Bất chấp thuế quan, thâm hụt mậu dịch của Mỹ với châu Á nới rộng

Nhập khẩu của Mỹ từ Trung Quốc giảm 12,2% so với tháng 10 trước đó, xuống còn 20,9 tỷ USD. Theo Viện kinh tế Quốc tế Peterson, thuế suất của Mỹ với Trung Quốc trung bình 47,5% trong tháng 11.2025, sau khi 2 nước đàm phán xong thỏa thuận ngừng thương chiến kéo dài 1 năm.

11 tháng đầu năm 2025, thâm hụt thương mại của Mỹ với Trung Quốc giảm xuống còn 80,98 tỷ USD, nhưng so với phần còn lại của châu Á lại tăng lên 778 tỷ USD, nhiều hơn 10% so với cùng kỳ.

Ông Kelvin Lam, chuyên gia kinh tế Trung Quốc tại Pantheon Macroeconomics chia sẻ, Trung Quốc có thể đang sử dụng Đông Nam Á để lách thuế.

Theo ông Lam, Hoa Kỳ dịch chuyển thâm hụt từ Trung Quốc sang các nước châu Á khác là xu hướng từ cuộc chiến thương mại đầu tiên năm 2017. Trung Quốc chiếm 66% thâm hụt thương mại của Mỹ với châu Á năm 2017. Tỷ lệ này dự kiến giảm xuống còn 1/4 nào năm 2025.

Sau khi Đông Nam Á bị áp thuế, có quốc gia chịu mức 40%, thặng dư thương mại của khu vực với Hoa Kỳ vẫn tăng trong năm 2025. Thâm hụt của Mỹ với Singapore, Malaysia và Thái Lan tăng trong tháng 1.2026, do nhập khẩu mạnh mặt hàng điện tử, tiêu dùng và dệt may.

Ông Gareth Leather, chuyên gia kinh tế châu Á tại Capital Economics chia sẻ: “Nhìn chung phần còn lại của châu Á bị ảnh hưởng bởi thuế quan với mức gần như nhau.”

Năm 2025, Hoa Kỳ áp thuế 20% với Việt Nam; Campuchia, Thái Lan, Malaysia và Indonesia chịu mức 19%; Lào và Malaysia chịu mức 40%; Singapore chịu mức 10%.

Theo ông Leather, chuỗi cung ứng của Trung Quốc tiếp tục chuyển hướng qua Đông Nam Á, nơi các xí nghiệp tăng năng suất nhưng vẫn phụ thuộc vào linh kiện từ Trung Quốc. Các chuyên gia cho rằng, chiến lược “Trung Quốc +1” nhằm giảm tác động thuế quan rất khó tách rời hành vi “trung chuyển”.

Các lô hàng từ Đài Loan (Trung Quốc) chủ yếu là chất bán dẫn do nhu cầu cao về trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, đã làm tăng gấp đôi thâm hụt thương mại của Mỹ với hòn đảo. 11 tháng đầu năm 2025 là 126 tỷ USD. Hòn đảo cũng đạt được thỏa thuận giảm thuế của Mỹ xuống 15%, đổi lại phải đầu tư 250 tỷ USD vào các ngành ở xứ cờ hoa như sản xuất chip, năng lượng hoặc trí tuệ nhân tạo.

Nhật Bản và Hàn Quốc đều xuất khẩu ít hơn trong tháng 11 so với tháng 10, do thuế ô tô và phụ tùng ô tô. Hai nước này cũng đạt được thỏa thuận giảm thuế quan Hoa Kỳ xuống 15% vào năm ngoái.

Hàng hóa Hoa Kỳ nhập từ Ấn Độ tiếp tục đi xuống, khi quốc gia Nam Á đối mặt mức thuế tổng cộng 50% do mua dầu từ Nga. Chiều ngược lại, xuất khẩu của Mỹ sang Ấn Độ cũng giảm, dẫn đến thâm hụt thương mại tăng.

Tổng nhập khẩu của Mỹ trong tháng 11 tăng 5% so với tháng 10; xuất khẩu thì giảm 3,6%. Các mặt hàng nhập khẩu tăng mạnh là dược phẩm, máy tính và chất bán dẫn.

Ông Thomas Ryan, chuyên gia kinh tế tại Capital Economics chia sẻ: “Đầu tư kinh doanh vẫn mạnh mẽ trong quý 4, được hỗ trợ bởi sự phát triển các hệ thống trí tuệ nhân tạo.”

Tính đến tháng 1.2026, thuế suất nhập khẩu thực tế trung bình của Mỹ là 16,9%, cao nhất từ năm 1932. Điều này khiến hàng hóa nhập khẩu trở nên đắt đỏ hơn.

(Biên dịch: NVP)