Danh sách: Những vị tỉ phú nổi tiếng vướng vào vòng lao lý

Chỉ vài ngày sau thông tin Donald Trump bị truy tố, Rishi Shah – nhà đồng sáng lập và cựu CEO của Outcome Health đã bị kết án 19 tội danh lừa đảo trong nhiều năm qua.

Việc trở thành một tỉ phú hoặc cựu tỉ phú không đồng nghĩa tránh khỏi vấn đề pháp lý. Thực chất, trở nên nổi tiếng còn khiến họ đối mặt với nguy cơ pháp lý hơn nữa. Gần đây nhất là Rishi Shah, nhà đồng sáng lập của Outcome Health từng giữ danh hiệu tỉ phú. Vào ngày 11.4, bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) tuyên bố Rishi Shah, từng nằm trong nhóm 400 người giàu nhất nước Mỹ năm 2017 với khối tài sản ròng ước tính 3,6 tỉ USD, đã bị kết án 19 tội danh về hành vi lừa đảo qua thư và lừa đảo qua đường điện tín trong hơn 6 năm qua.

Rishi Shah, bỏ học đại học Northwestern, gây dựng khối tài sản từ việc đồng sáng lập Outcome Health – công ty khởi nghiệp về công nghệ chăm sóc sức khỏe vào năm 2006. Công ty đã huy động gần 500 triệu USD từ các nhà đầu nổi tiếng gồm Goldman Sachs, quỹ đầu tư CapitalG thuộc Alphabet và Pritzker Group. Tháng 5.2017, Outcome Health đạt mức định giá 5,5 tỉ USD. Mô hình kinh doanh của Outcome Health tương đối phức tạp. Đó là công ty lắp đặt máy tính bảng, màn hình trong phòng làm việc của các bác sĩ và phòng chờ, trên đó hiển thị quảng cáo của những công ty khác, phần lớn là hãng dược phẩm, đến người tới khám.

Chỉ năm tháng sau đợt huy động vốn đó, Forbes và Wall Street Journal đưa tin Outcome Health xuất hiện những vấn đề. Trong đó, Wall Street Journal thông tin công ty nhận về các cáo buộc gian lận giao dịch, trích dẫn từ một cựu nhân viên cho biết các công ty dược phải đóng phí thay đổi quảng cáo trên nhiều màn hình hơn công ty đã lắp đặt. Giám đốc của Outcome Health cho biết vấn đề của công ty ngày càng lớn. Năm 2018, Rishi Shah từ chức CEO sau khi dàn xếp vụ kiện tụng với các nhà đầu tư của Outcome Health. Theo ước tính của Forbes, khối tài sản ròng của Rishi Shah trong năm 2018 giảm xuống dưới 1 tỉ USD khi vốn hóa thị trường của Outcome Health giảm.

Tháng 11.2019, Rishi Shah và hai giám đốc khác của Outcome Health nhận về cáo buộc quảng cáo cho các công ty dược phẩm “ma”, và thổi phồng doanh thu để vay vốn từ ngân hàng. Cả ba đều phủ nhận thực hiện hành vi sai trái trên. Cách đây hai tuần, một thẩm phán đã kết án Rishi Shah cùng nhà đồng sáng lập và cựu chủ tịch của Outcome Health Shradha Agarwal, cũng như cựu giám đốc vận hành (COO) và giám đốc tài chính (CFO) Brad Purdy. Theo thông cáo của DOJ, các bị cáo đã lên kế hoạch lừa đảo trong 6 năm, từ năm 2011-2017 và thu về tối thiểu 45 triệu USD từ khách hàng.

Cả ba đều thổi phồng doanh thu và đưa vào kiểm toán báo cáo tài chính, dẫn đến khoản tài trợ bằng nợ 110 triệu USD năm 2016 và 487,5 triệu USD vốn chủ sở hữu vào năm 2017. Rishi Shah và Agarwal nhận khoảng 263 triệu USD cổ tức từ các hoạt động tài chính. Sau khi nhận về đơn kiện từ các nhà đầu tư, Shah và Agarwal được cho là đồng hoàn trả 159 triệu USD trong khoản cổ tức trị giá 225 triệu USD họ nhận được. Rishi Shah và đồng phạm có thể đối mặt với bản án nhiều năm tù giam.

Rishi Shah nằm trong số những vị tỉ phú nổi tiếng rơi vào rắc rối pháp lý. Cựu tổng thống Mỹ Donald Trump là cái tên nổi bật nhất, khi ông bị truy tố vào ngày 4.4 qua. Ông Trump đối diện với 34 cáo buộc làm giả hồ sơ kinh doanh, theo sau cáo buộc trả tiền cho một nữ diễn viên để không tiết lộ về quan hệ tình ái giữa hai người. Donald Trump phủ nhận những cáo buộc này.

