Danh sách 250 Nhà Đổi Mới Hàng Đầu nước Mỹ
Đổi mới là động lực của tăng trưởng kinh tế, nguồn cảm hứng cho một nền văn hóa luôn vận động và là nền tảng tạo nên những khối tài sản tỷ đô. Nhân kỷ niệm 250 năm ngày độc lập của nước Mỹ, Forbes tôn vinh những nhà đổi mới tiêu biểu mọi thời đại. Họ mang tinh thần của Thomas Edison: không chỉ tạo ra những phát minh, mà còn xây dựng doanh nghiệp, định hình thị trường, chuyển đổi các ngành kinh tế và khai mở những lĩnh vực hoàn toàn mới.
Để xác định 250 Nhà Đổi Mới Hàng Đầu, trước tiên Forbes tận dụng chuyên môn của các phóng viên chuyên trách, những người đã đề cử gần 1.000 ứng viên. Sau đó đưa danh sách lên một hội đồng chuyên gia, gồm nhiều nhà khoa học và doanh nhân uy tín, như Jim Breyer, người sáng lập Breyer Capital; nhà báo công nghệ Kara Swisher; và chuyên gia đổi mới Rita McGrath. Tất cả cùng nhau xếp hạng dựa trên tiêu chí sáng tạo, phạm vi ảnh hưởng, khả năng đột phá và tính thương mại. Sau đó kết quả được đưa vào trí tuệ nhân tạo (phát minh mang tính cách mạng nhất trong kỷ nguyên hiện nay), nhờ ChatGPT và Gemini đánh giá theo từng tiêu chí. Các biên tập viên của Forbes tổng kết cuối cùng.
Đổi mới tạo ra tiến bộ. Quá trình này không ngừng tiếp diễn. Khoảng 1/3 danh sách là phụ nữ và thuộc nhóm người thiểu số. Tỷ lệ này lớn hơn rất nhiều so với cách đây 50 năm, lúc nước Mỹ kỷ niệm 200 năm thành lập. Nếu cùng xu hướng và phương pháp luận, tỷ lệ này sẽ cao hơn nữa vào dịp kỷ niệm 300 năm. Lĩnh vực đầu tư luôn là điểm sáng. Danh sách công dân Mỹ nhưng nhiều người sau này mới nhập quốc tịch. Hoa Kỳ là xứ sở của người nhập cư. Danh sách đã phản ánh điều đó từ những trang đầu tiên.
1. Elon Musk, 54 tuổi: Tesla, SpaceX, Neuralink, xAI và The Boring Company. Elon Musk là người duy nhất trong lịch sử thành lập (hoặc gây dựng từ gần như không) 5 công ty đều có giá trị tỷ đô hoạt động trong nhiều ngành khác nhau.
2. Jeff Bezos 61: Ông đã viết lại lịch sử ngành bán lẻ với Amazon hiện có giá khoảng 7,4 ngàn tỷ USD. Tiếp theo là Amazon Web Services. Giờ đây ông giúp NASA trở lại mặt trăng với Blue Origin, cũng như xây dựng hệ thống sản xuất bằng AI tại Prometheus.
3. Bill Gates 70: Ông làm cuộc cách mạng về máy tính cá nhân, đưa Microsoft thành thủ lĩnh phần mềm doanh nghiệp với Word, Excel hoặc PowerPoint. Ở tuổi 50, ông trở thành nhà từ thiện hào phóng, giúp xóa sổ bệnh bại liệt ở Ấn Độ.
4. George Lucas 81: Người tiên phong sản xuất phim bom tấn hiện đại, Lucas cũng cách mạng hóa kinh doanh phim ảnh, tạo ra làn sóng không ngừng nghỉ của chuỗi Star Wars và Indiana Jones. Thông qua hiệu ứng đặc biệt từ hãng Industrial Light & Magic, cùng kỹ xảo âm thanh của THX, ông đã bán nhiều công cụ của mình cho các nhà làm phim khác.
5. Jensen Huang 62: Nhiều năm qua, chip đồ họa của Nvidia giúp các trò chơi máy tính đẹp mắt hơn. CEO Huang biến lĩnh vực kinh doanh ngách này thành trái tim của nền kinh tế AI, với doanh thu 187 tỷ USD trong 12 tháng gần nhất nhờ đặt cược sớm vào điện toán song song.
