100 doanh nghiệp gia đình lớn nhất nước Mỹ: Walmart, Cargill và cuộc đua truyền đời

Forbes lần đầu xếp hạng 100 doanh nghiệp gia đình lớn nhất nước Mỹ theo doanh thu, từ Walmart và Cargill đến Marriott, Levi Strauss và Perdue. Phần lớn vẫn nằm trong tay các gia đình sáng lập, cho thấy sức bền của mô hình kinh doanh được xây dựng để chuyển giao qua nhiều thế hệ. Dưới đây là danh sách 15 công ty lớn nhất:

Sam Walton đã thay đổi cách mua sắm của công chúng khi mở cửa hàng Walmart đầu tiên ở Rogers (Arkansas) năm 1962. Tháng 2.2026, tập đoàn khổng lồ với 11.000 cửa hàng này trở thành nhà bán lẻ đầu tiên đạt vốn hóa thị trường 1.000 tỷ USD. Những người thừa kế vẫn sở hữu 44% cổ phần và giữ chức chủ tịch hội đồng quản trị từ khi Sam qua đời năm 1992.

Đã gần 120 năm từ khi Henry Ford tạo điểm nhấn, với việc ra mắt Model T năm 1908. Ngày nay, hậu duệ của ông chỉ sở hữu 2% công ty xe hơi trị giá 47 tỷ USD vốn hóa thị trường này, nhưng kiểm soát 40% quyền biểu quyết. Chắt của Henry, William Ford, đang là chủ tịch điều hành.

Công ty tư nhân lớn nhất nước Mỹ theo doanh thu có nguồn gốc từ kho ngũ cốc được W.W.Cargill mua lại năm 1865. Từ đó, doanh nghiệp có trụ sở tại Minnesota này phát triển vượt ra ngoài lĩnh vực nông nghiệp và đa dạng hóa kinh doanh, như quản lý rủi ro tài chính và vận tải. Forbes ước tính hơn 100 thành viên gia đình đang cùng nhau sở hữu 88% cổ phần. 

Fred Koch thành lập công ty tiền thân của Koch Inc năm 1940, sau khi phát triển phương pháp tinh chế dầu mới. Con trai ông, Charles, tiếp quản khi Fred qua đời năm 1967 và mở rộng sang lĩnh vực hóa chất, bột giấy, giấy, đường ống và phần mềm. Cả Charles và Julia Koch – vợ góa của anh trai ông là David mất năm 2019, đều nắm giữ 42% cổ phần có quyền biểu quyết.

Ralph Roberts (mất 2015) mua một hệ thống truyền hình trả phí nhỏ ở Mississippi năm 1963 và phát triển thành tập đoàn truyền hình cáp khổng lồ. Con trai ông, Brian, tiếp quản đầu những năm 2000, rồi tiếp tục mua AT&T Broadband, NBCUniversal cùng đài truyền hình Sky của Anh. Gia đình hiện sở hữu 1% cổ phần của Comcast (trị giá 97 tỷ USD tổng vốn hóa thị trường) nhưng giữ 33% quyền biểu quyết.

Tiến sĩ Thomas Frist Sr (mất 1998) cùng con trai thành lập Hospital Corporation of America (nay là HCA Healthcare) năm 1968. Công ty có trụ sở tại Nashville này hiện sở hữu gần 190 bệnh viện khắp Hoa Kỳ và Vương quốc Anh. Ông Thomas Jr, 87 tuổi, và gia đình hiện sở hữu 32% cổ phần của HCA (vốn hóa thị trường 96 tỷ USD). Hai con trai của ông đều là thành viên hội đồng quản trị. 

Frank Mars bắt đầu bán kẹo tự làm ở bếp năm 1911. Hơn 115 năm qua, người sáng lập và các thế hệ sau đã đa dạng hóa hoạt động kinh doanh sang lĩnh vực đồ ăn nhẹ và chăm sóc thú cưng. Cuối 2025, Mars mua lại đối thủ Kellanova với giá 36 tỷ USD. Gia đình Mars sở hữu 100% cổ phần công ty.

George Jenkins (mất 1996) mở siêu thị Publix đầu tiên tại Winter Haven (Florida) năm 1940. Công ty do cháu trai của ông là Ed Crenshaw làm chủ tịch đến năm 2019, hiện vận hành 1.434 cửa hàng khắp 8 tiểu bang miền Nam. Forbes ước tính gia đình Jenkins sở hữu 20% cổ phần, 80% còn lại thuộc về các nhân viên hiện tại lẫn cựu nhân viên.