Dưới đây là những tỉ phú và cựu tỉ phú đang rơi vào vòng lao lý:

1. Donald Trump
Giá trị tài sản cao nhất: 4,5 tỉ USD vào năm 2015
Giá trị tài sản hiện tại: 2,5 tỉ USD

Donald Trump là cựu tổng thống Mỹ đầu tiên trong lịch sử nước Mỹ phạm tội hình sự, khi ông truy tố tại tòa án Manhattan, New York (Mỹ) vào ngày 4.4, nhận về 34 cáo buộc cho hành vi làm giả hồ sơ kinh doanh. Ông Trump phủ nhận tội danh trên. Ngày 12.4, ông trở về New York để chuẩn bị cho phiên thẩm vấn kín, một phần trong quá trình tố tụng dân sự từ chánh án New York cho các cáo buộc liên quan đến việc Trump Organization báo cáo thiếu trung thực kết quả tài chính để vay tiền.

Bộ Tư pháp Mỹ mở cuộc điều tra nhằm vào ông Trump sau khi phát hiện các tài liệu mật tại khu nghỉ dưỡng của ông, Mar-a-Lago cũng như ý định tác động vào kết quả bầu cử tổng thống năm 2020. Các chánh án của Georgia đang xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự đối với ông Trump về hành vi gian lận trong cuộc bầu cử năm 2020.

2. Sam Bankman-Fried
Giá trị tài sản cao nhất: 24 tỉ USD vào năm 2022
Giá trị tài sản hiện tại: 4 triệu USD

Tháng 11.2022, FTX – “đế chế” tiền mã hóa của Sam Bankman-Fried, từng có mức định giá 32 tỉ USD trong cùng năm đó, đệ đơn phá sản, khiến giá trị của thị trường tiền mã hóa và blockchain đi xuống. Trước đó một tháng, tháng 10.2022, CoinDesk được cho là đã nghi ngờ về mối liên hệ tài chính giữa FTX và công ty thứ hai của Sam Bankman-Fried, Alameda Research. Vài ngày sau, đối thủ cạnh tranh Binance thông báo đã bán toàn bộ token của FTX, FTT mà công ty sở hữu với mức giá hơn 500 triệu USD. Giá trị của FTT giảm xuống và các nhà đầu tư ồ ạt bán tháo tiền mã hóa này. Vấn đề lớn nhất của FTX là sàn giao dịch này không đủ khả năng hoàn trả tiền gửi cho khách hàng. Chỉ vài ngày sau, FTX đệ đơn phá sản và Bankman-Fried từ chức CEO.

Tháng 12.2022, Sam Bankman-Fried bị bắt giữ tại Bahamas và dẫn độ về Mỹ, nơi anh đối mặt với nhiều tội danh lừa đảo. Bankman-Fried sau đó được tại ngoại và chịu quản thúc tại ngôi nhà của bố mẹ anh tại California. Vào tháng 3.2023, Sam Bankman-Fried bị cấm dùng smartphone và chỉ được phép truy cập vào trang web theo chỉ định trên máy tính. Cựu tỉ phú này phủ nhận thực hiện hành vi sai trái. Phiên tòa dành cho Sam Bankman-Fried dự kiến diễn ra vào tháng 10.2023 và anh có thể đối mặt với bản án 100 năm tù giam.

3. Gary Wang
Giá trị tài sản cao nhất: 5,9 tỉ USD vào năm 2022
Giá trị tài sản hiện tại: Không có thông tin

Gary Wang, nhà đồng sáng lập và cựu giám đốc công nghệ (CTO) FTX, từng giữ danh hiệu tỉ phú từ 16% cổ phần nắm giữ trong sàn giao dịch này trước khi công ty sụp đổ vào tháng 11.2022. Vào tháng 12.2022, Gary Wang (29 tuổi), cựu sinh viên MIT như Sam Bankman-Fried với kinh nghiệm làm việc tại Google, đã cùng Caroline Ellison – cựu CEO của Alameda Research đạt thỏa thuận nhận tội với tòa án. Wang đã thừa nhận hành vi lừa đảo tài chính và gian lận chứng khoán. Anh cam kết làm nhân chứng tại phiên xét xử, và đối mặt với bản án 50 năm tù.

4. Nirav Modi
Giá trị tài sản cao nhất: 1,8 tỉ USD vào năm 2015
Giá trị tài sản hiện tại: Không có thông tin

Từng được ca ngợi như “ngôi sao” trong lĩnh vực kim cương, với các sản phẩm giá trị cao được những tên tuổi như Kate Winslet, Dakota Johnson và Priyanka Chopra-Jonas lựa chọn, Nirav Modi hiện đang bị tạm giữ tại nhà tù Wandsworth, miền Nam London, Anh trong quá trình kháng cáo để chống dẫn độ về Ấn Độ. Năm 2022, tòa án tối cao London đưa ra phán quyết dẫn độ Nirav Modi về Ấn Độ và ông đã thua kiện để kháng cáo quyết định của tòa.