6. Sam Altman 40: Thủ lĩnh trong ứng dụng AI tiên phong mang tên ChatGPT gây chấn động toàn cầu.
7. Phil Knight 87: Nhà đồng sáng lập Nike đã cách mạng hóa thiết kế và sản xuất giày, nhất là giày thể thao. Ông cũng xây dựng bộ máy tiếp thị tốt bậc nhất thế giới, vận hành bởi những vận động viên hàng đầu.
8. Martine Rothblatt 71: Sáng lập đài phát thanh vệ tinh SiriusXM. Sự nghiệp thứ 2 của bà tập trung vào công ty công nghệ sinh học United Therapeutics thành lập năm 1996, giúp sản xuất các loại thuốc cứu sống con gái bà, hiện đang phát triển nội tạng lợn biến đổi gene để cấy ghép cho người.
9. Ted Turner 87: Những năm 1980, Turner xây dựng “siêu radio” truyền hình cáp mang tên TBS tại Atlanta, dựa trên nền tảng bóng chày Braves và đấu vật chuyên nghiệp. Sau đó ông phát minh chu kỳ tin tức 24h với CNN, rồi làm cho phim kinh điển hấp dẫn hơn với TCM.
10. Vinod Khosla 70: Sun Microsystems do Khosla sáng lập, là công ty tiên phong trong lĩnh vực điện toán mạng (network computing). Ông còn là nhà đầu tư mạo hiểm huyền thoại, rót vốn sớm vào nhiều công ty công nghệ rủi ro, giúp tạo ra những gã khổng lồ như Square, DoorDash và OpenAI.
11. Larry Page 52: Đồng sáng lập Google với thuật toán tìm kiếm số một thế giới.
12. Sergey Brin 52: Đồng sáng lập Google, đang phụ trách mảng trí tuệ nhân tạo của doanh nghiệp.
13. Reed Hastings 65: Tác giả Netflix, hãng phim trực tuyến lớn nhất thế giới.
14. Marc Andreessen 54: Đồng sáng lập Netscape và xây dựng công ty đầu tư mạo hiểm lớn nhất Thung lũng Silicon.
15. Larry Ellison 81: Thành lập tập đoàn dữ liệu hàng đầu Oracle, nguồn cảm hứng công nghệ của hàng triệu người.
16. Judy Faulkner 82: Tự lập trình, giúp tạo ra hệ thống hồ sơ sức khỏe điện tử phổ biến hiện nay.
17. Jim Sinegal 90: Tác giả Costco, đơn vị tiên phong trong lĩnh vực bán lẻ theo kho hàng.
18. Michael Bloomberg 83: Ông chủ đế chế truyền thông Bloomberg, và ông trùm về dữ liệu Phố Wall.
19. Michael Milken 79: Phát triển thị trường trái phiếu rác lợi suất cao, thúc đẩy cơn sốt mua lại doanh nghiệp bằng vốn vay vào thập niên 1980.
