Phát biểu khai mạc phiên thảo luận chuyên đề về hợp tác quốc tế trong khoa học, công nghệ và phát triển doanh nghiệp tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 (AEF 2026), sáng 27.10 tại TP.HCM, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Hoàng Nguyên Dinh nhấn mạnh yêu cầu thay đổi phương thức hợp tác kinh tế trong bối cảnh chuỗi giá trị toàn cầu đang được tổ chức lại.
Theo ông, hợp tác quốc tế ngày nay không còn giới hạn ở hoạt động trao đổi hàng hóa, mà đang mở rộng sang việc kết nối tiêu chuẩn, công nghệ, dữ liệu và nguồn nhân lực trên toàn bộ chuỗi giá trị, từ sản xuất, nông nghiệp đến logistics và phân phối.
Sự thay đổi này đặt ra yêu cầu đối với cả doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Bên cạnh đầu tư công nghệ, các nền kinh tế cần hoàn thiện thể chế và xây dựng những cơ chế phối hợp phù hợp để tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất khu vực và quốc tế.
“Các chuỗi giá trị toàn cầu đang được tổ chức lại theo những yêu cầu mới: xanh hơn, minh bạch hơn và thông minh hơn,” ông Dinh nhận định.
Theo lãnh đạo TP.HCM, doanh nghiệp đáp ứng được những yêu cầu này sẽ có lợi thế trong mạng lưới sản xuất tương lai. Ngược lại, các doanh nghiệp chậm thích ứng có thể gặp nhiều trở ngại khi tiếp cận thị trường, nguồn vốn và các đối tác quốc tế.
Năng lực cạnh tranh không còn là câu chuyện của riêng doanh nghiệp
Một trong những thông điệp trọng tâm được lãnh đạo TP.HCM đưa ra là sự thay đổi trong cách đánh giá năng lực cạnh tranh.
Nếu trước đây, lợi thế của doanh nghiệp thường gắn với chi phí sản xuất, năng suất hoặc quy mô hoạt động, thì trong bối cảnh hiện nay, khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững và tham gia hệ sinh thái công nghệ ngày càng có ý nghĩa quan trọng.
“Xanh hóa và minh bạch hóa không còn là chi phí tuân thủ, mà đang trở thành điều kiện để tham gia thị trường và tiếp cận nguồn vốn,” ông Dinh nhấn mạnh.
Thông điệp này đặc biệt liên quan đến các ngành sản xuất, nông nghiệp và logistics, vốn có mối liên hệ chặt chẽ trong hoạt động xuất khẩu và thương mại quốc tế.
Đối với doanh nghiệp sản xuất, việc ứng dụng công nghệ tiên tiến không chỉ phục vụ mục tiêu nâng cao năng suất mà còn gắn với khả năng đáp ứng những tiêu chuẩn mới của chuỗi cung ứng.
Trong lĩnh vực nông nghiệp, công nghệ và dữ liệu có thể hỗ trợ nâng cao tính minh bạch, khả năng truy xuất và phát triển chuỗi giá trị bền vững. Trong khi đó, logistics xanh giữ vai trò quan trọng trong việc kết nối hoạt động sản xuất với thị trường tiêu thụ.
Tuy nhiên, theo định hướng được nêu tại phiên khai mạc, năng lực cạnh tranh không thể chỉ dựa vào nỗ lực riêng lẻ của từng doanh nghiệp. Yếu tố quyết định còn nằm ở khả năng hình thành một hệ sinh thái đồng bộ, kết nối công nghệ, nhân lực, hạ tầng logistics và dữ liệu.
Điều này cũng đòi hỏi sự phối hợp giữa khu vực công và tư nhân, đặc biệt trong phát triển hạ tầng, hoàn thiện cơ chế quản lý và tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận công nghệ mới.
Đâu là động lực tăng trưởng mới?
Năm 2025, TP.HCM và Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) đã công bố Tuyên bố chung về Sản xuất Thông minh và Chuyển đổi Công nghiệp Có trách nhiệm.
Tiếp nối định hướng này, các phiên thảo luận tại AEF 2026 tập trung tìm kiếm giải pháp đưa những cam kết và định hướng hợp tác vào thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp, cơ quan quản lý và các đối tác quốc tế.
Tại phiên chuyên đề ngày 27.10, chương trình thảo luận được tổ chức xoay quanh năm nội dung: logistics xanh trong chuỗi giá trị toàn cầu; sản xuất tiên tiến và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam; công nghệ nông nghiệp và phát triển chuỗi giá trị minh bạch, bền vững; ngoại giao công nghệ dành cho các siêu đô thị; và vai trò của lãnh đạo doanh nghiệp trẻ trong hình thành những động lực tăng trưởng mới.
Việc kết hợp các chủ đề này cho thấy cách tiếp cận liên ngành đối với bài toán tăng trưởng, trong đó khoa học, công nghệ được xem xét cùng với năng lực sản xuất, hạ tầng, thể chế và hợp tác quốc tế.
Đáng chú ý, bên cạnh các ngành kinh tế truyền thống, chương trình còn đề cập vai trò ngày càng lớn của các thành phố và thế hệ doanh nhân trẻ trong việc hình thành quan hệ đối tác công nghệ.
Theo định hướng được lãnh đạo TP.HCM nêu ra, các đô thị không chỉ là nơi tiếp nhận đầu tư và công nghệ, mà còn có thể chủ động kiến tạo quan hệ hợp tác, kết nối nguồn lực và thúc đẩy những mô hình tăng trưởng mới.
Tương tự, thế hệ lãnh đạo doanh nghiệp trẻ được kỳ vọng đóng góp vào quá trình đổi mới thông qua khả năng tiếp cận công nghệ, phát triển quan hệ đối tác và tìm kiếm cơ hội kinh doanh trong môi trường quốc tế.
Đối với TP.HCM, vai trò đăng cai và tổ chức các phiên thảo luận không chỉ nhằm thúc đẩy hợp tác phục vụ tăng trưởng của địa phương. Thành phố kỳ vọng diễn đàn trở thành nơi các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, định chế tài chính và tổ chức quốc tế cùng xác định những cơ hội hợp tác có khả năng triển khai trên thực tế.
“Chúng tôi mong đây là nơi các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, định chế tài chính, tổ chức quốc tế và thế hệ doanh nhân trẻ cùng đề xuất những sáng kiến hợp tác cụ thể, có thể nhân rộng ra khu vực và xa hơn nữa,” ông Dinh phát biểu.
Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu tiếp tục tái cấu trúc, những cuộc thảo luận tại AEF 2026 đặt ra một yêu cầu chung: chuyển từ hợp tác ở cấp độ định hướng sang các chương trình hành động cụ thể, qua đó giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