Nirav Modi, sinh ra tại Ấn Độ, với niềm cảm hứng trở thành “Harry Winston” tiếp theo với nhiều cửa hàng kim cương trên toàn thế giới, đã nhận tội danh lừa đảo ngân hàng Punjab National Bank khoản vay 1,8 tỉ USD để mở rộng quy mô cho Firestar International, công ty kim hoàn hiện đã phá sản.

Sau khi xuất hiện thông tin về vụ bê bối trên, năm 2018, Nirav Modi rời Ấn Độ và được bắt gặp trên đường phố London vào năm 2019. Ông đã bị cảnh sát Anh bắt giữ ngay sau đó. Giới chức Ấn Độ đã tiến hành phong tỏa và bán đấu giá tài sản của ông Modi, bao gồm cả bộ sưu tập tranh có giá trị cao. Sinh ra trong một gia đình chuyên kinh doanh kim cương và lớn lên tại Bỉ, Nirav Modi đã thôi học tại đại học Wharton School và chuyển về Ấn Độ để học cách kinh doanh của gia đình, dưới sự hướng dẫn từ người chú. Năm 1999, ông tách ra xây dựng sự nghiệp riêng.

5. John Kapoor
Giá trị tài sản cao nhất: 3,3 tỉ USD vào năm 2015
Giá trị tài sản hiện tại: Không có thông tin

Nhà đầu tư và doanh nhân ngành dược phẩm, John Kapoor là nhà sáng lập kiêm chủ tịch và CEO của hãng sản xuất thuốc giảm đau nhóm opioids Insys Therapeutics. Tháng 10.2017, John Kapoor bị bắt với cáo buộc hối lộ các bác sĩ kê đơn thuốc giảm đau loại fentanyl Subsys của Insys Therapeutics, được cho là giảm các cơn đau do bệnh ung thư, tới bệnh nhân không có nhu cầu.

Năm 2019, Insys Therapeutics đệ đơn phá sản và dừng hoạt động hoàn toàn. John Kapoor, doanh nhân sinh ra tại Ấn Độ, rời khỏi danh sách tỉ phú toàn cầu của Forbes chỉ vài tháng sau khi bị bắt, đã nhận án phạt tù 5 năm sau khi ông và bốn giám đốc khác của Insys Therapeutics thừa nhận hành vi kiếm tiền bất hợp pháp trước thẩm phán. Ông sẽ được phóng thích vào tháng 8.2024, theo Cục Nhà tù liên bang Mỹ.

6. Elizabeth Holmes
Giá trị tài sản cao nhất: 4,5 tỉ USD vào năm 2015
Giá trị tài sản hiện tại: 0

Elizabeth Holmes – đồng sáng lập Theranos từng là cái tên được ca tụng trong ngành công nghệ thế giới khi phát triển ra thiết bị theo tuyên bố rằng sẽ mở ra một cuộc cách mạng về xét nghiệm máu, khi chỉ cần lấy từ một đến hai giọt máu từ đầu ngón tay của người khám. Năm 2015, Elizabeth Holmes, rời giảng đường đại học Stanford, được Forbes vinh danh nữ tỉ phú tự thân giàu nhất nước Mỹ, với khối tài sản ròng 4,5 tỉ USD từ số cổ phần nắm giữ trong Theranos.

Năm 2016, Forbes hạ ước tính tài sản của Holmes từ 4,5 tỉ USD xuống số 0 sau khi công nghệ của Theranos bị nghi ngờ về độ chính xác từ các xét nghiệm và công ty đối mặt với những cuộc điều tra của cơ quan liên bang. Vào năm 2018, cô nhận tội danh âm mưu gian lận qua đường điện tín. Phiên xét xử của Elizabeth Holmes diễn ra vào năm 2021, với Holmes đổ lỗi cho bạn trai cũ và cựu chủ tịch kiêm giám đốc công nghệ Ramesh “Sunny” Balwani.

Tuy vậy, cô đã không thể thuyết phục tòa án và nhận phán quyết phạm 4 tội danh lừa dối các nhà đầu tư vào tháng 1.2022. Tháng 11.2022, Elizabeth Holmes chính thức bị tuyên án 11 năm tù khi đang mang thai đứa con thứ hai. Balwani cũng nhận án phạt lên đến 20 năm tù giam cho hành vi lừa đảo. Vào ngày 10.4, Elizabeth đã không kháng cáo thành công và bắt đầu thi hành bản án từ ngày 27.4 tới.

