Biến trái phiếu rác thành quỹ đầu tư hiệu suất cao

Dù Musk hiện là người giàu nhất hành tinh, thế nhưng, X Corporation – tên gọi mới của Twitter – lại đang phải “trả giá cắt cổ” cho các khoản vay. Việc giải mã nghịch lý này chính là nhiệm vụ của Bryan C. Krug, một chuyên gia thẩm định tín nhiệm lỗi lạc.

Krug hiện đang quản lý quỹ Artisan Partners High Income – một danh mục tập hợp các trái phiếu rác và những khoản vay hợp vốn từ 133 doanh nghiệp có hồ sơ tài chính khá mập mờ. Mục tiêu của ông là săn tìm những loại giấy tờ có giá trông thì tồi tệ hơn thực tế. Và các khoản nợ của X cũng nằm trong bộ sưu tập đó.

Theo các thước đo truyền thống, nợ doanh nghiệp được coi là “xấu” nếu tỷ suất lợi nhuận hoạt động trên lãi vay ở mức thấp. Một dấu hiệu nhận biết khác là tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu quá cao. Đây cũng chính là cách mà bạn bị đánh giá khi nộp đơn vay thế chấp: ngân hàng sẽ so sánh thu nhập của bạn với các khoản thanh toán gốc lãi hằng tháng, đồng thời đối chiếu dư nợ với giá trị vốn tự có của bạn.

Vậy những con số thực tế của X, một tập đoàn tư nhân, là gì? Krug đã tham gia vào một buổi đánh giá báo cáo tài chính tối mật, chỉ dành cho những khách mời hạn chế và do đích thân Musk dàn xếp. Dù những con số đó là gì đi nữa, chúng đã buộc Musk phải đưa ra một mức lãi suất cực kỳ “chát”, nhưng điều đó không hề khiến Krug chùn bước.

Nếu chỉ chạy theo các thước đo truyền thống, nhà đầu tư sẽ chỉ nhận lại mức lợi nhuận tầm thường. Krug tham vọng làm được nhiều hơn thế. Góc nhìn của ông là: Hãy tạm gác các con số sang một bên và suy xét về triển vọng thực tế của doanh nghiệp. Ở phương diện này, Krug đánh giá X rất cao. Là một người dùng nhiệt thành trên nền tảng này với việc theo dõi 648 tài khoản, ông nhận thấy xu hướng thu thập tin tức đang chuyển dịch mạnh mẽ về phía X.

Và cuối cùng là yếu tố Musk. Krug nhận định: “Elon có một bề dày lịch sử trong việc tiếp quản các công ty và tạo nên những điều phi thường từ chúng.”

Krug sở hữu bảng thành tích ấn tượng trong việc né tránh những con nợ chây lỳ. Chiến lược thông thường khi cho các bên yếu kém vay tiền là săn tìm lợi suất cao và “khấn” rằng tiền lãi sẽ đủ lớn để bù đắp tổn thất từ những vụ vỡ nợ. Kết quả là, trong gần 12 năm kể từ khi Krug thành lập quỹ Artisan High Income, quỹ trái phiếu rác State Street SPDR Bloomberg (vốn được quản lý thụ động) dù thu về rất nhiều tiền lãi nhưng lại phải trả giá bằng việc giá trị vốn gốc bị bào mòn tới 20,5%. Trong cùng kỳ đó, quỹ của Krug chỉ ghi nhận mức sụt giảm vốn khiêm tốn ở mức 1,5%.

Quỹ của Artisan vẫn duy trì được mức lợi suất hấp dẫn (dao động từ 6% đến 7%) tương đương với chỉ số chung của thị trường. Thành quả này không phải là hệ quả của một chuỗi thắng may mắn, chẳng hạn như một cú đặt cược hên xui vào đường cong lợi suất. Krug tiến bước vững chắc bằng cách đưa ra những quyết định đầu cơ nhạy bén hơn một chút so với các nhà quản lý quỹ khác, hết lần này đến lần khác. Morningstar ghi nhận ông đã đánh bại mức lợi suất trung bình của các đối thủ cùng phân khúc “trái phiếu rác” trong suốt 11 năm dương lịch liên tiếp kể từ khi quỹ thành lập.

Krug tạo nên một sự tương phản rõ rệt với gã “ngông cuồng” liều lĩnh đang điều hành X. Điềm đạm và nhỏ nhẹ, ông chưa bao giờ thốt ra lời cay nghiệt nào về những kẻ thua cuộc bị mình từ chối.

Ông đặc biệt ưa thích các hãng du thuyền. Sáu năm trước, đại dịch Covid đã càn quét ngành công nghiệp này. Tập đoàn Carnival khi đó mỗi tháng thua lỗ tới 800 triệu USD chỉ để duy trì những con tàu trống rỗng. Quỹ của Krug đã kịp thời tung ra các gói giải cứu tài chính và thu về những mức lãi suất rất hời. Hiện ông vẫn tiếp tục cho vay với lãi suất thấp hơn, nhưng nếu tình hình của Carnival trở nên vững mạnh hơn nữa, nó sẽ không còn “chỗ đứng” trong một quỹ trái phiếu rác.