20. Diane Greene 70: Thành lập công ty chuyên máy tính ảo, mở đường cho điện toán đám mây.
21. Andrew Viterbi 90: Đồng sáng lập Qualcomm, viết thuật toán cho điện thoại di động.
22. Brian Chesky 44: Sáng lập Airbnb, làm đảo lộn ngành khách sạn và lưu trú toàn cầu.
23. Judy Estrin 71: Giúp kết nối các mạng khác nhau, tạo ra chữ “inter” trong “internet”.
24. Thomas Peterffy 81: Giúp tự động hóa nhiều giao dịch ở Phố Wall.
25. Fred Moll 73: Nhà tiên phong phẫu thuật dùng robot.
26. Henry Samueli 71: Sáng lập Broadcom, sản xuất chip giúp truy cập internet băng thông tốc độ cao.
27. Bob Metcalfe 79: Phát minh ra Ethernet và thành lập công ty 3Com.
28. Marc Benioff 61: Nhà phát triển mô hình “software as a service” tại Salesforce.
29. Steven Spielberg 79: Đạo diễn nhiều bộ phim đình đám như “Giải cứu binh nhì Ryan”.
30. Howard Schultz 72: Sáng lập Starbucks, góp phần tạo ra văn hóa cà phê hiện đại.
31. Henry Kravis 82: Ông trùm mua lại bằng vốn vay (LBO), gây xáo trộn Phố Wall với thương vụ RJR Nabisco 1988.
32. Noubar Afeyan 63: Chuyên gia về khoa học sự sống, góp phần ra đời hơn 100 công ty trong đó có Moderna.
33. Palmer Luckey 33: Khởi nghiệp với công nghệ thực tế ảo Oculus, sau đó là trí tuệ nhân tạo trong quân sự.
34. Harry Stine 84: Chuyên gia cải tiến hạt giống như đậu nành.
35. Warren Buffett 95: Phù thủy về đầu tư.
36. Rupert Murdoch 94: Bậc thầy thể thao, báo lá cải và tranh cãi chính trị.
37. Mark Zuckerberg 41: Tác giả Facebook và chiến lược tăng trưởng đột phá.
38. George Roberts 82: Sáng lập KKR chuyên về LBO cũng như có nhiều hoạt động từ thiện mạo hiểm.
39. Robert Langer 77: Đồng sáng lập hơn 40 công ty công nghệ sinh học, như hãng vắc-xin Covid-19 Moderna.
40. Ken Griffin 57: Sáng lập hãng công nghệ Citadel, thực hiện 25% giao dịch chứng khoán tại Mỹ.
41. Leroy Hood 87: Tìm ra phương pháp giải trình tự DNA tự động, chuyển dữ liệu sinh học thành khoa học dữ liệu.
42. Charles Schwab 88: Tiên phong lĩnh vực môi giới chứng khoán giá rẻ, giúp dân chủ hóa hoạt động đầu tư bán lẻ.
43. Ed Catmull 80: Đồng sáng lập Pixar, xây dựng công nghệ và triết lý làm nên thành công của Toy Story.
44. Rodney Brooks 71: Tạo ra Roomba, lấy cảm hứng từ loài kiến.
45. Carl June 72: Khám phá cách thúc đẩy tế bào miễn dịch giúp tiêu diệt tế bào ung thư.
46. Rich Fairbank 75: Chuyên gia tín dụng tùy chỉnh theo dữ liệu.
47. Jim Clark 81: Chuyên gia đồ họa 3D, nhất là trong Netscape và WebMD.
48. Phillip Sharp 81: Gen “cut & paste” trong Biogen do ông sáng lập, làm tiền đề cho y học hiện đại.
49. Peter Thiel 58: “Triết gia” của Silicon Valley. Đồng sáng lập PayPal, Palantir và Founder’s Fund – quỹ khen thưởng những người xuất sắc không học đại học.