7. Eike Batista
Giá trị tài sản cao nhất: 30 tỉ USD vào năm 2012
Giá trị tài sản hiện tại: Không có thông tin

Là một người có tham vọng vô cùng lớn, doanh nhân lĩnh vực dầu khí người Brazil Eike Batista từng chia sẻ với Forbes rằng ông sẽ trở thành người giàu nhất thế giới, vị trí hiện thuộc về tỉ phú ngành hàng xa xỉ Pháp Bernard Arnault. Đầu năm 2012, ông Batista sở hữu khối tài sản ròng 30 tỉ USD khi giá cổ phiếu của các công ty năng lượng trực thuộc EBX Group của ông tăng cao. Tuy vậy, trong vòng một năm, “đế chế” kinh doanh năng lượng bắt đầu sụp đổ khi không thể đạt mục tiêu sản xuất và kết quả tài chính.

OGX, công ty dầu khí chủ chốt của Eike Batista được cho là đã phóng đại quá mức trữ lượng xăng dầu. Năm 2013, OGX đệ đơn phá sản sau khi không thể thanh toán trái phiếu trị giá 45 tỉ USD, trở thành tập đoàn phá sản lớn nhất lịch sử khu vực Mỹ La-tinh. Đến năm 2018, ông Batista nhận bản án 30 năm tù giam cho hành vi hối lộ cựu thống đốc Rio de Janeiro (Brazil) Sergei Cabral, người hiện đang thi hành án phạt tù, số tiền 16,5 triệu USD để giành lấy hợp đồng khai thác dầu tại bang này. Ông Batista đang bị quản thúc tại gia.

8. Vijay Mallya
Giá trị tài sản cao nhất: 1,6 tỉ USD vào năm 2007
Giá trị tài sản hiện tại: Không có thông tin

Nổi tiếng với lối sống xa hoa, Vijay Mallya điều hành United Spirits, một trong những thương hiệu rượu hàng đầu Ấn Độ và hãng hàng không nay đã phá sản Kingfisher Airlines. Gia nhập giành rượu vào năm 2005, Mallya có khoản nợ hơn 1 tỉ USD của nhiều ngân hàng Ấn Độ, khi ông cố gắng duy trì hoạt động của Kingfisher Airlines. Kingfisher Airlines, từng có thời điểm trở thành hãng hàng không nội địa lớn thứ hai Ấn Độ, tuyên bố phá sản và dừng hoạt động vào năm 2012, với đội ngũ phi công và nhân sự không nhận được lương trong nhiều tháng, trong khi Mallya vẫn duy trì lối sống xa xỉ.

Năm 2016, ông Mallya chuyến đến Anh sau khi không thể thanh toán khoản vay cho các chủ nợ, bao gồm cả Ngân hàng Nhà nước Ấn Độ và được cho là vẫn đang sinh sống tại đây. Ông là đối tượng chính cho yêu cầu dẫn độ về Ấn Độ. Tháng 7.2021, một tòa án của Anh tuyên bố Vijay Mallya phá sản, mở đường cho các ngân hàng Ấn Độ yêu cầu ông thanh toán khoản vay khổng lồ.

9. Allen Stanford
Giá trị tài sản cao nhất: 2,2 tỉ USD vào năm 2008
Giá trị tài sản hiện tại: 0

Năm 2012, Allen Stanford nhận tội danh lừa đảo đa cấp ponzi trị giá 7 tỉ USD thông qua công ty của ông, Stanford Financial Group. Theo các thẩm phán, khoảng 20 năm trước, cựu tỉ phú này thu lợi từ việc bán chứng chỉ tiền gửi giả cho khách hàng thông qua ngân hàng Stanford International Bank có trụ sở tại Antigua và dùng khoản tiền thu về để tiến hành các khoản đầu tư không minh bạch, cũng như tiêu vào cuộc sống xa xỉ.

Trong cùng năm 2012, Allen Stanford bị kết án 110 năm tù giam, hiện đang thụ án tại nhà tù có an ninh nghiêm ngặt ở Coleman, Florida. Các nạn nhân của Stanford nhận lại tiền chậm hơn so với cả nạn nhân của “siêu lừa” Bernard Madoff. Vào tháng 1.2022, chánh án của tòa án Texas đã ra phán quyết rằng 5 ngân hàng đã kiện 4 tỉ USD từ một nhóm các nhà đầu tư của Stanford vì cáo buộc tạo điều kiện cho hành vi lừa đảo, bằng cách cung cấp cho ông các dịch vụ tài chính sẽ phải hầu tòa. Tháng 1.2023, ba ngân hàng đồng ý dàn xếp vụ kiện với khoản tiền 1,35 tỉ USD.

Biên dịch: Minh Tuấn