Krug cho biết ông không mặn mà với việc rót vốn khi các nhà thầu trung tâm dữ liệu tìm đến Phố Wall để “ngửa tay” vay khoản vốn 100 tỷ USD. Thế nhưng, ông lại đặc biệt hứng thú với triển vọng của các nhà cung cấp thiết bị. Quỹ của ông đang nắm giữ trái phiếu của Kioxia – một nhà cung cấp bộ nhớ. Đây không phải là một cái tên quen thuộc với mọi người. Krug biết về công ty này lần đầu qua một bài đăng trên X.

Khoản nợ của Tập đoàn Intertape Polymer cũng là một cái tên trong danh mục của Artisan. Những con số tài chính ở đây có phần đáng ngại, với đòn bẩy nợ rất lớn bắt nguồn từ một thương vụ thâu tóm bằng vốn vay (LBO) của một quỹ đầu tư tư nhân. Mức lãi suất lên tới 10%. Tuy nhiên, triển vọng lại rất tốt: Đây là công ty sản xuất băng keo dán các thùng hàng của Amazon.

Krug cũng có những lần đặt cược sai lầm, điển hình như với Optimum Communications – một phần của đế chế cáp Altice (Pháp). Để bù đắp cho những tổn thất vốn gốc từ các thương vụ “hố” như thế này, ông dựa vào các khoản lãi vốn có được khi những trái phiếu mua ở mức giá rẻ mạt được mua lại hoặc giao dịch ở mức giá gần bằng mệnh giá. Krug khẳng định: “Toàn bộ danh mục đầu tư này đều sẵn sàng để bán bất cứ lúc nào.”

Krug, 49 tuổi, đã là một chuyên gia thẩm định nợ dày dạn kinh nghiệm. Sau khi nhận bằng tài chính tại Đại học Miami (bang Ohio), ông gia nhập Waddell & Reed – thời điểm mà thời hoàng kim là người tiên phong trong lĩnh vực quỹ tương hỗ của công ty này đã lùi xa. Cuối cùng, ông đã giành được vị trí quản lý quỹ Ivy High Income tại đây.

Việc thổi bùng sự phấn khích vào một danh mục đầu tư thu nhập cố định được quản lý tại một vùng ngoại ô của Kansas City quả thực là một thách thức không hề nhỏ. Thế nhưng, Krug đã tạo ra đủ sức hút để lôi kéo tới 10 tỷ USD tài sản đổ vào đây. Và đó cũng là lúc để mạo hiểm: Ở tuổi 37, ông quyết định thôi việc.

Artisan Partners đặt trụ sở chính tại Milwaukee, nhưng những ngôi sao quản lý quỹ của họ có quyền làm việc ở bất cứ đâu và thuê bất kỳ ai. Mô hình này giống như một nhóm lãnh chúa phong kiến tự xây dựng quân đội riêng, trong khi để mặc vị vua ở phương xa lo việc hậu cần. Artisan đã đưa ra một mức thù lao thấp hơn mức Krug đang nhận tại quỹ Ivy. Tuy nhiên, năm 2014, họ đã rót cho ông 10 triệu USD vốn mồi để ông tự do thực hiện chiến lược của mình.

Đúng như dự tính, Krug đã rời Kansas để gây dựng sự nghiệp tại Denver – nơi việc chiêu mộ những phân tích viên và nhà giao dịch sừng sỏ trở nên dễ dàng hơn. Lặp lại kỳ tích huy động vốn của mình, ông hiện đang quản lý khối tài sản lên tới 15 tỷ USD. Với quy mô đó, ông có lẽ đang bỏ túi một phần lợi nhuận kếch xù từ khoản phí quản lý khoảng 100 triệu USD mỗi năm.

Phần lớn dòng tiền hiện nằm ở quỹ trái phiếu nguyên bản – nay đã đóng cửa không tiếp nhận khách hàng mới, nhưng bạn vẫn có thể tham gia vào quỹ Artisan Floating Rate mới hơn. Nếu bạn e ngại lãi suất tăng cao, thì đây chính là nơi dành cho bạn. Tuy nhiên, điều đó đồng nghĩa với việc bạn phải đối mặt với rủi ro mất toàn bộ vốn gốc. Krug ngẫm lại về những khoản nợ lãi suất thả nổi của First Brands mà ông từng xem xét năm ngoái. Chúng có mức lợi suất hai con số đầy cám dỗ. Nhưng ông đã khước từ. Khoản nợ đó giờ đây đang được giao dịch với giá chưa đầy một xu trên một USD. Krug đúc kết: “Lãi suất 11% thì tuyệt đấy, trừ phi bạn mất trắng 99% số vốn của mình. Định mệnh này cũng có thể ập đến với X. Nhưng nếu không mạo hiểm, bạn sẽ chẳng có gì.”

Biên dịch: NVP — Nội dung đã được đăng trên Tạp chí Forbes Việt Nam số tháng 3.2026