50. Steve Wozniak 75: Phiên bản Steve Jobs của Apple, với tài năng thiên bẩm về kỹ thuật.
51. Paul Mockapetris 77: Nhà viết phần mềm giúp tên miền “.com” ra đời.
52. Dennis Slamon 77: Phát triển thành công thuốc trị ung thư “nhắm mục tiêu cụ thể” đầu tiên.
53. Hamdi Ulukaya 53: Sáng lập Chobani giúp công nghiệp hóa ngành sữa chua Hy Lạp.
54. Arthur Blank 83: Tiên phong mô hình kết hợp nhà cửa với kho bán lẻ.
55. Tom Mueller 64: Phát minh động cơ của SpaceX, đang hướng tới mục tiêu chinh phục mặt trăng.
56. H. Michael Shepard 76: Tác giả phương pháp điều trị ung thư và rối loạn tự miễn dịch bằng công nghệ sinh học.
57. Martin Cooper 97: Góp phần phát minh điện thoại di động, ăng-ten thông minh và công nghệ không dây.
58. David Shaw 74: Nhà giao dịch giúp đưa siêu máy tính cùng nhiều tập đoàn dược phẩm đến Phố Wall.
59. Michael Dell 60: Người bỏ khâu trung gian trong bán PC.
60. Leonard Kleinrock 91: Tác giả phương pháp “packet-switching” giúp tăng tốc internet.
61. Craig Venter 79: Tạo đột phá trong giải mã trình tự bộ gene người.
62. Lewis Ranieri 79: Thay đổi cách thức tài trợ nhà ở bằng chứng khoán thế chấp.
63. JB Straubel 50: Sáng lập công ty sản xuất pin xe điện sau đó lại tái chế chúng.
64. Jeff Yass 67: Ông trùm giao dịch chứng khoán Phố Wall bằng lý thuyết trò chơi và poker.
65. Robert Weinberg 83: Định nghĩa lại cách điều trị ung thư bằng nguồn gốc di truyền.
66. Dean Kamen 74: Nhà phát minh tài ba: máy bơm hóa trị đeo được, tay giả và xe Segway.
67. Marvin Caruthers 85: Đồng sáng lập Amgen, khởi xướng ngành công nghệ sinh học với phát minh cách tổng hợp DNA.
68. Reid Hoffman 58: Sáng lập LinkedIn, ứng dụng cách mạng về tìm việc.
69. Chuck Hull 86: Phát minh ra công nghệ in 3D rồi thương mại hóa.
70. Therese Tucker 64: Xây dựng BlackLine, giúp tiêu chuẩn ngành tự động hóa kế toán doanh nghiệp.
71. Vlad Tenev 38: Tạo ra Robinhood, giúp giao dịch không yêu cầu số tiền tối thiểu và không mất phí, đưa Phố Wall đến gần đại chúng.
72. Fred Luddy 71: Xây dựng nền tảng tự động hóa quy trình IT bằng ServiceNow.
73. Paul Graham 61: Sáng lập Y Combinator giúp công nghiệp hóa hoạt động cấp vốn ban đầu cho Silicon Valley.
74. Min Kao 77: Đồng sáng lập Garmin, tạo ra hệ sinh thái GPS cho người tiêu dùng.
75. George Church 71: Giáo sư Harvard, chuyên gia công nghệ sinh học, đồng sáng lập hơn 50 công ty từ liệu pháp gene cùng các nỗ lực hồi sinh nhiều loài tuyệt chủng.
76. Alexander Karp 58: Chuyên gia dữ liệu lớn cho các “ông lớn”.
77. Max Levchin 50: Sáng lập PayPal và Affirm giúp thay đổi cách thanh toán trực tuyến.
78. Feng Zhang 44: Nhà tiên phong lĩnh vực chỉnh sửa gene, tạo ra thuốc mới và công cụ chẩn đoán nhanh.
79. James Goodnight 82: Chuẩn hóa lĩnh vực khoa học dữ liệu bằng phần mềm SAS.
80. Jan Koum 49: Đồng sáng lập WhatsApp, tạo cách mạng trong giao tiếp trực tuyến.
81. Larry Fink 73:Xây dựng Blackrock thành công ty đầu tư lớn nhất thế giới, bằng cách tự động hóa quản lý rủi ro.
82. David Geffen 82: Huyền thoại Hollywood gắn liền với Nirvana, Eagles và Shrek.
83. Peggy Cherng 78: Sáng lập Panda Express, biến thành đế chế thức ăn nhanh hùng mạnh.
84. Jennifer Doudna 61: Đoạt giải Nobel với công nghệ chỉnh sửa gene Crispr; đồng sáng lập hàng chục công ty công nghệ sinh học.
