Doanh nhân từ thiện châu Á–Thái Bình Dương

Giáo dục thường là hoạt động chính của các nhà hảo tâm trong khu vực. Nhóm người được vinh danh năm nay cũng không ngoại lệ. Tại Trung Quốc, tỷ phú Yu Renrong tặng cổ phần trị giá 4,9 tỷ nhân dân tệ (688 triệu USD) từ công ty OmniVision Integrated Circuits Group cho Viện Công nghệ Đông phương Ninh Ba, một trường đại học do ông thành lập ở quê nhà.

Hỗ trợ phụ nữ theo đuổi sự nghiệp trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM) là chủ đề lớn khác trong năm nay. Doanh nhân trung tâm dữ liệu người Úc Robin Khuda đã quyên góp 66 triệu USD cho Đại học Sydney, để tài trợ chương trình STEM kéo dài 20 năm cho nữ sinh. Tương tự, doanh nhân Solina Chau ở Hồng Kông (Trung Quốc) quyên góp 20 triệu USD cho trường cũ, Đại học New South Wales tại Sydney, để hỗ trợ dự án xây dựng khu ký túc xá cho nữ sinh đang học chương trình STEM.

Tại Đông Nam Á, tỷ phú Jeffrey Cheah người Malaysia cam kết chi 121 triệu USD trong 5 năm tới, để thành lập một trong những quỹ tài trợ giáo dục lớn nhất nước cho Đại học Sunway. Ở Singapore, quỹ của gia đình doanh nhân Wee do 2 anh em Wee Ee Cheong và Wee Wei Ling, đã quyên góp 86 triệu USD cho Đại học Công nghệ Nanyang.

Mười mục trong danh sách không xếp hạng này được chọn, dựa trên hoạt động từ thiện của các tỷ phú trong 2 năm qua. Danh sách chỉ tính nếu doanh nghiệp thuộc sở hữu tư nhân và cá nhân tỷ phú hoặc gia đình sở hữu phần lớn cổ phần.

Năm 2024, doanh nhân Yu Renrong tặng cổ phần trong công ty sản xuất chip niêm yết trên sàn Thượng Hải của mình, OmniVision Integrated Circuits Group, trị giá 688 triệu USD cho Viện Công nghệ Đông phương Ninh Ba (EIT), một trường đại học ông thành lập ở quê nhà. Khoản quyên góp thực hiện thành 3 đợt từ tháng 3 đến tháng 12.2025, một phần thông qua quỹ giáo dục Yu Renrong. Ông được cho có kế hoạch quyên góp hơn 3 tỷ USD cho EIT trong tương lai.

Tỷ phú Yu Renrong công bố kế hoạch thành lập EIT năm 2020, bắt đầu xây dựng năm 2022. EIT chuyên đào tạo về AI, vật liệu mới và chất bán dẫn. Trường chào đón 200 sinh viên đầu tiên vào tháng 8.2025. Trường đặt mục tiêu đào tạo 10.000 sinh viên và có 1.450 nhân viên vào năm 2035. Doanh nhân Yu sở hữu tài sản 5,8 tỷ USD, chủ yếu từ cổ phần trong OmniVision, công ty ông thành lập năm 2007, lấy cảm hứng từ ông trùm vận tải biển Y.K.Pao, người đã quyên góp 20 triệu USD thành lập Đại học Ninh Ba năm 1984.

Tháng 11.2025, tỷ phú Jeffrey Cheah người Malaysia cam kết thành lập một quỹ trị giá 121 triệu USD cho Đại học Sunway, trường ông thành lập năm 2004. Trước đó ông bỏ ra 1,21 triệu USD để thành lập ghế giáo sư danh dự Tan Sri Sir Jeffrey Cheah tại khoa y thuộc Đại học Quốc gia Malaysia, một trường công lập. Ngoài ra ông cũng tặng 1,3 triệu USD cho 2 trường tiểu học ở bang Selangor để nâng cấp cơ sở vật chất.