John W.Tyson (mất 1967) bắt đầu bán gà trong thời kỳ đại suy thoái. Hiện nay, Tyson Foods, công ty được con trai ông là Don (mất 2011) đưa lên sàn chứng khoán năm 1963, cũng bán thịt bò và thịt lợn, đồng thời sở hữu thương hiệu Jimmy Dean và Hillshire Farm. Con trai của Don, John H.Tyson, giữ chức chủ tịch gần 30 năm. Gia đình Tyson hiện kiểm soát 21% cổ phần và có 71% quyền biểu quyết.

Dan Duncan (mất 2010) thành lập Enterprise Products Partners năm 1968 với tư cách nhà tiếp thị bán buôn khí hóa lỏng tự nhiên. Ngày nay, công ty sở hữu hơn 80.000km đường ống khắp 27 tiểu bang. Bốn người con của Duncan thừa kế cổ phần ngang nhau tổng cộng 32% công ty trị giá 82 tỷ USD (vốn hóa thị trường) này. Con gái Randa Duncan Williams hiện là chủ tịch không điều hành.

H-E-B, chuỗi cửa hàng tạp hóa nổi tiếng ở Texas, được Florence Butt thành lập năm 1905 với số vốn 60 USD. Cháu trai bà, Charles, làm việc đóng gói hàng hóa từ 8 tuổi và trở thành chủ tịch kiêm CEO năm 1971. Ông vẫn giữ chức chủ tịch, nhưng cháu trai của ông, Howard, trở thành CEO từ 2021. Gia đình Butt hiện sở hữu 87% cổ phần.

Hai anh em Jude và Christopher Reyes cùng người cha Joseph (mất 2021), đã thành lập Reyes Holdings năm 1976, khi họ mua một nhà phân phối bia nhỏ với giá 740.000 USD (4,4 triệu USD hiện nay). Công ty hiện sở hữu cả nhà phân phối thực phẩm Martin Brower và Reyes Coca-Cola Bottling. Chris và Jude là đồng chủ tịch. Anh trai Duke là CEO. Ba anh em khác cũng làm việc cho công ty.

Jack Taylor (mất 2016) khởi nghiệp năm 1957 với 7 chiếc xe, tiền thân của tập đoàn cho thuê xe khổng lồ Enterprise. Ngày nay, tập đoàn sở hữu đội xe toàn cầu hơn 2,4 triệu chiếc. Con trai của Jack, Andy, tiếp quản công ty năm 1991 và tăng doanh thu lên gấp 16 lần. Chrissy Taylor, cháu gái của Jack, hiện là CEO công ty có trụ sở tại St Louis này. Công ty thuộc sở hữu 100% của gia đình.

Abigail Johnson là thế hệ thứ 3 trong gia đình điều hành Fidelity Investments, một trong những công ty dịch vụ tài chính lớn nhất thế giới, với tổng tài sản quản lý 17,9 ngàn tỷ USD. Thành lập bởi Edward C. Johnson II năm 1946, công ty hiện là một trong những đơn vị đầu ngành. Fidelity còn là công ty đầu tiên cho phép khách hàng mua quỹ qua điện thoại năm 1974, sau đó ra mắt tiền điện tử năm 2018. Gia đình Johnson hiện sở hữu 49% cổ phần, còn lại thuộc về nhân viên.

Công ty xây dựng nhà ở lớn thứ 2 nước Mỹ đã xây hơn 1 triệu ngôi nhà ở 30 tiểu bang từ năm 1954. Leonard Miller (mất 2002) là nhà đầu tư ban đầu, giúp đưa công ty lên sàn năm 1971. Con trai ông, Stuart, hiện là chủ tịch điều hành kiêm đồng CEO của doanh nghiệp trị giá 21,8 tỷ USD (vốn hóa thị trường) này. Gia đình Miller hiện giữ 10% cổ phần và 42% quyền biểu quyết.

Xem đầy đủ danh sách: 100 doanh nghiệp gia đình lớn nhất nước Mỹ

Biên dịch: NVP — Nội dung đã được đăng trên Tạp chí Forbes Việt Nam số tháng 8.2026