợp tác với Galaxea AI để huấn luyện R1 thực hiện nhiệm vụ như đổ rác và dọn dẹp vệ sinh. Ông Xu từ chối chia sẻ thông tin khách hàng sản xuất công nghiệp, viện dẫn những thỏa thuận bảo mật nhưng cho biết nhiều nhà máy sản xuất ô tô của Trung Quốc sẽ sử dụng R1 để vận chuyển hàng hóa bắt đầu từ cuối 2025 đầu 2026. Công ty chưa có doanh thu trong năm 2024 nhưng dự kiến đạt hàng triệu USD năm 2025 và có lãi vào năm 2026.

“Họ đang chuẩn bị cho xã hội nhiều robot giống con người hơn.”

Ông Reyk Knutsen, nhà phân tích tại công ty nghiên cứu SemiAnalysis ở Florida cho biết, Galaxea AI có đội ngũ nhân sự chất lượng, nhưng gặp cạnh tranh gay gắt trong nước. Theo ước tính của chuyên gia Ming Hsun Lee, một nhà phân tích từ BofA Global Research, hiện có khoảng 30–40 công ty sản xuất robot hình người tại đất nước tỷ dân. Ông so sánh thị trường non trẻ này với lĩnh vực xe điện ở Trung Quốc cách đây một thập kỷ, khi nhiều công ty tranh giành thị phần trong lúc chính quyền trung ương khuyến khích phát triển xe điện như một cột trụ tăng trưởng mới.

Dân số già hóa và lực lượng lao động ngày càng thiếu hụt, buộc Trung Quốc tìm phương án thay thế. Tháng 3.2025, Chính phủ Trung Quốc thành lập quỹ trị giá 138 tỷ USD hỗ trợ đầu tư phát triển robot cùng các công nghệ tiên tiến khác. Để giúp xã hội 1,4 tỷ người làm quen với cuộc sống máy móc, chính phủ đã tổ chức các sự kiện như Thế vận hội robot hình người lần đầu vào tháng 8.2025 tại Bắc Kinh, nơi robot từ 16 quốc gia tranh tài trong các môn thể thao như bóng đá, kickboxing và khiêu vũ. Bà Susanne Bieller, tổng thư ký IFR chia sẻ: “Họ đang chuẩn bị cho xã hội tương lai với sự góp mặt nhiều hơn của robot.”

•  •  •

Ông Xu vừa chuyên tâm vào Galaxea AI vừa giảng dạy công nghệ robot và trí tuệ nhân tạo tại Đại học Thanh Hoa, được coi là nhà khoa học hàng đầu trong lĩnh vực của mình. Nhóm sáng lập gồm 4 thành viên của Galaxea AI đang tận dụng thế mạnh mỗi cá nhân. Ông Xu và Zhao Hang là đồng giám đốc khoa học, đang nghiên cứu mô hình AI để huấn luyện cho các robot hình người. CEO của Galaxea AI là ông Gao Jiyang 33 tuổi; cùng với giám đốc phụ trách hoạt động là ông Li Tianwei 31 tuổi; thường xuyên làm việc tại nhà máy ở Tô Châu để giám sát quá trình sản xuất cũng như thúc đẩy thương mại hóa.

Theo ông Xu, công ty dự định sớm tăng lên 200 nhân viên vào đầu 2026 từ con số 120 cuối năm 2025. CEO Gao từng làm kỹ sư phần mềm AI tại công ty xe tự lái Waymo ở Mỹ và Momenta ở Trung Quốc, trước khi thành lập Galaxea AI đã đến gặp ông Xu để bàn về ý tưởng. Ông Xu cảm thấy đây là lúc rất thích hợp, do sự tiến bộ nhanh của trí tuệ nhân tạo.

Hai người quen biết nhau khi còn là sinh viên kỹ thuật điện ở Đại học Thanh Hoa. Gao hơn Xu một tuổi. Xu lớn lên ở thành phố công nghiệp Trường Xuân phía Đông Bắc, sau đó học tiến sĩ AI tại Đại học California, rồi tiếp tục nghiên cứu sau tiến sĩ tại Đại học Stanford tập trung vào công nghệ liên quan đến thị giác máy tính. Năm 2022, ông về Trung Quốc giảng dạy tại Đại học Thanh Hoa, rồi cùng Gao thành lập Galaxea AI năm 2023.

Một trong những đối thủ cạnh tranh lớn nhất của Galaxea AI trong nước là Unitree Robotics. Đây là nhà sản xuất robot hình người được định giá 1,7 tỷ USD. Công ty có trụ sở tại Hàng Châu này gần đây gây chú ý khi ra mắt robot hình người với giá cả phải chăng, có thể nhận ra giọng nói và hình ảnh. Giá khởi điểm là 5.900 USD. Theo ông Xu, chi phí phát triển robot của Galaxea sẽ giảm xuống trong tương lai, nhờ quy mô hàng loạt, để trở nên khả thi hơn cho người dùng.

Ông Xu dự đoán, hiện nay đang có quá nhiều công ty sản xuất robot hình người tại Trung Quốc, nên trong 3–5 năm tới sẽ có làn sóng sáp nhập, bởi chỉ những công ty hoạt động hiệu quả mới tồn tại được.

Biên dịch: NVP — Nội dung đã được đăng trên Tạp chí Forbes Việt Nam số tháng 3.2026