Tỷ phú Cheah làm giàu từ bất động sản và chăm sóc sức khỏe, thành lập quỹ Jeffrey Cheah tập trung vào giáo dục năm 2010, đến nay đã trao tặng gần 250 triệu USD cho học bổng và trợ cấp. Ông nói: “Tôi luôn tin rằng, mỗi người trong chúng ta đều phải có một mục đích cao cả trong cuộc sống. Với tôi, sứ mệnh cao cả đó là cam kết cống hiến cho xã hội một cách ý nghĩa và hiệu quả, mang lại hạnh phúc cho những thế hệ tương lai.”

Tại cuộc họp cổ đông thường niên của Waaree Energies tháng 10.2025, chủ tịch kiêm CEO Hitesh Doshi tuyên bố ông và 3 người anh em trai của mình (Pankaj, Kirit, Viren) sẽ tặng 1% cổ phần trong công ty, trị giá 100 triệu USD cho quỹ Waaree trong vòng 12 – 18 tháng tới. Waaree Energies là nhà sản xuất điện mặt trời lớn nhất Ấn Độ theo công suất.

Bốn anh em, sở hữu tổng cộng 64% cổ phần Waaree, đã lọt danh sách 100 người giàu nhất Ấn Độ năm nay, sau khi đưa công ty niêm yết trên sàn chứng khoán năm 2024. Họ dự định hỗ trợ các lĩnh vực như giáo dục, chăm sóc sức khỏe và phát triển cộng đồng. Bốn người cũng đặt mục tiêu xây trường học và ký túc xá khắp Ấn Độ. Doanh nhân Doshi nói vào tháng 10.2025: “Bằng cách đầu tư vào những lĩnh vực thiết yếu này, chúng tôi trao quyền cho cá nhân và tạo cảm hứng thúc đẩy thay đổi tích cực lâu dài. Cùng nhau chúng ta có thể xây dựng tương lai công bằng và tươi sáng hơn.” 

Tháng 4.2025, quỹ Wee – tổ chức từ thiện của gia đình doanh nhân Wee do 2 anh em Wee Ee Cheong và Wee Wei Ling đại diện, cùng với ngân hàng UOB do gia đình kiểm soát, đã quyên góp 86 triệu USD cho Đại học Công nghệ Nanyang (NTU) ở Singapore. Cộng với khoản tương ứng từ chính phủ cùng thời gian, NTU đã có thêm 192 triệu USD để hỗ trợ tài chính cho sinh viên và dạy kèm các em có hoàn cảnh khó khăn. Quỹ Wee cũng có một số tài trợ khác, như vào tháng 7.2025 đã góp 4 triệu USD cho Nursing Academic Fund, trong đó 3,8 triệu USD hỗ trợ nghiên cứu cho những điều dưỡng tại bệnh viện SingHealth thuộc sở hữu nhà nước.

Quỹ Wee thành lập năm 2009 bởi tỷ phú ngân hàng Wee Cho Yaw, người qua đời năm 2024. Ông Wee Ee Cheong chia sẻ với báo chí: “Chúng tôi tự hào tôn vinh di sản của cha mình, bằng cách hỗ trợ NTU giúp giới trẻ phát huy tiềm năng lớn lao ở bên trong thông qua giáo dục.”

Hai tháng sau khi bán công ty điều hành trung tâm dữ liệu AirTrunk có trụ sở tại Sydney, cho tập đoàn Blackstone và Quỹ Hưu trí Canada với giá 16 tỷ USD vào tháng 12.2024, người sáng lập kiêm CEO đã quyên tặng 67 triệu USD cho Đại học Sydney thông qua quỹ Khuda của gia đình. Khoản tặng này là lớn nhất trong lịch sử của trường, dùng tài trợ chương trình STEM cho nữ sinh trong 20 năm, cộng với cung cấp học bổng bậc trung học và đại học của nhà trường.

Doanh nhân Khuda sinh ra ở Bangladesh, thành lập quỹ Khuda cùng vợ là bà Melea Walker-Khuda năm 2020, với mục tiêu bình đẳng giới trong ngành công nghệ do nam giới thống trị. Trong một thông cáo báo chí, doanh nhân Khuda cho biết muốn tạo ra tác động tích cực lâu dài cho xã hội, bằng cách thúc đẩy sự đa dạng trong học viên STEM. Sau đó ông nói thêm, chương trình này thực sự truyền cảm hứng từ niềm tin sâu sắc rằng, tài năng có mặt ở mọi nơi nhưng cơ hội thì không.