85. Charles Ergen 72: Sáng lập hãng truyền hình vệ tinh Dish; đang tập trung vào 5G.
86. Tom Monaghan 88: Sáng lập Domino giúp ý tưởng giao bữa tối trong vòng 30 phút thành hiện thực.
87. Sandy Lerner 70: Thương mại hóa bộ định tuyến đầu tiên, góp phần thúc đẩy internet.
88. David Baker 63: Chuyển công nghệ sinh học sang kỹ thuật với các protein có thể lập trình.
89. George Kurtz 55: Tạo ra phần mềm CrowdStrike diệt virus, trở thành chuẩn mực trong lĩnh vực an ninh mạng.
90. Leonard Adleman 80: Tạo ra thuật toán mã hóa RSA giúp bảo vệ thanh toán trực tuyến; đang chế tạo máy tính bằng DNA.
91. Fei-Fei Li 49: Phát triển “tầm nhìn” cho hệ thống AI.
92. Robert Johnson 78: Đồng sáng lập Black Entertainment Television; đang điều hành 1 tập đoàn đa ngành khổng lồ.
93. Jack Dorsey 49: Tái định hình mạng xã hội (với Twitter) và thương mại điện tử (với Square).
94. Stephen Schwarzman 78: Tạo ra Blackstone thay đổi kinh tế toàn cầu, bằng cách công nghiệp hóa đầu tư vốn tư nhân.
95. John Mackey 72: Sáng lập Whole Foods giúp đưa thực phẩm hữu cơ ra khỏi chợ nông sản.
96. Oprah Winfrey 71: Xây dựng đế truyền thông dựa trên sự tự hoàn thiện bản thân.
97. Dario Amodei 43: Chuyên gia AI tại Anthropic, tập trung an toàn cho khách hàng doanh nghiệp.
98. Kevin Systrom 42: Sáng lập Instagram sau này Facebook mua lại.
99. Eric Swanson 65: Phát minh công nghệ quét võng mạc được bác sĩ nhãn khoa sử dụng rộng rãi hiện nay.
100. Madonna Ciccone 67: Ảnh hưởng vĩ đại trong văn hóa âm đại chúng với hãng Maverick Records.
101. Adrian Krainer 67: Người sửa “lỗi chính tả” trong DNA, mở đường nhiều loại thuốc mới.
102. John Morris 77: Sáng lập Bass Pro chuyên về dụng cụ câu cá sáng tạo.
103. Lorne Michaels 81: Sáng lập học viện hài kịch trở thành lò đào tạo tài năng cho Hollywood.
104. James Allison 77: Tìm ra cách kích hoạt hệ miễn dịch chống lại tế bào ung thư.
105. Temple Grandin 78: Cải thiện tính hiệu quả và nhân văn của các hệ thống quản lý gia súc.
106. Jeffery Kelly 65: Sáng lập công ty FoldRx giúp chữa bệnh bằng cách gỡ rối protein lỗi.
107. Ray Kurzweil 77: Dạy máy tính đọc dữ liệu đầu vào.
108. Napoleone Ferrara 69: Khám phá một cơ chế giúp điều trị ung thư và mù lòa.
109. Patrick Brown 70: Công nghiệp hóa ứng dụng di truyền với vi mảng DNA. Tác giả món bánh mì kẹp thịt Impossible.
110. Kam Ghaffarian 67: Chuyên gia hàng đầu xây dựng hạ tầng và vận hành tàu vũ trụ trong không gian.
111. James Fujimoto 68: Phát minh công nghệ laser trong phẫu thuật Lasik và sinh thiết ảo (virtual biopsies).
112. Carolyn Bertozzi 59: Sáng lập 12 công ty hóa học, chuyên phát triển phương pháp điều trị ung thư thế hệ mới.
113. Brian Druker 70: Thiết kế nền tảng phát triển thuốc nhắm vào protein gây ung thư.
114. Jeffrey Friedman 71: Phát hiện hormone leptin giúp điều chỉnh cân nặng, mở ra kỷ nguyên y học mới.
115. Frances Arnold 69: Phát minh công nghệ làm thay đổi ngành công nghiệp hóa chất gốc của dầu mỏ.
116. Thomas Frist Jr. 87: Xây dựng kỷ nguyên mới về quản trị bệnh viện hiện đại.
117. Jack Dangermond 80: Tạo ra công nghệ GIS đằng sau bản đồ địa lý hiện đại.
118. Arthur Rock 99: Nhà đầu tư mạo hiểm kỳ cựu tại Thung lũng Silicon; rót vốn vào Apple, Intel và Xerox.
119. Pierre Omidyar 58: Số hóa việc bán hàng thanh lý đồ cũ trên eBay.
120. David Duffield 85: Đồng tác giả phần mềm Workday hỗ trợ quản lý nhân sự.
Xem đầy đủ danh sách Forbes 250: America’s 250 Greatest Innovators
Biên dịch: NVP — Nội dung đã được đăng trên Tạp chí Forbes Việt Nam số tháng 6.2026.