Tháng 3.2025, tỷ phú Robert Ng và con trai Daryl quyên góp 26 triệu USD thông qua quỹ từ thiện Ng Teng Fong của gia đình và Tập đoàn Sino, để hỗ trợ phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) tại Hồng Kông (Trung Quốc). Khoản này tài trợ cho Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển AI Hồng Kông (HKGAI), hoạt động dưới sự bảo trợ của InnoHK, một sáng kiến từ chính phủ nhằm thúc đẩy thành phố trở thành trung tâm nghiên cứu quan trọng. Hợp tác với các tổ chức nghiên cứu do Đại học Khoa học & Công nghệ Hồng Kông dẫn dắt, HKGAI đã ra mắt HKGAI V1 – mô hình ngôn ngữ lớn phát triển nội địa. Tiếp theo là HKChat – chatbot AI có thể giao tiếp tiếng Anh, tiếng Quảng Đông và tiếng Quan Thoại.

Quỹ được thành lập năm 2010 bởi người anh và em trai Philip – hiện là CEO của Far East Organization có trụ sở tại Singapore, để tưởng nhớ người cha quá cố. Lĩnh vực trọng tâm của quỹ là giáo dục, chăm sóc sức khỏe, nghệ thuật và văn hóa nghệ thuật khắp Hồng Kông, Trung Quốc đại lục và Singapore. Tháng 10.2025, quỹ quyên góp 3 triệu USD để bảo tồn 3.000 cây cổ thụ tại thủ đô Bắc Kinh. Daryl Ng trở thành chủ tịch Tập đoàn Sino có trụ sở tại Hồng Kông (Trung Quốc) vào tháng 8.2025, sau khi người tiền nhiệm nghỉ hưu. —Catherine Wang

Doanh nhân Hwang đã quyên tặng số thiết bị y tế trị giá 39 triệu USD cho trường cũ của mình, Đại học Quốc gia Yang Ming Chiao Tung vào tháng 10.2024, để phục vụ liệu pháp xạ trị bắt giữ neutron boron dựa trên máy gia tốc (AB-BNCT), một loại xạ trị sử dụng chùm tia neutron để tiêu diệt tế bào ung thư mà không làm tổn thương các mô khỏe mạnh. Được phát triển bởi Heron Neutron Medical, một công ty con niêm yết của tập đoàn tư nhân Hermes-Epitek, thiết bị này sẽ được lắp tại cơ sở mới của bệnh viện Taipei Veterans General ở Đài Bắc, đối tác giảng dạy và thực nghiệm lâm sàng của trường đại học.

Bệnh viện cho biết, họ đã điều trị cho hơn 600 bệnh nhân bằng AB-BNCT từ năm 2010. Thiết bị mới giúp họ điều trị nhiều bệnh nhân hơn. Xây dựng cơ sở mới bắt đầu từ tháng 8.2025, dự kiến đi vào hoạt động năm 2027. Doanh nhân Hwang đã tích lũy khối tài sản 2 tỷ USD của mình bằng việc phát triển các thiết bị quang tử trong sản xuất chip. Phần lớn tài sản đến từ việc bán HMI (trước đây là Hermes Microvision), một đơn vị của Hermes-Epitek do ông thành lập năm 1977 chuyên sản xuất hệ thống kiểm tra chip cho nhà sản xuất thiết bị bán dẫn ASML của Hà Lan. Thương vụ bán HMI thu về 3,1 tỷ USD năm 2016.

Tháng 11.2025, tỷ phú đầu tư công nghệ Solina Chau quyên tặng 19,5 triệu USD cho trường cũ của mình, Đại học New South Wales (UNSW) ở Sydney, để xây dựng ký túc xá cho nữ sinh theo học STEM. Khoản đóng góp thông qua quỹ H.S.Chau giúp tài trợ dự án xây tòa nhà Horizons, đặt tên theo công ty đầu tư mạo hiểm Horizons Ventures có trụ sở tại Hồng Kông (Trung Quốc) của bà. Tòa nhà dự kiến khai trương năm 2030.

Bà tốt nghiệp cử nhân thương mại tại UNSW, sau đó gặt hái thành công lớn với những khoản đầu tư sớm vào Facebook, Spotify và Siri. Bà thành lập quỹ H.S.Chau năm 1996, từ đó đóng góp hơn 200 triệu USD cho giáo dục và chăm sóc sức khỏe phụ nữ.

Bà Chau phát biểu tại một sự kiện của trường vào tháng 11.2025: “Tuyệt vời là tính từ luôn hiện lên trong đầu tôi mỗi khi nhớ lại khoảng thời gian ở UNSW. Sự đóng góp này thể hiện lòng biết ơn sâu sắc đối với ngôi trường giúp tôi tìm ra hướng đi, và có lẽ là cả bản thân mình.” Là bạn đồng hành của người giàu nhất Hồng Kông (Trung Quốc), Li Ka-shing, bà cũng là giám đốc của quỹ Li Ka-shing.

Tháng 3.2025, tỷ phú than đá Low Tuck Kwong cam kết góp 6,1 triệu USD cho Đại học Công nghệ Nanyang (NTU) ở Singapore, thông qua quỹ Low Tuck Kwong chuyên tập trung vào giáo dục, chăm sóc sức khỏe và phúc lợi xã hội. NTU là nơi con trai ông, David, tốt nghiệp cử nhân kỹ thuật năm 2004. Ông cho biết số tiền này dùng để cấp học bổng cho sinh viên cần hỗ trợ tài chính và sinh viên cao học người Indonesia.

Ông Low từng nhiều lần tài trợ ở quê nhà Indonesia, như Viện Công nghệ Bandung và University of Indonesia. Động lực của ông là đảm bảo tương lai tốt hơn cho thế hệ trẻ. Năm 2023, quỹ của ông đã trao tặng kỷ lục 101 triệu đô la Singapore cho Trường Chính sách công Lý Quang Diệu thuộc Đại học Quốc gia Singapore – trường cũ của con gái ông, để hỗ trợ các chương trình lãnh đạo dành cho quan chức châu Á, cộng với học bổng cho người theo học về chính sách công và quan hệ quốc tế. Ông Low là người sáng lập tập đoàn khai thác than khổng lồ Bayan Resources, sinh ra tại Singapore nơi cha mình làm việc năm 1948. Tài sản ròng của ông hiện khoảng 25 tỷ USD.

Tỷ phú vắc-xin Cyrus Poonawalla và con trai Adar đã quyên góp 13 triệu USD vào tháng 10.2025, thông qua Viện Serum Ấn Độ thuộc sở hữu tư nhân của họ cho Bảo tàng Khoa học Anh. Đây là khoản hỗ trợ lớn nhất mà bảo tàng từng nhận được. Bảo tàng sẽ sử dụng số tiền này để chuyển đổi phòng trưng bày “Making of the Modern World” thành “Ages of Invention: The Serum Institute Gallery”, dự kiến mở cửa năm 2028.

Với diện tích 2.200m2 nơi đây sẽ gói gọn 250 năm đổi mới khoa học và trưng bày những hiện vật như đầu máy xe lửa hơi nước lâu đời nhất thế giới, ống tia cathode được nhà khoa học người Anh J.J.Thomson sử dụng khi phát hiện ra electron và kính viễn vọng của nhà thiên văn học người Đức Caroline Herschel. Doanh nhân Adar nói với báo chí: “Với sự hỗ trợ này, chúng tôi muốn góp phần chuyển đổi không gian mang tính biểu tượng của bảo tàng, truyền cảm hứng cho thế hệ tương lai và tôn vinh hành trình khoa học kỳ diệu đã định hình thế giới chúng ta ngày nay.”

Phóng viên: Jonathan Burgos, Zinnia Lee, Anuradha Raghunathan, Jessica Tan, Catherine Wang, Yue Wang và Ardian Wibisono

Biên dịch: NVP — Nội dung đã được đăng trên Tạp chí Forbes Việt Nam số tháng 1/2.2026